Việt Nam tham gia đàm phán TPP: Cơ hội song hành thách thức

Điểm nổi bật nhất của Hiệp định Đối tác Kinh tế Xuyên Thái Bình Dương (TPP) là tự do hóa mạnh về hàng hóa. Chính vì vậy, Hiệp định này được kỳ vọng sẽ trở thành một khuôn khổ thương mại toàn diện, có chất lượng cao và là khuôn mẫu cho các Hiệp định thế kỷ 21. Đầu năm 2009, Việt Nam quyết định tham gia Hiệp định TPP với tư cách thành viên liên kết. Tháng 11 năm 2010, sau khi tham gia 3 phiên đàm phán TPP với tư cách này, Việt Nam đã chính thức tham gia đàm phán TPP.

Nhiều cơ hội

Tham gian vào một hiệp định thương mại tự do khu vực toàn diện như TPP là một cơ hội tạo bước nhảy vọt về phát triển kinh tế trong đó xuất khẩu có nhiều thuận lợi nhất. Việt Nam cũng sẽ có cơ hội đàm phán để Hoa Kỳ mở cửa thị trường cho hàng hóa của Việt Nam, kiềm chế nhập siêu, góp phần thúc đẩy hơn nữa đầu tư của Hoa Kỳ và các nước vào Việt Nam.

Về cơ bản, các nước tham gia TPP sẽ được hưởng những lợi ích lớn về thuế quan, các bên được bình đẳng với nhau trong TPP. Các doanh nghiệp Việt Nam sẽ thuận lợi trong tiếp cận thị trường đối với các loại hàng hóa chiếm tỷ trọng thương mại đáng kể như: nuôi trồng thủy sản, dệt may, da giày, đồ nội thất… Ngoài ra, các quy định trong Hiệp định TPP cũng giúp cải thiện các biện pháp hạn chế nhập khẩu, sử dụng các cam kết TPP về hàng rào kỹ thuật trong thương mại, các biện pháp vệ sinh dịch tễ để tránh các tranh chấp (ví dụ như cá tra, basa)...

Tham gia vào Hiệp định TPP, Việt Nam sẽ nắm bắt và tận dụng tốt hơn các cơ hội do quá trình tái cấu trúc cục diện quốc tế và khu vực cũng như xu thế hội nhập kinh tế khu vực đem lại. Đồng thời, tham gia Hiệp định TPP sẽ giúp Việt Nam có thêm điều kiện triển khai chiến lược hội nhập quốc tế nói chung và chiến lược đối ngoại ở khu vực Châu Á - Thái Bình Dương nói riêng, nâng cao vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế.

Thách thức song hành

Việc cam kết và thực hiện các cam kết sâu và rộng trong khuôn khổ đàm phán Hiệp định TPP sẽ đặt ra những thách thức không nhỏ, đặc biệt là sức ép về mở cửa thị trường, cạnh tranh đối với các doanh nghiệp của Việt Nam, vốn còn yếu, khả năng quản lý còn nhiều bất cập. Nếu không có sự chuẩn bị tốt, nhiều ngành sản xuất và dịch vụ có thể sẽ gặp khó khăn. Tuy nhiên, đây là con đường mà sớm hay muộn Việt Nam cũng phải đi qua để chuyển dịch cơ cấu kinh tế thành công, theo hướng nâng cao giá trị gia tăng, chất lượng và hiệu quả của tăng trưởng kinh tế.

Theo Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam, tham gia Hiệp định TPP có thể gây ra một số hệ quả xã hội tiêu cực như tình trạng phá sản và thất nghiệp ở các doanh nghiệp có năng lực cạnh tranh yếu. Ngoài ra, kết quả đàm phán nội dung lao động trong Hiệp định TPP có thể sẽ có tác động tới môi trường lao động ở Việt Nam.

Bên cạnh đó, để thực thi cam kết trong Hiệp định TPP, Việt Nam có thể sẽ phải điều chỉnh, sửa đổi nhiều quy định pháp luật về thương mại, đầu tư, đấu thầu, sở hữu trí tuệ… Tuy nhiên, với những kinh nghiệm có được từ quá trình đàm phán gia nhập WTO, đây có thể không phải là một thách thức quá lớn đối với Việt Nam.

Ngoài ra, TPP sẽ không giúp loại bỏ các biện pháp chống bán phá giá/ chống trợ cấp mà Hoa Kỳ đang áp dụng; TPP sẽ không giúp hạn chế việc Hoa Kỳ áp dụng các biện pháp phòng vệ đối với hàng xuất khẩu Việt Nam bán phá giá hoặc có trợ cấp.

Hương Giang