Việt Nam-Đan Mạch: Cơ hội hợp tác trong ngành nước và xử lý chất thải

Tuần lễ "Những ngày nước Việt Nam-Đan Mạch 2011” đã được Đại sứ quán Đan Mạch tại Việt Nam tổ chức vào ngày 29/3 vừa qua. Đây là một trong những sự kiện thiết thực chào mừng kỷ niệm 40 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam-Đan Mạch.

Ảnh minh họa. (Nguồn: Internet)

Đại sứ John Nielsen cho biết, trong những năm qua, Đan Mạch có nhiều hoạt động hỗ trợ hợp tác phát triển với Việt Nam, trong đó có chương trình mục tiêu nước sạch và vệ sinh môi trường. Hệ thống nước sạch, vấn đề xử lý nước thải, kiểm soát thất thoát nước sạch đô thị là những vấn đề đòi hỏi cần được cải thiện, nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế của Việt Nam hiện nay. Ở Đan Mạch, lượng tiêu thụ nước sinh hoạt đã giảm 35% trong hơn hai thập kỷ qua và tỷ lệ nước bị thất thoát của Đan Mạch chỉ khoảng 6-7%, gần bằng mức thấp kỷ lục thế giới (ở nhiều quốc gia khác, tỷ lệ này lên tới 40-60%). Để đạt được những kết quả này, các công ty Đan Mạch nghiên cứu về công nghệ, dịch vụ, sản phẩm mang tính đổi mới cho ngành nước và giải pháp tiên tiến về khả năng tiết kiệm, hiệu quả về năng lượng, thân thiện với khí hậu, môi trường, mức độ tự động hoá cao và chi phí vận hành thấp. Ngoài ra, người dân Đan Mạch cũng luôn quý trọng nguồn nước và có ý thức bảo vệ môi trường rất cao cùng với luật môi trường nghiêm khắc mà Chính phủ Đan Mạch ban hành.

Việt Nam - Nước sạch không đủ cung cấp cho người dân

Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường Nguyễn Thái Lai cho biết, Việt Nam hiện có 755 đô thị loại V trở lên, với dân số đô thị khoảng 30 triệu người. Trung bình hơn một tháng lại có thêm một đô thị mới ra đời. Tỷ lệ dân số đô thị được cấp nước sạch trung bình mới đạt khoảng 70%, với mức sử dụng nước sạch bình quân 100 lít/người/ngày. Như vậy, vẫn còn khoảng 30% dân số đô thị chưa được tiếp cận với dịch vụ cung cấp nước sạch. Tỷ lệ thất thoát, thất thu nước sạch ở các đô thị vẫn rất cao (khoảng 30-40%), chủ yếu do tình trạng công nghệ và hạ tầng lạc hậu, yếu kém, những lỗ rò rỉ lan rộng từ các hệ thống đường ống dẫn nước đã quá cũ. Quá trình đô thị hóa cũng gây ra áp lực rất lớn đến tài nguyên nước, môi trường và các dịch vụ cung ứng về cấp, thoát nước, bảo vệ môi trường, bảo vệ tài nguyên nước. Thứ trưởng cho biết dự báo đến năm 2015 dân số đô thị sẽ đạt mức 35 triệu người; năm 2025 là 52 triệu người và mục tiêu đến năm 2020, 100% dân số đô thị được sử dụng nước sạch là một thách thức lớn. Ở khu vực nông thôn, tỷ lệ dân số được tiếp cận với nguồn nước sinh hoạt hợp vệ sinh đạt 83%. Nhưng tỷ lệ được sử dụng nước sạch theo quy chuẩn quốc gia mới đạt khoảng 42% và mục tiêu đến 2020, 100% dân số được sử dụng 60 lít/người/ngày cũng là một thách thức rất lớn.

Hiện nay, Việt Nam có khoảng 240 nhà máy nước cấp cho các đô thị với công suất thiết kế 5,4 triệu m3/ngày đêm nhưng công suất khai thác thực tế mới đạt khoảng 4,5 triệu m3/ngày đêm. Nguyên nhân chủ yếu không chỉ do điều kiện công nghệ và hạ tầng mà còn do sự suy thoái các nguồn nước kể cả về số lượng và chất lượng. Tình trạng hạ thấp mực nước, sụt lún, ô nhiễm và cạn kiệt nguồn nước dưới đất do khai thác quá mức đang là vấn đề phổ biến. Do vậy, các nguồn nước vẫn đang hàng ngày phải tiếp nhận lượng nước thải ô nhiễm rất lớn từ các thành phố, khu dân cư, đô thị và khu công nghiệp. Các vấn đề này dự báo là sẽ trở lên trầm trọng hơn do những tác động của thiên tai và biến đổi khí hậu làm gia tăng nguy cơ lũ lụt, hạn hán và tình trạng suy thoái nguồn cấp nước. Thứ trưởng Nguyễn Thái Lai mong muốn từ nay đến 2020 tất cả các cơ sở sản xuất kinh doanh mới thành lập đều phải áp dụng công nghệ sạch hoặc trang bị các thiết bị giảm thiểu ô nhiễm và hệ thống xử lý chất thải.Các đô thị loại IV trở lên và tất cả các cụm, khu công nghiệp, khu chế xuất phải có hệ thống xử lý nước thải tập trung.

Chỉ dưới 10% nước thải được xử lý

Chia sẻ về vấn đề này, Tiến sĩ Phạm Ngọc Thái - Hội cấp thoát nước Việt Nam cho biết: “Các vấn đề thoát nước và xử lý nước thải hiện nay vẫn đang là một tồn tại ở tất cả các đô thị của Việt Nam, theo thống kê của Bộ Xây dựng hiện nay, cả nước chỉ có dưới 10% có hệ thống xử lý nước thải. Các hệ thống thoát nước hiện có ở các khu đô thị lớn hầu hết là chung cho cả nước mưa và nước thải. Các đô thị loại 3 và 4 chưa có hệ thống thoát nước và trạm xử lý nước thải. Việc gom và xử lý nước thải mới ở giai đoạn bắt đầu với một vài đô thị. Nguyên nhân chính do hệ thống thoát nước chưa tốt đã luôn ở trong tình trạng bị úng ngập thường xuyên khi có mưa. Mỗi ngày ở Hà Nội, lượng nước thải được xả khoảng 500.000m3, trong đó 100.000m3 nước thải xuất phát từ các nhà máy, các cơ sở công nghiệp, các bệnh viện và các ngành dịch vụ khác gây cản trở đến cuộc sống, sinh hoạt, sản xuất và ảnh hưởng tới sức khoẻ của người dân. Với Nghị định 88/2007 của Chính phủ về thoát nước và xử lý nước thải là văn bản quan trọng đầu tiên đang tạo điều kiện cho sự phát triển lĩnh vực thoát nước và xử lý nước thải ở tất cả các đô thị Việt Nam.

Để hỗ trợ chương trình thương mại trong ngành nước giữa Việt Nam và Đan Mạch, theo ông John Rockhold – Giám đốc chi nhánh Grontmij Carl Bro tại Việt Nam thì mục tiêu quan trọng từ nay đến năm 2020: 100% các cơ sở kinh doanh sản xuất mới sẽ sử dụng các kỹ thuật giảm thiểu ô nhiễm và 50% các loại hình doanh nghiệp đạt các tiêu chuẩn môi trường, 40% khu vực đô thị và 70% các khu công nghiệp có hệ thống xử lý nước thải trung tâm, 80-90% chất thải rắn được thu gom và 60% chất thải nguy hại phải được xử lý, 95% dân số đô thị và 75% dân số nông thôn được sử dụng nước sạch.

Có thể nói, tuần lễ “Những ngày nước Việt Nam-Đan Mạch 2011” là dịp để các cơ quan, doanh nghiệp ngành nước cùng chia sẻ kinh nghiệm, kiến thức về những mô hình, giải pháp thiết thực để giải quyết các khó khăn, thách thức đang đặt ra cho ngành nước Việt Nam hiện nay. Đại sứ John Nielsen bày tỏ hy vọng, các đại biểu tham dự hội thảo cùng 11 công ty thuộc ngành nước của Đan Mạch sẽ tìm kiếm cơ hội kinh doanh mới. Những mối quan hệ hợp tác kinh doanh này sẽ đóng góp vào sự phát triển bền vững của lĩnh vực cung cấp và phân phối nước ở Việt Nam.

Nguyễn Mai