Hợp tác Việt Nam – Hoa Kỳ: 15 năm thắm tình hữu nghị

Ngày 11/7/1995, quan hệ ngoại giao giữa hai nước Việt Nam – Hoa Kỳ chính thức được bình thường hóa. Từ cột mốc quan trọng này, 15 năm sau quan hệ song phương giữa hai nước phát triển cao nhất kể từ khi được tái lập.

Trong 25 năm đổi mới, Việt Nam đã đạt được những thành tựu to lớn trên nhiều lĩnh vực. Trong lĩnh vực kinh tế, đặc biệt là thương mại, cùng với các lĩnh vực công nghiệp, nông nghiệp, xây dựng… đã đóng góp to lớn vào những thành tựu đổi mới của đất nước. Đây chính là cơ sở để Việt Nam đứng vững và tự tin vượt qua suy thoái kinh tế thế giới; đồng thời đây cũng chính là nền tảng vững chắc cho sự phát triển trong tương lai của Việt Nam. Việt Nam đã trở thành thành viên của Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) và đang tiếp tục hội nhập ngày càng sâu, rộng vào nền kinh tế khu vực và thế giới với chính sách mở rộng quan hệ đối ngoại, đa dạng hóa, đa phương hóa, chủ động và tích cực hội nhập. Về thương mại, hiện nay Việt Nam có quan hệ thương mại với trên 100 quốc gia, vùng lãnh thổ trên thế giới, trong đó, Hoa Kỳ là một trong những bạn hàng và cũng là nhà đầu tư lớn của Việt Nam.

Kể từ khi hai nước chính thức thiết lập quan hệ ngoại giao, đặc biệt Thỏa thuận khung về đầu tư và thương mại (TIFA) được ký kết, quan hệ thương mại Việt Nam - Hoa Kỳ đã phát triển mạnh mẽ. Việc trao đổi các đoàn, đặc biệt là các chuyến thăm của lãnh đạo cấp cao, doanh nghiệp và các tổ chức nhân dân hai nước đã tăng cường hiểu biết và tạo cơ sở ngày càng vững chắc cho sự hợp tác nhiều mặt giữa hai bên. Hiện cả hai nước đang tiếp tục gặt hái nhiều thành tựu trong nhiều lĩnh vực từ kinh tế, quân sự, giáo dục, khoa học công nghệ… cho tới các vấn đề trong khu vực. Đặc biệt ấn tượng chính là sự phát triển nhanh chóng trong quan hệ hợp tác kinh tế giữa 2 nước. Khi chính thức thiết lập quan hệ, thương mại song phương là 451 triệu USD thì đến năm 2009 con số này đã tăng rất mạnh lên 15,4 tỷ USD. Vào thời điểm 15 năm trước đầu tư của Hoa Kỳ vàoViệt Nam là con số không thì hiện nay Hoa Kỳ là một trong những nhà đầu tư lớn nhất tại Việt Nam với vốn đăng ký mới vào Việt Nam đạt khoảng 10 tỷ USD (năm 2009).

Bên cạnh hợp tác về kinh tế, hợp tác trong lĩnh vực văn hóa, giáo dục, quốc phòng… cũng có những bước phát triển hết sức tích cực. Tại thời điểm quan hệ song phương được bình thường hóa có chưa đến 800 sinh viên Việt Nam học tập ở Hoa Kỳ thì ngày nay con số này đã đạt trên 13.000 sinh viên. Từ năm 2004, Hoa Kỳ đã viện trợ cho Việt Nam tổng cộng 420 triệu USD trong các nỗ lực phòng chống HIV/AIDS thông qua Quỹ PEPFAR và là nhà tài trợ lớn nhất cho Việt Nam trong cuộc chiến chống đại dịch và dịch cúm gia cầm. Hoa Kỳ cũng đã cung cấp viện trợ trị giá hơn 46 triệu USD dành cho người khuyết tật Việt Nam và hiện đang sử dụng khoảng 9 triệu USD cho 3 chương trình hỗ trợ người khuyết tật.

Lĩnh vực văn hóa, gần đây đã có Dàn Giao hưởng New York sang Việt Nam biểu diễn; rồi có các nghệ sĩ Việt Nam và các nghệ sĩ thuộc Dàn nhạc Southwest Chamber biểu diễn giao lưu ở cả hai nước. Hoa Kỳ còn tài trợ kinh phí tu bổ Ô Quan Chưởng ở Hà Nội vừa để kỷ niệm 15 năm bình thường hóa quan hệ, vừa để góp phần vào đại lễ kỷ niệm 1000 năm Thăng Long – Hà Nội. Ngoài ra, Hoa Kỳ và Việt Nam đã tăng cường hợp tác trên rất nhiều lĩnh vực khác, chẳng hạn như hoạt động gìn giữ hòa bình và đào tạo, hỗ trợ nhân đạo, giảm nhẹ thiên tai, an ninh biển, hợp tác chống khủng bố và chống ma túy, an ninh biên giới và không phổ biến vũ khí.

Ngài Michael W.Michalak - Đại sứ Hoa Kỳ tại Việt Nam đánh giá Việt Nam – Hoa Kỳ đã đạt được nhiều thành tựu trong giai đoạn 15 năm ngắn ngủi vừa qua, nhưng vẫn còn nhiều việc hai nước vẫn chưa thực hiện. Nhân kỷ niệm 15 năm thiết lập quan hệ ngoại giao giữa hai nước (12/7/1995-12/7/2010), Hoa Kỳ mong muốn làm sâu sắc hơn các quan hệ hợp tác với Việt Nam; tin tưởng quan hệ hợp tác Việt Nam - Hoa Kỳ sẽ tiếp tục có những bước phát triển tốt đẹp trong thời gian tới. Đặc biệt Đại sứ quán Hoa Kỳ tại Hà Nội đã có kế hoạch tổ chức nhiều sự kiện để kỷ niệm và vinh danh mối quan hệ bền chặt và tương lai đầy hứa hẹn của hai nước. Trong thời gian tới Hoa Kỳ sẽ tiếp tục hỗ trợ Việt Nam trong lĩnh vực cải cách hành chính, cải thiện môi trường đầu tư; đồng thời hai bên tiếp tục đàm phán để ký kết Hiệp định đầu tư song phương. Trong năm 2010, Hoa Kỳ cũng sẽ thảo luận với Việt Nam và một số nước khác về Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương; tiến hành một số hoạt động khác vì lợi ích chung của hai nước cũng như giúp Việt Nam hội nhập sâu hơn vào nền kinh tế toàn cầu. Về giáo dục, để tăng cường hơn nữa hợp tác hai nước trong lĩnh vực này, Hoa Kỳ dự kiến sẽ thành lập tại Việt Nam trung tâm tư vấn giáo dục và một trường đại học quy mô.

Riêng Đại sứ Việt Nam tại Hoa Kỳ Lê Công Phụng nhấn mạnh quan hệ Việt Nam - Hoa Kỳ là mối quan hệ rất đặc biệt, có tính đặc thù riêng so với quan hệ giữa Việt Nam với các nước khác, xuất phát từ mối quan hệ thù địch do lịch sử chiến tranh để lại. Trải qua gần 15 năm nỗ lực cải thiện, quan hệ giữa hai quốc gia đã có những bước phát triển nhanh và thiết thực. Quan hệ song phương về cơ bản đã chuyển từ xung đột sang hợp tác, hữu nghị và được đẩy nhanh trên tất cả các lĩnh vực, tạo cơ sở để phát triển quan hệ về lâu dài. Trên cơ sở những thành quả đạt được trên các lĩnh vực, thời gian tới hai bên sẽ nỗ lực đẩy mạnh hơn nữa sự hợp tác; trong đó chú trọng hòa bình, an ninh, hợp tác và phát triển trong khu vực, cùng hợp tác giải quyết các vấn đề toàn cầu.

Việt Nam mong muốn tăng cường hợp tác với Hoa Kỳ trong những lĩnh vực mà Hoa Kỳ có thế mạnh như công nghệ thông tin, tài chính ngân hàng, kinh tế, giáo dục, cải tạo và nâng cấp cơ sở hạ tầng... Ngoài ra năm 2010 này, Việt Nam đảm nhận cương vị Chủ tịch ASEAN. Đây là cơ hội vàng để Việt Nam củng cố và tăng cường mối quan hệ với Hoa Kỳ cũng như quan hệ giữa Hoa Kỳ với các quốc gia ASEAN; trên cơ sở đó cùng Hoa Kỳ giải quyết các vấn đề tồn tại để thúc đẩy quan hệ với các nước Đông Nam Á. Với nhiều hoạt động thiết thực, chắc chắn trong năm 2010 quan hệ hợp tác giữa hai nước sẽ sôi động và gắn kết hơn, tạo đà mới cho sự hợp tác giữa Việt Nam và Hoa Kỳ trong thời gian tới.

Viết Đông