Vì sao vốn FDI giảm?

Số liệu thống kê mới đây cho thấy, lượng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) tại Việt Nam đang có dấu hiệu sụt giảm mạnh. Tính đến hết tháng 9, thu hút đầu tư nước ngoài đạt trên 9,9 tỷ USD, chỉ bằng 72,1% cùng kỳ. Các chuyên gia kinh tế cho rằng, việc đề ra một chiến lược thu hút vồn FDI, cũng như các giải pháp tháo gỡ cho các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực này cần được Bộ Kế hoạch & Đầu tư cũng như các bộ ban ngành liên quan khác xem xét để kinh tế Việt Nam đạt các mục tiêu đề ra và sớm về đích trong những tháng cuối năm.

Mới đây, dự báo của Bộ Kế hoạch và Đầu tư, cho biết, 20 tỷ USD thu hút vốn FDI theo kế hoạch đề ra của cả năm 2011 sẽ khó đạt được. Thực tế theo tính toán của các chuyên gia có nhiều khả năng năm nay vốn FDI thu hút mới và bổ sung chỉ đạt con số 17 tỷ USD. Ngoài ra, các chuyên gia cũng dự báo, nếu tình hình kinh tế trong nước và quốc tế có nhiều dấu hiệu chững lại như hiện nay thì rất có thể, trong kế hoạch thu hút FDI trong năm tới, sẽ chỉ đạt ở mức khiêm tốn là 15 tỷ USD, rõ ràng đây là một sự sụt giảm đáng kể.

Theo các chuyên gia kinh tế, sự sụt giảm dòng vốn FDI trên được đánh giá là có phạm vi ảnh hưởng trên tòan cầu chứ không riêng tại Việt Nam. Bởi trước hết, chính là sự khó khăn của các nhà đầu tư nước ngoài, trong bối cảnh khủng hoảng kinh tế ngày càng lan rộng ở nhiều quốc gia. Về những nguyên nhân nội tại, các điều kiện để thu hút nguồn vốn đầu tư này vẫn còn tắc nghẽn ở một số khâu như: hạ tầng, cơ sở vật chất phục, chất lượng nguồn nhân lực vẫn chưa đáp ứng được đòi hỏi của các nhà thầu quốc tế. Ngoài ra, trong bối cảnh hiện nay thắt chặt nền kinh tế, Chính phủ cũng đang có nhiều chính sách thu hẹp dần các chính sách ưu đãi dành cho các nhà đầu tư nước ngoài.

Theo tân Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Bùi Quang Vinh, chiến lược thu hút FDI của Việt Nam phải chuyên sang một giai đoạn mới với các tiêu chí rõ ràng. Cụ thể là Việt Nam nên hướng đến các tập đoàn mạnh, tiềm lực lớn, sở hữu công nghệ cao; đầu tư đúng định hướng phát triển của Việt Nam. Trường hợp của tập đoàn Nokia là một ví dụ, mới đây tập đoàn này đã có kế hoạch triển khai một dự án sản xuất điện thoại tại tỉnh Bắc Ninh với đề nghị được hưởng các ưu đãi dành cho doanh nghiệp công nghệ cao. Lãnh đạo tỉnh Bắc Ninh cũng đã có những đề xuất với chính phủ dành cho tập đoàn này những ưu đãi đặc biệt. Theo đó, nhà đầu tư Nokia đã công bố dự kiến sẽ đầu tư nhà máy sản xuất điện thoại rộng 80.000 m2 tại Khu công nghiệp VSIP Bắc Ninh với vốn đầu tư 200 triệu euro. Tuy nhiên, quan điểm chỉ đạo của Chính phủ đã nêu rõ, chỉ dành các ưu đãi cho Nokia như một doanh nghiệp chế xuất. Và việc nhà đầu tư được hưởng ưu đãi như doanh nghiệp công nghệ cao chỉ được thực hiện khi doanh nghiệp thực sự đạt các tiêu chí doanh nghiệp công nghệ cao. Trường hợp của Nokia đã cho thấy Chính phủ cũng đã có những phân tích, sàng lọc các dự án, các nhà đầu tư chứ không quá chạy theo, đáp ứng hầu hết các yêu sách của nhà đầu tư nước ngoài như trước đây.

Ngoài ra, hiện trên nhiều địa phương đang tồn tại thực trạng do mong muốn thu hút nhiều vốn đầu tư nên các địa phương sẵn sàng phá vỡ quy hoạch phát triển vùng, ngành đã được Chính phủ phê duyệt. Đây thực sự là những tiềm ẩn rủi ro cho sự phát triển bền vững của nền kinh tế Việt Nam và cũng dẫn đến nguy cơ các dự án không thể triển khai trên thực tế. Có thể nói, trước xu hướng kinh tế mới, việc chọn lọc, thu hút các nhà đầu tư nước ngoài có trọng tâm, trọng điểm sẽ là những liều thuốc để Việt Nam thu hút được nhiều hơn nữa các nhà đầu tư thực sự có năng lực, tăng lượng vốn FDI trong tương lai./.

Anh Phương