Huy động và sử dụng hiệu quả nguồn lực tài chính - Điều kiện quyết định cho sự tăng trưởng

Huy động và phân bổ hiệu quả nguồn lực tài chính được xác định là điều kiện then chốt để Việt Nam hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số trong giai đoạn tới. Đây là nền tảng quan trọng để Việt Nam vươn lên nhóm quốc gia có thu nhập trung bình cao vào năm 2030 và tiến tới mục tiêu trở thành nước thu nhập cao vào năm 2050.

Phân bổ đúng chỗ, sử dụng hiệu quả

Theo Thứ trưởng Bộ Tài chính Đỗ Thành Trung, với phương châm lấy nội lực làm chiến lược lâu dài, ngoại lực là yếu tố quan trọng, thường xuyên và mang tính đột phá, việc huy động đủ vốn là nhiệm vụ lớn, song phân bổ đúng trọng tâm, sử dụng hiệu quả và minh bạch để tạo ra giá trị gia tăng cao còn quan trọng hơn, cần được đặt lên hàng đầu.

Trong 5 năm qua, tỷ lệ huy động ngân sách nhà nước đạt khoảng 18,3% GDP, trong khi Nhà nước vẫn thực hiện giảm, gia hạn thuế, phí với quy mô khoảng 1,1 triệu tỷ đồng để hỗ trợ doanh nghiệp và phục hồi tăng trưởng. Đồng thời, tăng thu, tiết kiệm chi khoảng 1,5 triệu tỷ đồng được sử dụng cho đầu tư phát triển, quốc phòng - an ninh, khoa học - công nghệ, cải cách tiền lương, an sinh xã hội và các chương trình mục tiêu. Để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số giai đoạn 2026 - 2030, tổng vốn đầu tư toàn xã hội được tính toán cần đạt bình quân khoảng 40% GDP. Điều này đòi hỏi phải đổi mới mạnh mẽ tư duy huy động và sử dụng nguồn lực.

Theo Thứ trưởng Đỗ Thành Trung, trọng tâm không chỉ là huy động cho đủ vốn mà quan trọng hơn là phân bổ đúng chỗ, sử dụng hiệu quả và tạo giá trị gia tăng cao. Mô hình tăng trưởng hiện tại dựa nhiều vào vốn giá rẻ, lao động giá rẻ và gia công của Việt Nam đang dần bộc lộ những giới hạn, đặt ra yêu cầu tổng vốn đầu tư toàn xã hội cần được mở rộng mạnh mẽ. Bởi vậy, chính sách tài khóa cần tiếp tục đóng vai trò kiến tạo tăng trưởng dài hạn, được điều hành chủ động, bền vững và có trọng tâm, ưu tiên cơ cấu chi ngân sách nhà nước cho đầu tư phát triển và bảo đảm an sinh xã hội.

Đặc biệt, việc tăng cường phối hợp chặt chẽ giữa chính sách tài khóa và chính sách tiền tệ là yếu tố then chốt nhằm vừa bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, vừa hỗ trợ tăng trưởng cao trong bối cảnh rủi ro ngày càng gia tăng.

Cùng với đó, thị trường vốn cần tiếp tục được củng cố và phát triển để trở thành kênh huy động nguồn lực trung và dài hạn chủ yếu cho nền kinh tế, từng bước giảm áp lực lên hệ thống tín dụng ngân hàng cũng như nâng cao tính minh bạch, an toàn của thị trường.

Bên cạnh các giải pháp về tài chính - tiền tệ, việc nâng cao hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp nhà nước và tạo lập môi trường thuận lợi cho khu vực kinh tế tư nhân được xác định là những yếu tố quan trọng thúc đẩy tăng trưởng. Đồng thời, môi trường đầu tư kinh doanh cũng cần tiếp tục được cải thiện để kinh tế tư nhân thực sự trở thành động lực quan trọng nhất của tăng trưởng và đổi mới sáng tạo.

Đặc biệt, cải cách thể chế và xây dựng môi trường pháp lý minh bạch, ổn định được xác định là giải pháp nền tảng, có tính quyết định để giữ chân các nguồn lực tài chính và thu hút doanh nghiệp, nhất là các nhà đầu tư có chiến lược dài hạn tại Việt Nam.

Đa dạng hóa các kênh huy động vốn

TS. Nguyễn Đức Hiển, Phó Trưởng Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương cho rằng, để đáp ứng nhu cầu vốn rất lớn cho tăng trưởng kinh tế, cần cải cách cấu trúc huy động vốn và nâng cao hiệu quả phân bổ, bởi dư địa hỗ trợ tăng trưởng kinh tế của hệ thống ngân hàng đang dần cạn kiệt. Một hệ thống tài chính và nền kinh tế phụ thuộc quá lớn vào hệ thống ngân hàng là rất rủi ro, do đó, cần phát triển đồng bộ thị trường chứng khoán, thị trường trái phiếu và các dòng vốn quốc tế, tạo nên một cấu trúc vốn cân bằng, cạnh tranh và hỗ trợ lẫn nhau.

Theo ông Hiển, Việt Nam cần đa dạng hóa các kênh huy động vốn, đồng thời quyết liệt cải thiện năng lực hấp thụ vốn của cả khu vực công và khu vực tư nhân. Ngay cả với đầu tư công, không nên chỉ dành trọng tâm cho danh mục các công trình, mà phải chú ý tới hiệu ứng tăng trưởng của các dự án đó trong thời gian tiếp theo cũng như tác động dài hạn cho nền kinh tế.

Đặc biệt, ông Hiển cho rằng, năng lực hấp thụ vốn của nền kinh tế, nhất là khu vực kinh tế tư nhân, vẫn còn là điểm nghẽn lớn. Bởi vậy, việc phát triển khu vực kinh tế tư nhân, đặc biệt là nâng cao năng lực quản trị của doanh nghiệp nhỏ và vừa, có ý nghĩa then chốt trong việc nâng cao hiệu quả sử dụng các nguồn lực tài chính.

Ông Hiển cũng nhấn mạnh, hiệu quả phân bổ và sử dụng vốn cần trở thành tiêu chí xuyên suốt trong quá trình giải ngân, áp dụng cho cả đầu tư công và đầu tư của khu vực tư nhân. Điều này đặt ra yêu cầu phải tiếp tục cải thiện chất lượng thể chế và cơ chế vận hành của nền kinh tế.

Ngoài ra, cần có tư duy mới đối với các quy định về phát hành trái phiếu doanh nghiệp. Hiện nay, vấn đề không chỉ nằm ở việc có yêu cầu tài sản bảo đảm hay không, mà quan trọng hơn là phải xây dựng được hệ thống xếp hạng tín nhiệm và một thị trường minh bạch. Việc áp đặt cứng nhắc yêu cầu tất cả trái phiếu đều phải có tài sản bảo đảm, sẽ trở thành rào cản lớn đối với doanh nghiệp trong quá trình huy động vốn.

Việt Nam đang đứng trước yêu cầu tăng tốc mạnh mẽ trong giai đoạn phát triển sắp tới. Một trong những bài toán có ý nghĩa quyết định đối với mục tiêu tăng trưởng cao là bảo đảm nguồn vốn đủ lớn cho nền kinh tế, đồng thời sử dụng hiệu quả để thúc đẩy mô hình tăng trưởng dựa trên khoa học và đổi mới sáng tạo. Vì vậy, việc hoàn thiện thể chế huy động và phân bổ vốn, đa dạng hóa các kênh tài chính, gắn dòng vốn với nâng cao năng suất, chuyển đổi số và phát triển bền vững sẽ là chìa khóa để Việt Nam bứt phá, nâng cao năng lực cạnh tranh và hiện thực hóa các mục tiêu phát triển trong giai đoạn mới.

Quỳnh Anh (Vietnam Business Forum)