AEC 2015: Các doanh nghiệp có lợi thế xuất khẩu sẽ lớn mạnh hơn

Mới đây, tại Hà Nội Bộ Kế hoạch và Đầu tư đã phối hợp với Hội Phát triển hợp tác kinh tế Việt Nam - Lào – Campuchia tổ chức Diễn đàn hợp tác phát triển tiểu vùng sông Mekong 2014 với chủ đề Cộng đồng Kinh tế ASEAN 2015 - Cơ hội và thách thức. Nội dung chính của Diễn đàn cùng thảo luận về những cơ hội thách thức của Việt Nam trước ngưỡng hội nhập kinh tế khu vực. Trong đó đặc biệt nhấn mạnh đến vai trò nhà nước trong định hướng hỗ trợ doanh nghiệp khi tham gia cộng đồng kinh tế ASEAN 2015 (AEC).

Mục tiêu cốt lõi của AEC là phát triển kinh tế ổn định, thịnh vượng, có tính cạnh tranh cao và hội nhập nền kinh tế toàn cầu. Năm 2015 sẽ đánh dấu cột mốc quan trọng trong tiến trình hợp tác ASEAN nói chung cũng như hội nhập kinh tế khu vực nói riêng. Sự thành lập của AEC sẽ đưa ASEAN trở thành một thị trường chung thống nhất với sự tự do dịch chuyển hàng hóa, dịch vụ, đầu tư, lao động và sự luân chuyển vốn tự do hơn. AEC sẽ giúp các doanh nghiệp mở rộng trao đổi thương mại, thu hút đầu tư, đẩy mạnh xuất khẩu, cắt giảm chi phí nhập khẩu, hạ giá thành sản phẩm, tiếp cận các thị trường rộng lớn hơn.

Theo ông Hoàng Văn Phương, Trưởng phòng ASEAN, Vụ Chính sách Thương mại đa biên (Bộ Công Thương), tác động trực tiếp và lớn nhất trong việc hình thành AEC là trong lĩnh vực thương mại hàng hóa. Các nước sẽ mở rộng thị trường xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam nhưng đồng thời Việt Nam cũng phải mở cửa cho hàng hóa cạnh tranh của các nước. Do vậy, khi gia nhập cộng đồng này, các doanh nghiệp có lợi thế xuất khẩu sẽ ngày càng lớn mạnh hơn, trong khi doanh nghiệp có khả năng cạnh tranh yếu đối với hàng hóa nhập khẩu sẽ gặp thách thức nghiêm trọng. Cũng theo ông Hoàng Văn Phương, yêu cầu đặt ra cho các doanh nghiệp là phải làm sao nâng cao được sức cạnh tranh, năng lực đảm nhiệm các công đoạn sản xuất và cung ứng có giá trị cao. Nếu sức cạnh tranh yếu thì doanh nghiệp không những khó có thể thâm nhập vào thị trường của các nước trong cộng đồng kinh tế ASEAN mà còn khó ngay trên chính “sân nhà” - thị trường Việt Nam. Đồng thời, những doanh nghiệp tham gia các chuỗi cung ứng nếu năng lực kém thì rất khó tham gia các công đoạn có giá trị cao, lợi nhuận tốt mà chỉ có thể tham gia vào các công đoạn có giá trị thấp, mang tính chất gia công. Như vậy sẽ không tận dụng được các cơ hội mở ra theo các cam kết hội nhập kinh tế ASEAN, ông Phương phân tích.

Ngoài ra, theo ông Vũ Văn Chung - Phó Cục trưởng Cục Đầu tư nước ngoài, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, mốc năm 2015 khi AEC chính thức thành lập, thị trường lao động Việt Nam sẽ có độ mở rất lớn. Và với lợi thế nguồn lao động giá rẻ, dồi dào đang tạo ra lợi thế cạnh tranh để thu hút các nhà đầu tư nước ngoài đến Việt Nam.

Tuy nhiên, cũng có ý kiến nhận định ở giai đoạn hiện tại cũng như khi Việt Nam tham gia vào AEC thì các thế mạnh trên có thể sẽ bị suy giảm hoặc bị cạnh tranh gay gắt của các quốc gia trong khu vực. Và khi Việt Nam tham gia vào AEC, việc tự do dịch chuyển đối với nguồn lao động có kỹ năng cao sẽ được thực hiện. Điều này đòi hỏi Việt Nam phải có giải pháp tốt, chính sách tốt để không dẫn đến tình trạng nhập khẩu lao động chất lượng cao. Theo nhìn nhận, hiện Việt Nam đã có những bước chuẩn bị bước đầu, song mức độ sẵn sang của các doanh nghiệp chưa cao. Sự hiểu biết về các chính sách hội nhập khu vực còn nhiều hạn chế, bất cập. Vì vậy, các cơ quan quản lý chức năng cần tăng cường công tác nắm bắt thông tin, tiềm lực của doanh nghiệp để tránh những rủi ro của quá trình hội nhập đang đến gần.

Hướng tới AEC 2015, Chính phủ Việt Nam và các bộ, ngành đã tập trung vào một số giải pháp như: tiếp tục khẳng định chủ trương tích cực và chủ động hội nhập kinh tế ASEAN sâu rộng. Việt Nam đang đẩy nhanh việc xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật về đầu tư, kinh doanh; đẩy nhanh quá trình cải cách nền kinh tế; đồng thời, thực hiện quyết liệt và triệt để cải cách thủ tục hành chính liên quan đến việc hình thành doanh nghiệp, gia nhập thị trường; các thủ tục liên quan đến xây dựng, đất đai, hải quan, thuế, bảo hiểm xã hội, tuyển dụng lao động… bảo đảm giảm tối đa chi phí và thời gian cho doanh nghiệp, nhà đầu tư.

Anh Phương