Đường sắt Việt Nam: Đòn bẩy từ nguồn lực tài chính

Đường sắt là một trong những ngành công nghiệp lâu đời nhất của Việt Nam. Trải qua 130 năm xây dựng và phát triển, với sự nỗ lực của ngành, sự quan tâm của Đảng và Nhà nước, cùng sự hỗ trợ của các tổ chức quốc tế, đường sắt Việt Nam đã có những bước phát triển đáng kể, khơi mở những con đường huyết mạch cho nền kinh tế Việt Nam. Tuy nhiên so với tiềm năng phát triển và ý nghĩa kinh tế, xã hội, đường sắt Việt Nam còn phát triển chưa tương xứng. Để tạo bứt phá mới cần hơn nữa sự hỗ trợ về vốn và những chính sách thông thoáng của các tổ chức tài chính quốc tế, giúp đường sắt Việt Nam thực hiện tốt mục tiêu và chiến lược của ngành.

Thành tựu bước đầu từ hợp tác quốc tế

Từ những năm 90 tới nay, đường sắt Việt Nam đã sử dụng và triển khai khá hiệu quả nguồn vốn vay từ các tổ chức Chính phủ : Nhật Bản, Pháp, Trung Quốc; Ngân hàng : Thế giới, phát triển Châu Á, AFD, KFW …để đầu tư xây mới và nâng cấp các tuyến đường sắt quan trọng. Hiện nay dự án cải tạo, nâng cấp tuyến đường sắt Yên Viên - Lào Cai thuộc hành lang giao thông Côn Minh - Lào Cai - Hải Phòng, có tổng vốn đầu tư 160 triệu USD. Trong đó, 140 triệu USD là vốn vay ODA và 20 triệu USD là vốn đối ứng của phía Việt Nam. Trong tổng số vốn vay ODA, 60 triệu USD là vốn vay Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB); 40 triệu USD của Cơ quan phát triển Pháp (AFD); 31 triệu Euro (tương đương 40 triệu USD) của Tổng vụ Ngân khố và chính sách kinh tế Pháp DGTPE. Qui mô dự án gồm nâng cấp, cải tạo 73 cầu yếu; Thay toàn bộ kiến trúc tầng trên cũ của 285 km ( loại ray, ghi trọng lượng 38kg/m - 43kg/m, phụ kiện,tà vẹt bê tông cốt thép thường ) bằng kiến trúc tầng trên mới ( loại ray ghi lớn hơn P50kg/m, phụ kiện Panrond đàn hồi, tà vẹt bê tông cốt thép dự ứng lực ) nhà ga, bãi hàng ở các ga lớn; gia cố nền đường và các điểm sụt trượt sung yếu trên tuyến; mở thêm ga mới. Dự án hoàn thành sẽ góp phần nâng cao năng lực vận tải trên tuyến Hà Nội-Lào Cai lên 5 triệu khách/năm và 7,5 triệu tấn hàng hoá/năm vào năm 2020.

Cùng với dự án trên, Tổng Công ty đường sắt còn đẩy mạnh hợp tác vay vốn ODA của Chính Phủ Nhật Bản xây dựng một số tuyến đường sắt đô thị trên địa bàn Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh, đặc biệt là hỗ trợ tư vấn lập nghiên cứu khả thi cho dự án xây dựng đường sắt cao tốc Bắc Nam. Nếu dự án đường sắt cao tốc Bắc Nam được triển khai và hoàn thành đúng tiến độ, sẽ mở ra một trang sử mới cho ngành giao thông đường sắt Việt Nam.

Ngoài các dự án vay vốn xây dựng nâng cấp cầu đường của hệ thống cơ sở hạ tầng đường sắt.Tổng Công ty đường sắt còn vay ưu đãi 40.3 triệu Euro vốn ODA của chính phủ Pháp nâng cấp hệ thống thông tin tín hiệu tuyến đường Vinh - Hà Nội. Vay Chính phủ Trung Quốc thông qua ngân hàng xuất nhập khẩu Trung Quốc, thực hiện các dự án hiện đại hóa thông tin tín hiệu các tuyến đường sắt phía Bắc , tuyến đường sắt Vinh - Thành phố Hồ chí Minh . Hiệp định vay cho các dự án này gần 1,08 triệu nhân dân tệ . Qui mô dự án bao gồm việc xây dựng hệ thống thông tin truyền dẫn cáp quang, hệ thống tín hiệu điều khiển tập trung, hệ thống đóng đường bán tự động ,hệ thống điều độ giám sát chạy tàu và giám sát đo kiểm vi tính tại ga và các công trình đồng bộ liên quan…ở các tuyến Hà Nội -Lào Cai; Hà Nội- Đồng Đăng; Hà Nội- Thái Nguyên và khu đầu mối Hà Nội.

Ông Ngô Anh Tảo, Phó Tổng Giám đốc, Tổng Công ty đường sắt Việt Nam

Ông Ngô Anh Tảo, Phó Tổng Giám đốc, Tổng Công ty đường sắt Việt Nam chia sẻ: Sự phát triển của ngành giao thông đường sắt Việt Nam có sự đóng góp hỗ trợ rất lớn từ các tổ chức quốc tế. Với chiến lược phát triển của ngành giao thông vận tải đường sắt đến năm 2020 và tầm nhìn 2050. Quy hoạch tổng thể phát triển ngành giao thông vận tải đường sắt Việt Nam đến năm 2020, tầm nhìn 2030 đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt , ngành đường sắt mong muốn tiếp tục nhận được sự hợp tác hỗ trợ của các tổ chức quốc tế như Chính phủ Nhật Bản, Pháp, Hàn Quốc, Trung Quốc và các tổ chức tín dụng quốc tế như : Ngân hàng Phát triển Châu Á, Ngân hàng WB, KFW, AFD…

Dự án chiến lược tương lai

Nhằm thúc đẩy sự hợp tác mọi mặt giữa các tỉnh biên giới trên đất liền và các tỉnh nằm trong khu vực ven biển Vịnh Bắc Bộ giữa hai nước trên các lĩnh vực mậu dịch, nông nghiệp, công nghiệp, dịch vụ và giao thông vận tải. Chương trình hợp tác phát triển các nước tiểu vùng sông Mê công. Chính phủ Việt Nam và Trung Quốc đã thoả thuận chương trình hợp tác phát triển “Hai hành lang, một vành đai kinh tế hữu nghị Việt Trung”. Triển khai chương trình này, Tổng Công ty Đường sắt Việt Nam phối hợp với Tư vấn Trung Quốc đang lập báo cáo đầu tư dự án xây dựng tuyến đường sắt tiêu chuẩn đường đôi ,điện khí hóa từ Hải phòng – Hà Nội – Lào Cai nối liền tuyến Hà Khẩu Ha Khau (China) – Côn Minh Kunming (China) của Trung Quốc đang xây dựng sẽ hoàn thành vào năm 2013. Với dự án này, Tổng công ty đường sắt Việt Nam sẽ đảm bảo khai thác được tối đa hiệu quả vận chuyển hàng hóa của các tỉnh nằm trong hành lang kinh tế Vân Nam- Lào Cai- Hà Nội- Hải Phòng và giảm tải quốc lộ 5, góp phần không nhỏ vào lộ trình tăng trưởng hợp tác kinh tế Việt Trung, đảm bảo lợi ích cộng đồng xã hội.

Cùng với dự án đón bắt chiến lược “ Hai hàng lang một vành đai kinh tế hữu nghị Việt Trung ” đang thu hút sự quan tâm của các tổ chức và nhân dân, dự án xây dựng tuyến đường sắt Cao tốc Bắc Nam của Tổng công ty đường sắt Việt Nam đã thể hiện sự quyết tâm của Nhà nước đưa đường sắt việt Nam trở thành ngành công nghiệp hoá và từng bước hiện đại.

Mô hình ga Hà Nội trên cao

Ông Ngô Anh Tảo cho biết: Hiện nay, mạng lưới đường sắt Việt Nam đã phát triển được hơn 2.600 km đường chính tuyến trên tổng số khoảng 3.300 km đường sắt nối liền các khu dân cư, trung tâm văn hóa nông nghiệp và công nghiệp trừ khu vực đồng bằng sông Cửu Long. Đường sắt Việt Nam đã nối liền được với đường sắt Trung Quốc qua hai hướng: Vân Nam (Trung Quốc) Yunnan (China)qua tỉnh Lào Cai, và Quảng Tây (Trung Quốc) Guangxi (China)qua tỉnh Lạng Sơn. Đường sắt Việt Nam còn có rất nhiều tiềm năng phát triển các mạng lưới đường sắt nối liền với mạng lưới đường sắt Capuchia, Thái Lan và Malaysia để đến Singapo và tuyến đường sắt của Lào, đường sắt còn nối với các khu khai khoáng, công nghiệp, các cảng biển quan trọng và hệ thống đường sắt đô thị. Đón bắt tiềm năng này, Tổng công ty đường sắt Việt Nam đang tiếp tục lập kế hoạch thực hiện nhiều dự án đường sắt chiến lược.Tuy nhiên, hiện nay Việt Nam đã được đánh giá là nước thoát ra khỏi đòi nghèo, nên những tiêu chí về vốn hỗ trợ phát triển giao thông, hạ tầng đã bị cắt giảm, sẽ rất khó khăn cho sự phát triển hạ tầng giao thông của Việt nam, đặc biệt là ngành giao thông đường sắt.

Ngoài sự nỗ lực của ngành, sự quan tâm của Đảng và Nhà nước, đường sắt Việt nam vẫn đang rất cần sự hỗ trợ của các tổ chức chính phủ và các quỹ tín dụng quốc tế, cùng đồng hành với ngành đường sắt thực hiện từng đoạn dự án xây dựng đường sắt Cao tốc Bắc Nam, và quy hoạch phát triển giao thông đường sắt tới năm 2020, tầm nhìn 2030.

VBF