Các khu công nghiệp, khu kinh tế: Động lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội

Các khu công nghiệp (KCN) Bình Định, đặc biệt là Khu kinh tế (KKT) Nhơn Hội ngày càng giữ vai trò quyết định trong quá trình thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa của tỉnh. Trong giai đoạn hiện nay, Bình Định đang tập trung mọi nguồn lực tạo điều kiện thuận lợi về hạ tầng kỹ thuật để phát triển mạnh công nghiệp. Theo đó chủ trương tập trung đầu tư xây dựng và phát triển các KCN, KKT trở thành giải pháp quan trọng hàng đầu.

Nỗ lực gia tăng sức hút đầu tư

Trên địa bàn tỉnh Bình Định hiện có 4 KCN nằm ngoài KKT với tổng diện tích khoảng 1.000 ha và KKT Nhơn Hội quy mô 12.000 ha. Trong đó, KKT Nhơn Hội được quy hoạch là khu vực động lực tạo đột phá trong phát triển kinh tế của địa phương. Được thành lập từ tháng 6/2005, đến nay KKT có 32 dự án được cấp Giấy CNĐT với tổng vốn đầu tư khoảng 32.506 tỷ đồng, trong đó vốn FDI khoảng 8.576 tỷ đồng chiếm 26,38 %, chủ yếu thuộc các lĩnh vực đầu tư về hạ tầng kỹ thuật, công nghiệp năng lượng, công nghiệp nhẹ và du lịch. Hiện có 2 dự án đã hoàn thành xây dựng, đi vào hoạt động và 30 dự án khác đang triển khai đầu tư, đã giải ngân khoảng 1.530 tỷ đồng. Tại các KCN đã thu hút được 162 dự án với vốn đầu tư 4.667 tỷ đồng, trong đó có 3 dự án FDI với vốn đầu tư 147 tỷ đồng chiếm 3,15 %, chủ yếu thuộc các lĩnh vực đầu tư chế biến nông lâm sản, chế biến đá, cơ khí và một số ngành, dịch vụ khác. Hiện có 109 dự án đã hoàn thành, đi vào hoạt động, đóng góp vào sản lượng công nghiệp hàng năm của tỉnh khoảng 1.700 tỷ đồng (theo giá cố định 1994) và 53 dự án khác đang trong giai đoạn xây dựng.

Từ đầu những năm 2000, tỉnh đã tập trung đầu tư công trình tuyến đường nối từ Tp. Quy Nhơn đến KKT Nhơn Hội (bán đảo Phương Mai) dài khoảng 7 km. Thêm vào đó, tỉnh còn cải tạo nâng cấp mở rộng tỉnh lộ ĐT 635 từ sân bay Phù Cát đi thẳng đến phía Bắc KKT và xây dựng tuyến tỉnh lộ ĐT 639 từ KKT đi dọc ven biển đến phía Bắc tỉnh. Đến nay tỉnh cũng đã hoàn thành tuyến đường ngang từ Hội Thành đến Nhơn Lý dài 5 km phục vụ đi lại cho nhân dân xã Nhơn Lý và tạo điều kiện phát triển khu du lịch biển Nhơn Lý - Cát Tiến, cơ bản hoàn thành công trình đường trục chính dài 15 km chạy dọc KKT đáp ứng nhu cầu phát triển quỹ đất được quy hoạch để đẩy nhanh tiến độ xây dựng của các nhà đầu tư. Bên trong các KCN, các chủ đầu tư hạ tầng cũng đã xây dựng đường giao thông nội bộ tạo nên mạng lưới giao thông đồng nhất, thông suốt trong và ngoài KKT. Một số công trình hạ tầng thiết yếu khác cũng đã được hoàn thành như trạm bơm tăng áp 12.000m²/ngày và tuyến ống cấp nước từ Quy Nhơn qua KKT phục vụ cho KCN và khu tái định cư Nhơn Phước, tuyến lưới cấp điện 22 KV, các trạm viễn thông phục vụ các nhu cầu của KKT, trạm xử lý nước thải đang được khẩn trương xây dựng.

Ngoài KKT Nhơn Hội, hệ thống hạ tầng các KCN trên địa bàn tỉnh đang được đầu tư xây dựng tích cực, hệ thống hạ tầng KCN Phú Tài và KCN Long Mỹ khá hoàn chỉnh, diện tích đã lấp đầy đạt trên 90 %. Bên cạnh đó, KCN Nhơn Hòa (272 ha) và KCN Hòa Hội (275 ha) đang trong giai đoạn triển khai xây dựng hạ tầng kỹ thuật nhưng cũng đủ điều kiện tiếp nhận các dự án đầu tư vào các địa điểm phù hợp. Địa điểm các KCN khá thuận lợi, nằm cạnh các trục quốc lộ quan trọng (QL 1A và QL 19), cự ly đến cảng quốc tế Quy Nhơn thay đổi theo từng KCN nhưng xa nhất không quá 40 km và gần nhất khoảng 12 km. Hiện nay, các KCN nghiễm nhiên trở thành các vệ tinh phát triển của KKT Nhơn Hội, tạo thế liên kết, hội tụ cùng phát triển ra biển Đông.

Nhìn chung, các điều kiện hiện nay tại các KCN, KKT đáp ứng khá tốt các nhu cầu của các nhà đầu tư. Hiện các dự án tại các KCN, KKT của tỉnh đã tạo ra khoảng 30% giá trị sản xuất công nghiệp và trên 40% kim ngạch xuất khẩu của toàn tỉnh, đồng thời giải quyết việc làm cho hàng vạn lao động, góp phần cải thiện mạnh mẽ điều kiện kinh tế - xã hội của địa phương. Như định hướng ban đầu và thực tế triển khai trong thời gian qua, các KCN, KKT ngày càng khẳng định vai trò động lực trong việc thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Đặc biệt KKT Nhơn Hội sẽ phát triển từng bước trở thành hạt nhân tăng trưởng, trung tâm đô thị công nghiệp-dịch vụ-du lịch của vùng kinh tế trọng điểm miền Trung; là đầu mối giao lưu quốc tế quan trọng, góp phần mở rộng thị trường khu vực Nam Trung Bộ, Tây Nguyên và là cầu nối với thị trường Campuchia, Lào và Thái Lan.

Xóa bỏ bất cập

Ông Man Ngọc Lý - Trưởng Ban Quản lý KKT tỉnh Bình Định cho biết việc đầu tư xây dựng các KCN, KKT của tỉnh đã tạo nên những đóng góp quan trọng vào công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa nền kinh tế và tăng nhanh sản lượng công nghiệp, tổng sản phẩm của địa phương. Tuy nhiên, trong vài năm gần đây, tiến độ triển khai các dự án đầu tư tại KKT Nhơn Hội đều chậm so với quy định, vốn đầu tư thực hiện theo cam kết của doanh nghiệp còn rất thấp, chưa tương xứng với quy mô và tiến độ xây dựng. Có thể nói, khủng hoảng tài chính rồi tiếp sau đó suy thoái kinh tế thế giới là nguyên nhân cơ bản trong thời gian qua. Tuy nhiên, sự thiếu chủ động và vấn đề năng lực của nhà đầu tư cũng là nguyên nhân quan trọng, trong khi đó các chế tài quản lý đầu tư vẫn chưa đủ mạnh và hiệu quả, còn thu hồi Giấy CNĐT chỉ là giải pháp cuối cùng. Tại các KCN, do các dự án có quy mô nhỏ, công nghệ lạc hậu, chủ yếu do doanh nghiệp trong nước đầu tư, sức cạnh tranh thấp, các doanh nghiệp ít chú trọng đến lĩnh vực môi trường....

Nhằm khắc phục các vấn đề nêu trên, Bình Định đã chỉ đạo quyết liệt giải quyết toàn diện các vấn đề liên quan nhằm đẩy nhanh tiến độ thực hiện các dự án trên địa bàn, theo đó Ban Quản lý KKT phải thường xuyên rà soát tiến độ triển khai xây dựng các dự án đầu tư, kịp thời hỗ trợ tháo gỡ các vướng mắc phát sinh đồng thời đề xuất xử lý, thu hồi Giấy CNĐT đối với các dự án chậm tiến độ theo quy định. Nhằm giải quyết nhanh các thủ tục trong công tác GPMB cũng như các lĩnh vực khác, UBND tỉnh đã ban hành Quy chế phối hợp giữa Ban Quản lý Khu kinh tế, các sở ngành và chính quyền địa phương xác định rõ trách nhiệm, thời gian, cách thức giải quyết công việc. Qua đó cũng xác định rõ chủ trương khi đã bảo đảm các quyền lợi của nhân dân tái định cư theo quy định nhưng vẫn phát sinh các trường hợp cố tình cản trở, kéo dài việc bàn giao mặt bằng dự án thì tỉnh sẽ kiên quyết xử lý và giải quyết rốt ráo. Về mặt hạ tầng kỹ thuật, tỉnh ưu tiên đầu tư tập trung và đẩy nhanh tiến độ các công trình hạ tầng thiết yếu bằng nguồn vốn của ngân sách của địa phương, đồng thời tranh thủ nguồn vốn hỗ trợ các chương trình mục tiêu của Trung ương và vốn vay tồn ngân Kho bạc Nhà nước, vay ưu đãi từ các ngân hàng thương mại.