Tạo niềm tin với nhà đầu tư

Theo thông báo mới nhất được Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ Kế hoạch và Đầu tư) đưa ra hiện Nhật Bản đang xếp ở vị trí số một trong các quốc gia và vùng lãnh thổ đầu tư tại Việt Nam. Tạp chí Vietnam Busniess Forum đã có cuộc phỏng vấn ông Tsuno Motonori – Trưởng đại diện Cơ quan hợp tác quốc tế Nhật Bản (JICA) tại Việt Nam xung quanh cơ hội hợp tác kinh tế giữa 2 nước. Anh Phương thực hiện.

Hiện Việt Nam đang là quốc gia nhận viện trợ ODA rất lớn từ Nhật Bản, ông đánh giá thế nào về tốc độ giải ngân cũng như hiệu quả sử dụng đồng vốn này trong thời gian qua?

Thực tế, thời gian qua đã chứng minh nền kinh tế Việt Nam vẫn được cộng đồng các nhà tài trợ đánh giá là nước sử dụng nguồn vốn ODA có hiệu quả. Đặc biệt, đặt trong bối cảnh Việt Nam đang tiến hành cơ cấu lại nền kinh tế thì việc Chính phủ luôn quan tâm cải thiện đầu tư công khu vực sử dụng và thu hút nguồn vốn ODA lớn nhất là rất đáng ghi nhận. Ngoài ra, phía Nhật Bản cũng đánh giá rất cao việc hoàn thành đúng tiến độ các dự án. Và các dự án có sự góp mặt của JICA cũng được hỗ trợ rất nhiều từ hướng làm việc này.

Tuy nhiên, ngoài mặt làm được phía các nhà đầu tư Nhật Bản cũng nhận thấy việc hoàn thành các dự án ở Việt Nam mới chỉ đạt mục tiêu là hoàn thiện phần xây dựng cơ sở hạ tầng. Xong các vấn đề về thời gian, các chi phí liên quan thì không được nhắc đến nhiều. Thậm chí nếu xem xét chi li theo tiêu chí này thì khó có dự án nào hoàn thành theo đúng kế hoạch đề ra. Lý do thì có rất nhiều song các lý do chính được kể đến đó là khó khăn về mặt giải phóng mặt bằng hay năng lực của các cơ quan quản lý dự án trong việc đấu thầu, phối hợp, hợp đồng quản lý giữa các bên liên quan.

Việt Nam đã được xếp vào những nước có mức thu nhập trung bình, khi đó nguồn vốn ODA sẽ không còn là động lực giúp nền kinh tế tăng trưởng. Ông nghĩ sao về nhận định này?

Khi ở vị trí một nước có thu nhập trung bình không những nguồn vốn ODA sẽ không còn là động lực tăng trường mà thậm chí nhiều nhà đầu tư như trường hợp những nước châu Âu còn cắt giảm nguồn vốn này để dành cho các quốc gia có nền kinh tế yếu hơn. Hoặc thay vào đó là việc vốn hỗ trợ ODA sẽ được chuyển sang một dạng thức mới. Tuy nhiên, nếu xem xét thực tế thì dù là một nước có thu nhập trung bình thì nhu cầu dành cho phát triển đầu tư cơ sở hạ tầng của Việt Nam vẫn rất lớn. Bởi thế trong tương lai Việt Nam nên chú trọng đến các hình thức hợp tác đầu tư mới như: PPP (mô hình hợp tác công tư). Và JICA cũng đang là cơ quan đại diện của Nhật Bản mong muốn đẩy mạnh mô hình hợp tác này giữa hai quốc gia Việt Nam – Nhật Bản. Riêng về phía chính phủ Nhật Bản vẫn mong muốn hỗ trợ Việt Nam nhiều hơn nữa để trở thành một quốc gia có nền kinh tế phát triển. Ngoài ra, chúng tôi cũng rất mong muốn Việt Nam có thể cạnh tranh được với các nước trong khu vực. Bởi khi Việt Nam có mặt bằng phát triển như các nước trong khu vực Đông Nam Á thì đó cũng là điều kiện đầu tư tốt cho Nhật Bản.

Liệu theo ông, trong năm tài khóa 2013, chính phủ Nhật Bản có thay đổi chính sách tài trợ ODA cho Việt Nam?

Việt Nam – Nhật Bản đã là hai quốc gia có mối quan hệ nâng tầm đối tác chiến lược do đó, các chính sách hỗ trợ tài chính của chính phủ Nhật Bản hầu như không có sự thay đổi lớn nào. Cụ thể, Nhật Bản vẫn sẽ tiếp tục là nhà tài trợ ODA lớn nhất cho Việt Nam với cam kết 2,6 tỉ USD cho cả năm tài khóa 2012 (kết thúc vào tháng 3/2013). Tuy nhiên, con số này vẫn chưa được coi là cố định vì còn phụ thuộc nhiều vào tiến độ tiếp nhận dự án từ phía Chính phủ Việt Nam.

Với cam kết cung cấp nguồn vốn này, phía Nhật Bản cũng kỳ vọng vào hệ thống chính trị Việt Nam sẽ có những cái cách toàn diện, triệt để trong hệ thống ngân hàng và tái cơ cấu doanh nghiệp nhà nước. JICA cũng lưu ý rằng, hiện các nhà đầu tư nước ngoài rất quan tâm đến vấn đề trên, do đó Việt Nam cũng cần nhanh chóng công bố chính xác các số liệu thống kê về tình hình kinh doanh của doanh nghiệp nhà nước. Điều này sẽ tạo điều kiện rất lớn giúp các nhà tài trợ nắm rõ được sức khỏe của hệ thống ngân hàng và doanh nghiệp nhà nước. Từ đó có những chiến lược bơm vốn hiệu quả hơn.

Ngoài ra, theo đánh giá của JICA các lĩnh vực mà Nhật Bản muốn tập chung hợp tác với Việt Nam là cơ sở hạ tầng, phát triển nguồn nhân lực và công nghiệp chế tạo.... Phía Nhật Bản cũng nhận thấy khi Việt Nam đặt mục tiêu vào phấn đầu vào năm 2020 cơ bản sẽ trở thành một nước công nghiệp thì ngay từ bây giờ Chính phủ Việt Nam cần bắt tay ngay tập chung phát triển ngành công nghiệp phụ trợ, nguồn nhân lực cao cấp và đội ngũ lao động có tay nghề. Bên cạnh đó, Nhật Bản cũng sẽ tiếp tục có những hỗ trợ cho Việt Nam trong thúc đẩy phát triển các doanh nghiệp nhỏ và vừa. Nếu làm tốt được các yêu cầu này thì việc thu hút nguồn vốn ODA sẽ tốt hơn.

Vậy theo ông để thu hút nhiều hơn nữa nguồn vốn ODA, kinh tế Việt Nam trong năm tới sẽ phải thay đổi ra sao?

Hiện tại, ngoài Việt Nam một số nước trong khu vực Đông Nam Á như Myanma cũng đã nổi lên như một địa chỉ thu hút vốn đầu tư nước ngoài ODA, FDI khá hấp dẫn với hàng loạt các chính sách ưu đãi đầu tư. Do đó để làm được Việt Nam cần xác định các ngành công nghiệp chiến lược có nhiều tiềm năng giúp tăng tính cạnh tranh trong sân chơi toàn cầu này. Một biện pháp khác là cần cải thiện môi trường đầu tư. Trong đó có vai trò rất quan trọng từ các sáng kiến của cơ quan quản lý nhà nước nhằm nắm bắt đầy đủ những khó khăn vướng mắc của nhà đầu tư để phản ánh kịp thời vào các văn bản luật, chính sách ban hành. Hiện phía Nhật Bản cũng đang có các chương trình làm việc với Bộ Kế hoạch và Đầu tư Việt Nam để sớm đưa ra được một lộ trình thực hiện sớm nhất các cải cách trong môi trường đầu tư. Điều quan trong cuối cùng là Việt Nam phải tạo niềm tin nơi các nhà đầu tư nghĩa là làm sao cho họ biết được đồng vốn đầu tư đó đã có hoạt động hiệu quả góp phần xây dựng và phát triển kinh tế nước mình./.