Hiệp định ATIGA: Đòn bẩy phát triển thương mại khu vực ASEAN

Hiệp định Thương mại Hàng hóa ASEAN (Hiệp định ATIGA) đã chính thức có hiệu lực từ ngày 17 tháng 5 năm 2010 khi Thái Lan, nước thành viên cuối cùng của ASEAN đã nộp văn kiện phê chuẩn Hiệp định ATIGA cho Ban Thư ký ASEAN.

Như vậy, toàn bộ các nước thành viên ASEAN đã hoàn thành thủ tục phê chuẩn Hiệp định ATIGA, một trong những hiệp định kinh tế quan trọng bậc nhất của khu vực.

ATIGA là hiệp định toàn diện đầu tiên của Asean điều chỉnh toàn bộ thương mại hàng hoá trong nội khối và được xây dựng trên cơ sở tổng hợp các cam kết đã được thống nhất trong CEPT/AFTA cùng các hiệp định, nghị định thư có liên quan. Nếu so sánh với Hiệp định thương mại hàng hoá được ban hành từ 1992 (CEFT), ATIGA linh hoạt hơn và chi tiết hơn.

Asean - thị trường với 600 triệu người tiêu dùng, tổng GDP trên 1.300 tỷ USD, là khu vực phát triển năng động nhất thế giới. Asean là một trong 4 đối tác thương mại hàng đầu của Việt Nam.

Tiến sĩ Surin Pitsuwan Tổng Thư ký ASEAN cho biết, Hiệp định ATIGA là thành tựu to lớn, góp phần thiết lập thị trường và cơ sở sản xuất đồng nhất để xây dựng Cộng đồng Kinh tế ASEAN vào năm 2015 cũng như góp phần thúc đẩy thương mại nội khối thông qua việc đơn giản hóa các thủ tục, giảm bớt thời gian và chi phí kinh doanh, từ đó làm tăng lợi nhuận cho khối doanh nghiệp và đông đảo người tiêu dùng.

Theo Hiệp định ATIGA, các nước trong khối Asean sẽ xoá bỏ thuế quan đối với phần lớn các mặt hàng, trừ nông sản chưa chế biến đưa về 0 - 5%. Đối với nhóm 4 nước CLMV đưa thuế suất về 0 - 5% đối với các mặt hàng thuộc danh mục cắt giảm từ 01/01/2009 và sẽ đưa về 0% từ 01/01/2015. Đặc biệt, thuế suất đối với nông sản chưa chế biến sẽ giảm xuống 0% vào năm 2013.

Hiệp định quy định rõ số dòng thuế được lùi thời hạn xoá bỏ thuế quan đến năm 2018 với nhóm 4 nước Campuchia, Lào, Mianma, Việt Nam, đồng thời, cho phép tạm ngừng hoặc điều chỉnh cam kết thực hiện nghĩa vụ cắt giảm, xoá bỏ thuế quan giữa các nước trong khối Asean.

Ngoài mục tiêu xóa bỏ hàng rào thuế quan, ATIGA hướng nỗ lực chung của ASEAN để xử lý tối đa các hàng rào phi thuế quan, hợp tác hải quan và vệ sinh, kiểm dịch..., đồng thời xác lập mục tiêu hài hòa chính sách giữa các thành viên ASEAN trong bối cảnh xây dựng AEC.

Sau khi Hiệp định ATIGA có hiệu lực, các nước Bruney, Indonesia, Malaysia, Philippine, Singapore và Thái Lan sẽ ban hành văn bản pháp lý trong vòng 90 ngày; các nước Campuchia, Lào, Myanmar, và Việt Nam có thời hạn 180 ngày.

Phạm vi toàn diện của Hiệp định ATIGA sẽ góp phần làm minh bạch hóa quá trình tự do hóa thương mại của khu vực. Toàn bộ các cam kết về thương mại hàng hóa nội khối đều đã được tổng hợp trong Hiệp định. Các cam kết này không chỉ tập trung vào lĩnh vực tự do hóa thuế quan, các rào cản phi thuế quan mà còn bao gồm cả những qui định về đơn giản hóa qui tắc xuất xứ. Các cơ quan quản lý hàng hóa nhâp khẩu như hải quan, kiểm dịch động thực vật và y tế sẽ cùng phối hợp hoạt động nhằm đảm bảo cho việc thông quan tại các cửa khẩu được nhanh chóng và thuận lợi hơn.

Như vậy, Kể từ khi thông qua Kế hoạch tổng thể Xây dựng Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC Blueprint) vào năm 2007, ASEAN đã đạt được những tiến bộ đáng kể về thực hiện AEC. Bắt đầu từ ngày 01 tháng 1 năm 2010, các nước ASEAN-6 đã hoàn thành mục tiêu xóa bỏ thuế quan đối với 99,65% số dòng thuế; ASEAN 4 (gồm Campuchia, Lào, Myanmar và Việt Nam) đã đưa 98,86% số dòng thuế tham gia Chương trình Ưu đãi Thuế quan có Hiệu lực chung để xây dựng Khu vực Thương mại Tự do ASEAN (CEPT-AFTA) về mức 0-5%.

Hương Ly