Sức hút đầu tư giảm

Trước những bất ổn kinh tế như lạm phát, tỷ giá, lãi suất… môi trường kinh doanh của VN đang có những “vấn đề” mà DN nước ngoài lo ngại. Tuy nhiên, còn có những hạn chế đã tồn tại từ lâu nay mà nếu không giải quyết, sức hút đầu tư của thị trường VN sẽ giảm đáng kể. PV Vietnam Business Forum đã ghi lại những ý kiến của đại diện các Hiệp hội DN đầu tư nước ngoài tại VN trong những tháng đầu năm 2011.

Chậm trễ triển khai các dự án cơ sở hạ tầng trọng điểm

Ông Christopher Twomey, Chủ tịch Hiệp hội thương mại Mỹ tại VN

Tầm quan trọng mấu chốt của việc cải thiện cơ sở hạ tầng của VN đã được Amcham và các hiệp hội DN khác nêu lên khá nhiều. Tuy nhiên, hiện nay vẫn tồn tại những bất cập và chậm chễ nghiêm trọng trong việc phát triển các dự án cơ sở hạ tầng trọng điểm, đặc biệt là các tuyến đường liên tỉnh, cầu, bao gồm cả đường kết nối, điện năng, cảng biển ở các vị trí chiến lược cùng cơ sở hạ tầng liên quan tiếp giáp cũng như các hệ thống vận chuyển công cộng đô thị như tuyến đường sắt nhẹ.

Chúng ta đều biết rõ những hạn chế về cơ sở hạ tầng tại VN là mối đe dọa đối với tình hình đầu tư hiện tại và tương lai trong lĩnh vực xuất khẩu và sản xuất. NHiều nhà đầu tư tiềm năng Hoa Kỳ cho rằng tình trạng cơ sở hạ tầng yếu kém và logistics khiếm khuyết là một cản trở lớn cho quyết định đầu tư kinh doanh ( hoặc mở rộng kinh doanh) tại VN- đồng thời cũng là cản trở lớn cho việc xây dựng được một dây chuyền cung ứng tích hợp hàng dọc mà VN rất cần để có được lợi thế cạnh tranh.

Thông quan là một thử thách

Ông Seck Yee Chung, Phó chủ tịch Singapore Business Group

Việc thông quan vẫn là một trải nghiệm đầy thử thách, với việc những người đăng ký phải trích ra những khoản chi trả không chính thức để có thể khiến nhân viên hải quan thực hiện nhiệm vụ của họ- nếu không thì họ phải chấp nhận rủi ro bị trì hoãn việc giải quyết các thủ tục và giải phóng hàng hóa. Vấn đề này ảnh hưởng tới cả các DN nước ngoài và trong nước.

Chúng tôi mong Chính phủ tiếp tục thực hiện các thủ tục hải quan điện tử (với mục đích giảm đến mức tối thiểu việc giao tiếp con người và các cơ hội lạm dụng) và cũng xem xét liệu các khoản phí được hợp pháp hóa liệu có khiến các nhân viên hải quan cung cấp dịch vụ hiệu quả hơn và đối xử minh bạch hơn hay không.

Ngoài các thủ tục hải quan, các cơ hội tham nhũng tiếp tục còn là một vấn đề khi nhà đầu tư phải xin được các loại giấy phép, chấp nhận từ các cơ quan Chính phủ- và chúng tôi mong Chính phủ tiếp tục những nỗ lực của mình trong việc giải quyết vấn đề này.

Chúng tôi cũng quan ngại rằng biện pháp hiện tại hạn chế cảng nhập khẩu đối với điện thoại di động, mĩ phẩm và rượu có thể tạo ra nhiều cơ hội hơn cho hải quan có được những khoản chi trả không chính thức từ các nhà nhập khẩu các sản phẩm này.

Mẫu thuẫn trong việc áp dụng luật thuế

Ông Brian O’Reilly, Phó chủ tịch Phòng thương mại Úc

Việc các cơ quan thuế cấp tỉnh và thành phố không thống nhất với nhau về các điều khoản về thuế đã dẫn đến những mâu thuẫn trong quá trình áp dụng luật thuế. Chính phủ VN nên xem xét các trường hợp người đóng thuế không đồng ý với mức thuế do cơ quan thuế địa phương yêu cầu.

Điều này giúp cho người đóng thuế tìm thấy giải pháp đúng đắn cho trường hợp của mình ( và suy cho cùng, ngăn ngừa sự tham nhũng ở cơ quan thuế địa phương). Những quyết định được đề ra cần phải có sự cân nhắc kỹ càng để làm cơ sở giải quyết cho những trường hợp trong tương lai. Nếu được như vậy, VN sẽ có thể phát triển một nguồn án lệ phong phú hơn.

Vẫn còn phân biệt đối xử giữa DN nước ngoài và trong nước

Ông Alain Cany, Chủ tịch Eurocham

Luật Đầu tư và Luật DN hiện hành và việc thi hành cả 2 bộ luật này thường đối xử với các nhà đầu tư nước ngoài và trong nước như nhau. Tuy nhiên, sự phân biệt đối xử vẫn còn tồn tại đối với một số thủ tục cấp phép: một mặt, các nhà đầu tư nước ngoài đầu tư vào VN lần đầu tiên thành lập DN dù là với hình thức DN 100% vốn đầu tư nước ngoài hoặc DN liên doanh (bất kể sở hữu vốn nước ngoài) sẽ đòi hỏi có “ Giấy chứng nhận đầu tư” được sử dụng đồng thời cho cả việc cấp phép dự án đầu tư và “ Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh”. Mặt khác, trừ những dự án có quy mô lớn họăc đầu tư có điều kiện, các nhà đầu tư trong nước thường chỉ yêu cầu có “ giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh”. Nói cách khác, vẫn còn tồn tại hai loại thủ tục cấp phép đối với nhà đầu tư trong nước và nước ngoài.

Chúng tôi hoan nghênh việc Chính phủ ban hành Nghị định 102, trong đó giải thích rõ việc các DN thành lập ở VN có sở hữu nước ngoài dưới 49% nay có thể có được hưởng các luật và điều kiện đầu tư tương tự như các luật áp dụng cho các công ty trong nước. Với sự khác biệt này, chúng tôi hiểu rằng với việc giành được 49% của 1 DN đầu tư nội địa, nay chỉ cần điều chỉnh “giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh” và tuân theo các thủ tục cấp phép trong nước. Tuy nhiên, cách hiểu này có thể không áp dụng được cho những lĩnh vực đầu tư có điều kiện, thí dụ những lĩnh vực trong Danh mục WTO. Eurocham khuyến nghị rằng những lĩnh vực đầu tư có điều kiện này không nên yêu cầu phải có “Giấy chứng nhận đầu tư” để thay thế cho “ Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh”.

Nhóm P.V