Thu hút vốn ngoại: Cú hích từ việc nâng hạng thị trường chứng khoán

Quyết định đưa Việt Nam vào nhóm Thị trường Mới nổi đã đặt chứng khoán Việt trước một vận hội mới song hành cùng những phép thử khắt khe. Khi những rào cản cũ nhường chỗ cho chuẩn mực toàn cầu, cuộc chơi 'tỷ USD' đầy hứa hẹn chính thức bắt đầu, nhưng chỉ dành cho những nhà đầu tư đủ bản lĩnh thích nghi với những tiêu chuẩn khắt khe mới.

Tháo gỡ dần các nút thắt chính sách

Ngày 8/4, FTSE Russell chính thức xác nhận nâng hạng chứng khoán Việt Nam từ thị trường cận biên lên mới nổi thứ cấp, có hiệu lực từ 21/9. Điểm mấu chốt giúp Việt Nam "vượt vũ môn" chính là sự hoàn thiện về hạ tầng. Ban quản trị chỉ số FTSE Russell (IGB) khẳng định: "Hài lòng với tiến độ triển khai mô hình kinh doanh chứng khoán nước ngoài - yếu tố thiết yếu hỗ trợ mô phỏng chỉ số".

Việc FTSE Russell chính thức xác nhận lộ trình nâng hạng cho Việt Nam khẳng định nỗ lực của Chính phủ trong việc tháo gỡ những nút thắt về pháp lý. Theo đó, Thông tư 08/2026 của Bộ Tài chính được coi là "tấm giấy thông hành" đưa chứng khoán Việt bước ra biển lớn. Bằng việc thiết lập cơ chế không yêu cầu ký quỹ trước giao dịch (Non-Prefunding), Việt Nam đã trực tiếp loại bỏ rào cản kỹ thuật lớn nhất đối với các nhà đầu tư tổ chức quốc tế, cho phép các công ty chứng khoán toàn cầu và ngân hàng lưu ký vận hành theo chuẩn mực thế giới.

Theo các chuyên gia, việc ban hành Thông tư 08/2026 thiết lập một khuôn khổ pháp lý vững chắc đảm bảo khả năng tiếp cận công bằng cho nhà đầu tư nước ngoài, từ đó nâng cao tính thanh khoản và củng cố vị thế của Việt Nam trong hệ thống tài chính toàn cầu. Sự đồng nhất trong mô hình triển khai giữa các cơ quan quản lý và các định chế tài chính đã tạo ra một hệ sinh thái an toàn, minh bạch hơn. Điều này đặc biệt quan trọng khi vốn hóa thị trường của Chỉ số FTSE Frontier Vietnam đã có bước nhảy vọt, tăng gấp 5 lần từ mức 11 tỷ USD (năm 2015) lên tới 59 tỷ USD (năm 2025), chính thức vượt các đối thủ láng giềng như Philippines về quy mô.

Lộ trình dịch chuyển dòng vốn

Khi rào cản pháp lý được tháo gỡ, thị trường đổ dồn sự chú ý vào lộ trình dịch chuyển của dòng tiền ngoại. Việc nâng hạng sẽ không diễn ra ồ ạt mà được chia thành nhiều đợt để đảm bảo sự ổn định. Bắt đầu từ tháng 9, tỷ trọng cổ phiếu Việt Nam trong rổ chỉ số toàn cầu sẽ tăng dần theo lộ trình: 10% -> 20% -> 35% -> 35%. FTSE Russell nhấn mạnh lộ trình này nhằm "đảm bảo quá trình chuyển đổi phù hợp với năng lực của thị trường Việt Nam".

Đáng chú ý, các quỹ đầu tư chủ động (Active Funds) thường có xu hướng giải ngân sớm để đón đầu thời điểm chính thức.

Theo SSI Research, dự kiến sẽ có khoảng 1,7 tỷ USD từ các quỹ thụ động (ETF) chảy vào thị trường. Việc chia nhỏ lộ trình giải ngân - dựa trên bài học kinh nghiệm từ Arab Saudi năm 2019 – được xem là chiến lược khôn ngoan để thị trường hấp thụ vốn ổn định, tránh tình trạng "sốc nhiệt". Đồng quan điểm, phía Vietcap nhận định dòng vốn sẽ thẩm thấu theo hình thái "mưa dầm thấm lâu" thay vì đổ bộ ồ ạt, tạo điều kiện cho các nhà đầu tư nội địa kịp thời thích nghi.

Theo Vietcap, việc đứng chung hàng ngũ với các thị trường lớn như Trung Quốc, Ấn Độ hay Brazil sẽ thay đổi hoàn toàn vị thế của Việt Nam trong các rổ chỉ số, tạo lực đẩy bền vững cho cả quy mô vốn hóa lẫn chất lượng nhà đầu tư nội địa.

Sàng lọc các cổ phiếu hợp “khẩu vị” ngoại

Nhìn sâu vào danh mục 32 cổ phiếu tiềm năng mà FTSE Russell đang quan tâm, có thể thấy rõ sự ưu tiên tuyệt đối cho các doanh nghiệp "đầu đàn". Những cái tên như HPG, VCB, VIC, VHM hay FPT không chỉ đại diện cho vốn hóa lớn mà còn là những đơn vị đáp ứng tốt nhất các tiêu chí về thanh khoản và tỷ lệ tự do chuyển nhượng (free float). Đặc biệt, dòng vốn ngoại hướng sự chú ý gián tiếp vào nội lực nền kinh tế Việt Nam thông qua hai trụ cột chính: Bất động sản (chiếm 39,9% tỷ trọng) và Tài chính (chiếm 25,3%).

Tuy nhiên trong ngắn hạn, SSI cảnh báo về những thách thức như áp lực thanh khoản tạm thời và khoảng cách thu hẹp giữa tỷ suất sinh lời cổ phiếu so với lãi suất tiền gửi. Điều này buộc nhà đầu tư phải có chiến lược chọn lọc khắt khe hơn. Các nhóm ngành như Ngân hàng (CTG, MBB), Tiêu dùng, Vật liệu xây dựng (HPG) và Công nghệ (FPT) được dự báo sẽ là những "vịnh tránh bão" an toàn và tiềm năng nhất trong bối cảnh môi trường lãi suất có nhiều biến động.

Các chuyên gia từ SSI lưu ý, dòng vốn sẽ không chỉ giải ngân một lần. Chiến lược đầu tư hiện nay cần hướng tới sự chọn lọc, tập trung vào những doanh nghiệp có triển vọng lợi nhuận tích cực trong quý I và những mã có câu chuyện nâng hạng rõ nét để tận dụng tối đa lực hút từ dòng vốn tổ chức.

Có thể thấy, sự kiện nâng hạng thị trường chứng khoán là cơ hội thu hút dòng tiền đủ mạnh để mở ra một chương mới cho thị trường tài chính. Khi các quỹ ngoại bắt đầu nhìn nhận Việt Nam như một phần không thể thiếu trong danh mục Thị trường Mới nổi, đó cũng là lúc các doanh nghiệp nội địa phải tự nâng cấp mình để xứng tầm với những dòng vốn tỷ USD đang chực chờ đổ vào thị trường.

Hương Ly (Vietnam Business Forum)