Chú trọng cải thiện môi trường đầu tư để thu hút vốn FDI Đài Loan

"Để gia tăng hiệu quả thu hút nguồn vốn FDI từ Đài Loan (Trung Quốc), vấn đề quan trọng là Việt Nam cần tạo niềm tin, sự đảm bảo về đầu tư, kinh doanh cho nhà đầu tư thông qua nỗ lực cải thiện hành lang pháp lý, cơ sở hạ tầng, chi phí vận chuyển…" là khuyến nghị của ông Trần Bách Tú - Chủ nhiệm Văn phòng Kinh tế và Văn hóa Đài Bắc tại TP. Hồ Chí Minh trong cuộc trao đổi gần đây với phóng viên Vietnam Business Forum. Mỹ Châu thực hiện.

Có thể thấy trong một thời gian dài, Đài Loan giữ vị trí dẫn đầu về đầu tư tại Việt Nam, tuy nhiên những năm gần đây đầu tư của Đài Loan vào Việt Nam lại có phần sụt giảm. Xin ông lý giải thêm về vấn đề này?

Đều là thành viên của WTO và APEC, những năm qua quan hệ hợp tác giữa Việt Nam và Đài Loan ngày càng bền chặt và đi vào chiều sâu. Trong chính sách kinh tế của Đài Loan đối với ASEAN, Việt Nam vẫn là đối tác ưu tiên hàng đầu; ngược lại Chính phủ Việt Nam cũng hết sức coi trọng nguồn vốn đầu tư FDI từ Đài Loan.

Kể từ khi Chính phủ Việt Nam thực hiện chính sách mở cửa, đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, dòng vốn đầu tư của các quốc gia, vùng lãnh thổ đổ vào Việt Nam ngày càng nhiều, trong đó có Đài Loan. Tính đến tháng 9/2013, tại Việt Nam có 2.262 dự án của các nhà đầu tư Đài Loan đầu tư với tổng vốn đăng kí là 27,5 tỉ USD, xếp thứ 3 trong danh sách các quốc gia, vùng lãnh thổ đầu tư vào Việt Nam. Lĩnh vực đầu tư chủ yếu là các ngành công nghiệp truyền thống, sử dụng nhiều nhân công như dệt may, da giày, mộc gia dụng (chiếm tỉ trọng khoảng 78%). Những dự án đầu tư của các doanh nghiệp Đài Loan tại Việt Nam đã góp phần giải quyết việc làm cho 1,2 triệu lao động, đóng góp rất lớn trong phát triển kinh tế Việt Nam.

Có thể thấy trong thời gian dài trước đó, Đài Loan giữ vị trí dẫn đầu về đầu tư tại Việt Nam nhưng những năm gần đây lại có phần sụt giảm, chỉ còn xếp thứ 3 trong số các quốc gia, vùng lãnh thổ đầu tư vào Việt Nam. Nguyên nhân chủ yếu là do ảnh hưởng của suy thoái kinh tế toàn cầu khiến làn sóng đầu tư của các doanh nghiệp Đài Loan có phần sụt giảm. Mặc khác do môi trường đầu tư Việt Nam mặc dù đã những cải thiện tích cực thời gian gần đây nhưng vẫn bộc lộ nhiều hạn chế, trở thành lực cản thu hút đầu tư. Trong đó pháp luật, các chính sách, quy định về thuế, bảo vệ môi trường còn chưa rõ ràng là những thách thức lớn đối với các nhà đầu tư. Song song đó, cơ sở hạ tầng kỹ thuật còn thấp, chi phí logistic cao, chi phí ngoài chứng từ sổ sách lớn cũng là điểm nhà đầu tư ngán ngại. Chúng tôi rất mong Chính phủ Việt Nam tích cực xây dựng, cải tạo hệ thống cơ sở hạ tầng kỹ thuật, ổn định chính sách vĩ mô và đặc biệt là có chính sách thuế minh bạch hơn để ổn định đầu tư

Đầu tư của Đài Loan vào Việt Nam chủ yếu trong các ngành công nghiệp truyền thống, tuy nhiên có thể thấy hiện nay các ngành công nghiệp thâm dụng nhiều lao động này sẽ gặp nhiều bất cập khi Luật lao động Việt Nam thay đổi. Việc sử dụng nhiều lao động sẽ kéo theo những tranh chấp giữa người lao động và doanh nghiệp. Vậy Đài Loan chủ trương giải quyết vấn đề này như thế nào?

Những năm gần đây, các vụ đình công diễn ra với tần suất ngày càng cao; đặc biệt sau khi Bộ luật Lao động Việt Nam ra đời (1994), số vụ đình công tăng lên nhanh chóng. Giai đoạn 2006 - 2012, tại Việt Nam đã diễn ra hơn 3.600 vụ đình công, bình quân hơn 500 vụ/năm, trong đó các vụ đình công diễn ra tại các doanh nghiệp FDI như Hàn Quốc, Đài Loan, Nhật Bản chiếm tỷ lệ cao bởi đây đều là những quốc gia, vùng lãnh thổ đầu tư vào Việt Nam nhiều nhất, có số doanh nghiệp khá lớn nên số cuộc đình công cao hơn là không tránh khỏi.

Để giải quyết vấn đề này, phía Đài Loan chúng tôi chủ trương xây dựng một cơ chế đối thoại ngay trong doanh nghiệp để có thể giải quyết nhanh chóng, kịp thời các vướng mắc khi phát sinh, tránh tình trạng âm ỉ lâu ngày bùng phát thành các cuộc đình công. Để hạn chế phát sinh các vấn đề tranh chấp lao động hay đình công, chúng tôi cũng đã cho dịch xong Luật lao động Việt Nam sang tiếng Trung để phổ biến cho nhà đầu tư Đài Loan; đồng thời khuyến khích các doanh nghiệp Đài Loan thực hiện đầy đủ các quy định về quyền lợi của người lao động cũng như cân nhắc điều chỉnh tăng lương khi tình hình vật giá leo thang.

Có thể thấy hiện nay, đầu tư vào các ngành nhiều chất xám, sử dụng hàm lượng công nghệ cao đang chiếm ưu thế, có khả năng sẽ lấn át các ngành công nghiệp truyền thống, thâm dụng nhiều lao động. Vậy các doanh nghiệp Đài Loan có tính đến chuyện chuyển dịch đầu tư công nghệ cao vào Việt Nam không?

Hiện nay đã có một số doanh nghiệp công nghệ cao Đài Loan hiện diện tại Việt Nam như Hồng Hải Foxconn, Wintek, Microtek… Ngoài ra một số dự án đầu tư công nghiệp truyền thống tại Việt Nam đang cân nhắc khả năng nhập thiết bị hiện đại để cải tiến sản xuất, giảm giá thành lao động. Mới đây Liên minh Phát triển công nghệ của Đài Loan cũng đã sang thăm các nhà máy của doanh nghiệp Đài Loan tại Việt Nam và bày tỏ mong muốn được tăng cường hợp tác với Việt Nam trong lĩnh vực công nghệ cao.

Theo quan điểm của tôi, để thu hút doanh nghiệp công nghệ cao, điều quan trọng là Việt Nam cần chú trọng xây dựng đội ngũ lao động trình độ cao thông qua hoạt động giáo dục - đào tạo; đồng thời đẩy mạnh phát triển ngành công nghiệp hỗ trợ. Hiện giữa Việt Nam và Đài Loan có sự giao lưu chặt chẽ, nhiều du học sinh Việt Nam đang theo học tại Đài Loan sau khi về nước có thể làm việc tại các công ty của Đài Loan.