Dán nhãn carbon tự nguyện: Thúc đẩy lộ trình chuyển đổi xanh

Vừa qua, tại Hà Nội, trong khuôn khổ Hỗ trợ Kỹ thuật nhằm Thiết kế và Thí điểm Chương trình Dán Nhãn Carbon Tự Nguyện tại Việt Nam, do Chương trình Đối tác Chuyển dịch Năng lượng Đông Nam Á (ETP), Văn phòng Dịch vụ Dự án Liên Hợp Quốc (UNOPS) phối hợp cùng Cục Biến đổi khí hậu - Bộ Nông nghiệp và Môi trường (DCC) thực hiện, VCCI phối hợp với Công ty Cổ phần RCEE đã tổ chức thành công khoá tập huấn kỹ thuật: Phương pháp tính toán dấu chân carbon và triển khai nhãn carbon cho doanh nghiệp. Sự kiện là một bước đi chiến lược nhằm hỗ trợ cộng đồng doanh nghiệp nội địa thích ứng với các quy định khắt khe của thị trường toàn cầu và hiện thực hóa cam kết Net Zero của Chính phủ.

Khi "Xanh" là điều kiện tiên quyết để tồn tại!

Phát biểu khai mạc tại sự kiện, ông Nguyễn Trung Thực – Viện trưởng Viện Công nghệ và Đổi mới sáng tạo doanh nghiệp (VCCI-ITB) khẳng định, chúng ta đang sống trong một kỷ nguyên mà chuyển đổi xanh không còn là lựa chọn mang tính khuyến khích, mà đã trở thành hàng rào kỹ thuật bắt buộc. Các thị trường xuất khẩu trọng điểm như Liên minh Châu Âu (EU), Hoa Kỳ và Nhật Bản đang thực thi những cơ chế kiểm soát carbon nghiêm ngặt, tiêu biểu là Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM).

“Nếu không hành động ngay hôm nay để minh bạch hóa dấu chân carbon, hàng hóa Việt Nam sẽ đối mặt với nguy cơ mất đi lợi thế cạnh tranh, thậm chí bị loại khỏi chuỗi cung ứng toàn cầu. Chuyển đổi xanh là một khoản đầu tư xứng đáng cho tương lai, giúp doanh nghiệp vươn tầm và phát triển bền vững,” ông Thực nhấn mạnh.

Ông Nguyễn Trung Thực – Viện trưởng Viện Công nghệ và Đổi mới sáng tạo doanh nghiệp   phát biểu tại chương trình tập huấn kỹ thuật

Cũng trong khuôn khổ sự kiện, Ông Nguyễn Hùng Minh – Phó trưởng phòng, Phòng thị trường các-bon, Cục biến đổi khí hậu, Bộ NN&MT cho biết, trong bối cảnh toàn cầu chuyển mạnh sang mô hình phát triển carbon thấp, các thị trường quốc tế ngày càng yêu cầu khắt khe hơn về minh bạch phát thải, truy xuất nguồn gốc carbon và tiêu chuẩn môi trường. Đây vừa là thách thức, vừa là cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh và hội nhập sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. Theo ông, việc triển khai nhãn carbon không chỉ là công cụ kỹ thuật mà còn mang lại nhiều lợi ích như tối ưu chi phí, tăng uy tín, mở rộng thị trường và quản trị rủi ro hiệu quả. Đồng thời, nhãn carbon giúp doanh nghiệp chủ động đáp ứng các cơ chế như thuế carbon, CBAM và tiêu chuẩn xanh.

Ông Nguyễn Hùng Minh – Phó trưởng phòng, Phòng thị trường các-bon, Cục biến đổi khí hậu, Bộ NN&MT phát biểu tại chương trình tập huấn kỹ thuật

Một trong những nội dung quan trọng nhất được giới thiệu là đề xuất Chương trình dán nhãn carbon tự nguyện (VCLP), được thiết kế nhằm xây dựng năng lực tính toán và xác minh dấu chân carbon sản phẩm (PCF) cho doanh nghiệp Việt Nam.

Theo chuyên gia Nguyễn Thanh Mai, VCLP sẽ tập trung vào 3 ngành thí điểm chủ lực trong phạm vi của hỗ trợ kỹ thuật: Ngành Hóa chất (Phân bón): Nhóm ngành có cường độ phát thải cao và chịu áp lực trực tiếp từ các chính sách thuế carbon quốc tế; Ngành Chế biến thực phẩm: Có tiềm năng truyền thông lớn đến người tiêu dùng và cơ hội cải thiện quy trình bao bì xanh; Ngành Giấy và Bột giấy: Ngành tiêu thụ tài nguyên lớn, cần chuẩn hóa để thuận lợi cho công tác thẩm định.

VCLP không chỉ giúp doanh nghiệp tuân thủ Nghị định 06/2022/NĐ-CP về giảm nhẹ phát thải khí nhà kính (KNK) mà còn tạo ra "tấm vé thông hành" giúp sản phẩm Việt tiếp cận dễ dàng hơn với các thị trường khó tính.

Chuyên gia Nguyễn Thanh Mai chia sẻ về Chương trình dán nhãn carbon tự nguyện tại chương trình tập huấn kỹ thuật

Từ kiểm kê Khí nhà kính đến “Hộ chiếu xanh” cho sản phẩm

Tại khóa đào tạo, các chuyên gia từ Công ty Cổ phần RCEE đã đi sâu vào khía cạnh kỹ thuật của việc kiểm kê KNK cấp doanh nghiệp. Quy trình bao gồm 4 bước cốt lõi: Xác định ranh giới – Thu thập dữ liệu – Lựa chọn hệ số phát thải – Tính toán và báo cáo.

Các chuyên gia chỉ ra rằng thách thức lớn nhất của doanh nghiệp Việt hiện nay là hệ thống dữ liệu. Dữ liệu thường bị phân tán, thiếu đồng nhất giữa các bộ phận kế toán, sản xuất và môi trường. "Sai ranh giới dẫn đến sai toàn bộ kết quả" là lời cảnh báo quan trọng gửi tới các doanh nghiệp. Để khắc phục, khóa học hướng dẫn cách thiết lập hệ thống Đo lường, Báo cáo và Thẩm định (MRV) nội bộ, đồng thời nhấn mạnh vai trò của QA/QC (Đảm bảo và Kiểm soát chất lượng) trong việc đối chiếu suất tiêu hao năng lượng.

Khóa đào tạo làm rõ sự khác biệt giữa kiểm kê KNK cấp tổ chức và tính toán PCF. PCF là thước đo tổng lượng phát thải của một sản phẩm trong toàn bộ chuỗi cung ứng, từ khai thác nguyên liệu đến sản xuất và phân phối (thường theo tiêu chuẩn ISO 14067 hoặc GHG protocol).

Việc ứng dụng kết quả PCF mang lại nhiều lợi ích thiết thực cho doanh nghiệp. Trước hết, doanh nghiệp có thể nâng cao khả năng tiếp cận thị trường khi đáp ứng các yêu cầu ngày càng khắt khe về minh bạch môi trường từ các nhà mua hàng quốc tế như Walmart, Apple hay IKEA. Đồng thời, PCF hỗ trợ doanh nghiệp tăng cường liên kết trong chuỗi cung ứng xanh thông qua việc xác định các “điểm nóng” phát thải trong quy trình sản xuất để có giải pháp cải tiến phù hợp. Bên cạnh đó, đây cũng là cơ sở quan trọng giúp doanh nghiệp tiếp cận các nguồn tài chính xanh, khi nhiều ngân hàng đang triển khai các gói tín dụng ưu đãi với lãi suất thấp hơn từ 0,5–1,5% dành cho các doanh nghiệp có chiến lược ESG và mục tiêu Net Zero rõ ràng.

Chuyên gia Hoàng Anh chia sẻ các nội dung kỹ thuật tại chương trình tập huấn

Không chỉ dừng lại ở việc tính toán, chương trình còn gợi mở các giải pháp tối ưu hóa dấu chân carbon thông qua việc chuyển dịch năng lượng. Các mô hình như Công ty dịch vụ năng lượng (ESCO) được giới thiệu như một giải pháp tài chính hiệu quả, cho phép doanh nghiệp hiện đại hóa hệ thống (xanh hóa lò hơi, lắp điện mặt trời mái nhà…) mà không cần bỏ vốn đầu tư ban đầu quá lớn.

Đặc biệt, việc giảm phát thải còn có thể chuyển hóa thành tài sản tài chính. Với việc Việt Nam dự kiến thí điểm sàn giao dịch carbon vào năm 2026, các doanh nghiệp có nhãn carbon và dữ liệu phát thải minh bạch sẽ có cơ hội tham gia thị trường tín chỉ carbon, tạo ra nguồn thu mới từ các nỗ lực bảo vệ môi trường.

Sự quan tâm và tham dự của đông đảo doanh nghiệp chính là minh chứng cho tinh thần chủ động và trách nhiệm cao của cộng đồng kinh doanh Việt Nam trước vận hội mới. Thông qua sự kiện này, VCCI và các đối tác cam kết tiếp tục đồng hành, cung cấp các công cụ và hỗ trợ kỹ thuật cần thiết để doanh nghiệp không chỉ "sống sót" mà còn bứt phá trong nền kinh tế xanh.

T.H (Vietnam Business Forum)