“Cách mạng công nghiệp 4.0 là tất yếu và ngành điều muốn phát triển cần nhanh chân hơn”

11:24:51 | 9/2/2018

Đây là nhận định của ông Lê Quang Luyến, Uỷ viên Ban chấp hành, Trưởng ban Tài chính Hiệp hội điều Việt Nam (VINACAS) trong cuộc trao đổi với phóng viên Tạp chí Vietnam Business Forum xung quanh những kết quả mà ngành điều đã đạt được và định hướng phát triển. Quốc Hưng thực hiện.

Là một trong những thành viên tích cực của VINACAS, rất tâm huyết với sự phát triển của ngành điều, xin ông cho biết năm 2018 ngành đã được những kết quả như thế nào?

Cách đây 2 năm tôi được bầu vào Ban chấp hành Hiệp hội điều Việt Nam và là Trưởng ban Tài chính của Hiệp hội, tham gia cùng với lãnh đạo Hiệp hội làm làm công tác hội, thúc đẩy ngành điều Việt Nam phát triển bền vững, trong đó có tiến hành xây dựng chuỗi giá trị hạt điều.

Qua số liệu báo cáo của VINACAS, tôi nhận thấy, ngành điều 12 năm qua luôn có sự phát triển, kim ngạch xuất khẩu năm sau luôn cao hơn năm trước, trong đó năm 2016 đạt 2,8 tỷ USD và năm 2017 đạt 3,5 tỷ USD. Với con số này, kim ngạch xuất khẩu ngành điều đã vượt qua nhiều ngành nông sản khác, vươn lên tương đương với ngành rau quả. Tôi được biết hiện Chính phủ, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cũng rất quan tâm và đang xem xét ngành điều là ngành kinh tế trọng điểm của quốc gia.

Điều gì đã giúp ngành điều liên tục phát triển và tăng tốc trong năm 2017, thưa ông?

Có rất nhiều nguyên nhân. Thứ nhất, lao động của chúng ta rất cần cù; thứ hai, các nhà sản xuất đã có nhiều sáng tạo, đầu tư máy móc công nghệ chế biến; thứ ba, thổ nhưỡng của Việt Nam rất tốt, rất phù hợp với sự phát triển của cây điều, cho ra đời sản phẩm có chất lượng cao, thơm ngon và bổ dưỡng nhất.

Tôi cũng nhận thấy rằng, Chính phủ, các bộ, ngành, các địa phương, các ngân hàng cũng rất quan tâm và luôn đồng hành cùng với ngành điều. Những năm trước đây, các doanh nghiệp ngành điều tìm nguồn tài chính rất khó nhưng gần đây với chính sách của Nhà nước, sự thay đổi nhìn nhận của các ngân hàng đối với ngành điều nên thuận lợi hơn rất nhiều và điều đó đã giúp ngành điều có điều kiện phát triển tốt.

Bên cạnh những thuận lợi, thách thức của ngành điều hiện nay là gì, thưa ông?

Thách thức đầu tiên là sản xuất của chúng ta đang phát triển với tốc độ nhanh, quy mô ngày càng lớn. Trên cả nước hiện nay có trên dưới 1.000 doanh nghiệp chế biến, kinh doanh và xuất khẩu hạt điều nguồn nguyên liệu tại chỗ chỉ mới đáp ứng được ¼, còn lại phải nhập khẩu từ nhiều quốc gia, trong đó nhiều nhất là từ châu Phi. Việc nhập khẩu quá nhiều khiến chúng ta mất đi một lượng ngoại tệ lớn và giá trị kim ngạch xuất khẩu giảm bớt giá trị của nó.

Ngành điều đã có tới 12 năm phát triển liên tục, ông nhận định như thế nào về diễn biến phát triển ngành trong những năm tới, đặc biệt là năm 2018?

Cây điều phát triển chịu ảnh hưởng rất lớn về thời tiết, dịch bệnh, vì thế rất khó để đưa ra một nhận định chính xác. Nhưng tôi tin rằng với sự vào cuộc của chính quyền, doanh nghiệp và người dân, năm 2018 sẽ là năm thuận lợi đối với ngành điều.

Về thị trường, năm 2017 thị trường xuất khẩu rất tốt, giá điều ở mức cao và năm 2018 tôi nhận định cũng sẽ phát triển ổn định và tăng trong biên độ hẹp. Giá điều hiện khá cao, các nhà sản xuất cần phải cân đối làm sao để có giá thành phù hợp, đảm bảo phát triển bền vững. Chúng ta làm kinh doanh, tìm kiếm lợi nhuận nhưng phải tuân thủ quy tắc thương mại công bằng và đặt lợi ích người tiêu dùng lên trên.

Không chỉ thách thức về nguyên liệu, dù phát triển khá lâu song được biết công nghệ chế biến điều ở Việt Nam hiện nay còn rất nhiều hạn chế, đặc biệt trước bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0 như hiện nay?

Đây là một vấn đề lớn, rất vĩ mô. Tôi cho rằng, Cách mạng công nghiệp 4.0 là xu thế tất yếu; đã, đang và sẽ đến rất nhanh. Cách mạng công nghiệp 4.0 không những đòi hỏi nguồn lực tài chính để thay đổi máy móc, thiết bị mà đòi hỏi con người phải thay đổi tư duy. Chúng ta đi lên từ một nền tảng thấp hơn, vì thế sẽ khó khăn hơn và chậm hơn, song chúng ta phải học hỏi, đầu tư để thích ứng.

Ngành điều không phải là ngành kỹ thuật cao như các ngành khác nên việc phát triển công nghệ không phải là điều quá lớn và tôi nghĩ rằng với kinh nghiệm đã được đúc kết, ngành điều Việt Nam từ nông dân đến doanh nghiệp thừa kinh nghiệm năng lực để phát triển, vấn đề là cần có cơ chế, chính sách và có sự đồng hành của xã hội, ngân hàng để thay đổi máy móc, thiết bị.

Hiện nay, một số quốc gia như Mỹ, hay các quốc gia châu Âu họ kiểm soát an toàn thực phẩm rất chặt chẽ, nếu chúng ta không thay đổi công nghệ thì rất khó có thể đáp ứng. Các doanh nghiệp nói chung, ngành điều nói riêng cần phải nhanh chân hơn, đổi mới tư duy, mạnh dạn đầu tư.

Xin được hỏi thêm về hoạt động của Nhà máy chế biến hạt điều Phúc An, một nhà máy mà theo cá nhân tôi là đã tiên phong trước cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0?

Năm 2017 Phúc An đạt doanh thu nội địa và xuất khẩu khoảng 50 triệu USD, năm 2018 chúng tôi đặt mục tiêu 60 triệu USD. Đó là điều đáng mừng nhưng quan trọng hơn là chúng tôi đã xây dựng được nền tảng phát triển bền vững.

Nếu làm ngành điều mà không đi trước một bước thì tới đây khi nền kinh tế của Việt Nam hội nhập sâu hơn thì rất khó cạnh tranh; nếu không từng bước nâng cao chính mình lên thì mình sẽ tụt hậu. Cách đây 2 năm chúng tôi đầu tư nhà máy tốn hàng trăm tỷ đồng trong điều kiện vốn hạn hẹp, thật sự cũng có nhiều lo lắng, nhưng qua gần một năm nhà máy đi vào hoạt động cho hiệu quả rất tốt. Trước đây, phải cần đến 400 công nhân, nhưng khi đầu tư nhà máy với dây chuyền hiện đại chỉ còn 70 công nhân, trong khi đó sản lượng tăng gấp 3 lần. Ngoài ra, chất lượng sản phẩm cao hơn, giá thành thấp hơn giúp khả năng cạnh tranh tăng lên.

Trân trọng cảm ơn ông!