Nâng tầm quan hệ hợp tác bền vững giữa Việt Nam và Châu Phi

Gần 50 đoàn đại biểu đại diện cho các nước Châu Phi, các tổ chức quốc tế và DN Việt Nam đã tham dự Hội thảo quốc tế Việt Nam- châu Phi lần thứ 2 được tổ chức tại Hà Nội vừa qua.

Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng, Phó Thủ tướng Phạm gia Khiêm cùng Trưởng đoàn các nước châu Phi tham quan khu triển lãm trưng bày các sản phẩm của doanh nghiệp Việt Nam (Ảnh: Chinhphu.vn)

Với chủ đề “Việt Nam- châu Phi: Hợp tác cùng phát triển bền vững”, Hội thảo lần này là diễn đàn để Việt Nam và các nước châu Phi cùng nhìn lại những kết quả hợp tác của hai bên kể từ khi hội thảo Việt Nam- châu Phi lần thứ nhất được tổ chức vào năm 2003. Đặc biệt, trong bối cảnh xu hướng hợp tác quốc tế đang ngày càng trở nên cấp thiết, hội thảo lần này mang ý nghĩa quan trọng, tạo cơ sở và nền tảng để thúc đẩy quan hệ Việt Nam - châu Phi bước vào giai đoạn mới, với hợp tác phát triển bền vững cùng có lợi trên nhiều lĩnh vực.

Mở rộng nhiều lĩnh vực hợp tác

Phát biểu tại Hội thảo, Thủ tướng Chính phủ Việt Nam Nguyễn Tấn Dũng nói: “Hội thảo quốc tế Việt Nam – châu Phi đã ra đời, trở thành một cơ chế đối thoại, một diễn đàn quan trọng, thực chất và là cầu nối hiệu quả để Việt Nam và các nước châu Phi anh em xích lại gần nhau, hợp tác chặt chẽ với nhau trên nhiều lĩnh vực, đáp ứng nhu cầu phát triển ngày càng cao và hội nhập quốc tế”.

Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đánh giá, trong những năm qua, quan hệ hợp tác nhiều mặt giữa Việt Nam và châu Phi đã có những bước phát triển thực chất. Nhiều thỏa thuận đã được triển khai cụ thể, tạo cơ sở ngày một vững chắc cho mối quan hệ giữa hai bên thời gian tới. Trong đó, quan hệ đối ngoại giữa Việt Nam và các nước châu Phi đã được tăng cường và mở rộng. Đã có trên 70 đoàn từ cấp Bộ trưởng trở lên, trong đó có nhiều đoàn cấp nguyên thủ hoặc người đứng đầu chính phủ của các nước châu Phi đến thăm Việt Nam; khoảng 60 đoàn từ cấp Thứ trưởng, Bộ trưởng trở lên và nhiều đoàn lãnh đạo cấp cao nhất của Việt Nam đã đi thăm châu Phi. Việt Nam đã mở rộng quan hệ ngoại giao với 51/54 nước châu Phi. Mạng lưới các cơ quan đại diện được tăng cường, đến nay đã có 9 cơ quan đại diện ngoại giao, 5 cơ quan thương vụ của Việt Nam được đặt tại các nước châu Phi; 8 nước châu Phi đã mở cơ quan đại diện tại Việt Nam. Thông tin về cơ hội đầu tư, kinh doanh giữa hai bên đã ngày càng thông suốt.

Ngoài ra, khuôn khổ pháp lý cho hợp tác nhiều mặt giữa Việt Nam và châu Phi được hình thành với hơn 70 văn kiện hợp tác các loại đã được ký kết, tạo cơ sở pháp lý ngày càng đầy đủ và vững chắc để Việt Nam và châu Phi mở rộng hợp tác trên nhiều lĩnh vực mà hai bên có thế mạnh và cùng quan tâm.

Đặc biêt, quan hệ kinh tế - thương mại Việt Nam – châu Phi đang phát triển khá tích cực. Kim ngạch thương mại tăng bình quân 45%/năm, từ 360 triệu USD năm 2003 lên hơn 2 tỷ USD năm 2009, tăng gấp đôi so với mục tiêu đề ra tại cuộc Hội thảo trước. Các lĩnh vực hợp tác trọng điểm gồm năng lượng, nông nghiệp, chuyên gia y tế, giáo dục, nông nghiệp, lao động… đang ngày càng mở rộng và đi vào chiều sâu.

Tuy nhiên, theo Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng, trong thời gian qua, quan hệ hợp tác Việt Nam – châu Phi vẫn chưa phát triển tương xứng với tiềm năng và mong đợi của cả hai bên, đã bộc lộ một số hạn chế cần khắc phục. Đó là việc trao đổi đoàn các cấp, cơ chế tiếp xúc và thông tin, mạng lưới các cơ quan đại diện của Việt Nam tại châu Phi, cũng như của châu Phi tại Việt Nam còn khiêm tốn. Khuôn khổ pháp lý nhìn chung còn chưa đầy đủ, chưa có nhiều thỏa thuận thiết yếu cho hợp tác đầu tư, kinh doanh lâu dài như các hiệp định tránh đánh thuế hai lần, hiệp định khuyến khích và bảo hộ đầu tư… Bên cạnh đó, các cơ chế hợp tác, đặc biệt là cơ chế Ủy ban liên chính phủ còn ít và chưa phát huy được hiệu quả như mong muốn; tỷ trọng, hình thức và lĩnh vực trao đổi thương mại còn nghèo nàn, cơ cấu mặt hàng chưa có nhiều thay đổi; công tác thông tin tuyên truyền quảng bá về châu Phi ở Việt Nam và về Việt Nam ở châu Phi còn hạn chế.

Phó Tổng thư ký Liên Hợp Quốc Cheick Sidi Diarra nhấn mạnh: “Hội thảo đầu tiên được Việt Nam tổ chức năm 2003 đã được cộng đồng quốc tế đánh giá cao. Cho đến nay, mối quan hệ Việt Nam- châu Phi đã được mở rộng trên nhiều lĩnh vực khác nhau. Hội nghị lần này tiếp tục là một minh chứng thể hiện quyết tâm đẩy mạnh hợp tác châu Phi- châu Á trong giai đoạn mới. Liên Hợp Quốc đánh giá cao ý nghĩa đặc biệt của hợp tác Nam-Nam và các quan hệ đang dần mở rộng trong lĩnh vực kinh tế cũng như các lĩnh vực khác giữa châu Phi và các nước châu Á nói chung, Việt Nam nói riêng.”

Những lĩnh vực doanh nghiệp 2 bên hướng tới

Bên lề Hội thảo “Việt Nam - châu Phi: Hướng tới phát triển bền vững”, VCCI đã phối hợp với các cơ quan liên quan tổ chức Diễn đàn doanh nghiệp Việt Nam - châu Phi, thu hút hơn 150 đại biểu là các DN Việt Nam và Châu Phi cùng tham dự.

Theo Phó Chủ tịch VCCI Đoàn Duy Khương, mối quan hệ hợp tác Việt Nam- châu Phi đang có những bước phát triển nhanh chóng cả trong lĩnh vực chính trị lẫn kinh tế. Các doanh nghiệp Việt Nam có thế mạnh trong lĩnh vực nông nghiệp, chuyển giao khoa học- công nghệ trong nông nghiệp, là những lĩnh vực mà các doanh nghiệp Châu Phi đang rất mong muốn được hợp tác và đầu tư.

Một trong những vấn đề mà doanh nghiệp 2 bên đều rất quan tâm, đó là việc tăng cường trao đổi thông tin giữa doanh nghiệp; hợp tác trong lĩnh vực ngân hàng, cấp visa, nghiên cứu phát triển… Các nước châu Phi đề xuất phía Việt Nam cần có một danh bạ các doanh nghiệp được các cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam chứng nhận để đảm bảo tính tin cậy trong hoạt động giao thương. Ngoài ra, ngân hàng thương mại của hai bên cũng cần thiết lập cơ chế thanh toán phù hợp để rút ngắn thời gian và giảm chi phí cho những doanh nghiệp xuất khẩu trong khâu thanh toán. Từng ngân hàng châu Phi cũng cần thiết lập quan hệ trực tiếp với các đối tác Việt Nam trong lĩnh vực thanh toán. Hiện việc bảo đảm thư tín dụng (L/C) phải thông qua chứng nhận của một ngân hàng châu Âu hoặc ở Mỹ, rất mất thời gian và chi phí cho doanh nghiệp.

Theo dự kiến, vào 3/2011 sẽ có cuộc gặp các ngân hàng của châu Phi với những ngân hàng chủ chốt của Việt Nam, Lào, Campuchia để tháo gỡ những khó khăn trong lĩnh vực ngân hàng.

Bên cạnh hoạt động của diễn đàn doanh nghiệp, Hội nghị cũng đã diễn ra lễ ký kết các hiệp định, thỏa thuận hợp tác giữa Việt Nam và một số nước châu Phi, như: Hiệp định khung Hợp tác Kinh tế, Văn hóa và Khoa học kỹ thuật giữa Chính phủ Việt Nam và CH Xây-sen; Hiệp định khung Hợp tác Kinh tế, Văn hóa, Khoa học và Công nghệ giữa Chính phủ Việt Nam và Tô-gô; các thỏa thuận hợp tác giữa VCCI với Phòng Thương mại và Công nghiệp Buốc-ki-na Pha-xô, Phòng Thương mại và Công nghiệp Bê-nanh...