Nâng tầm quan hệ thương mại Việt Nam – Châu Phi

Với số dân trên 1 tỷ người chiếm 15% tổng số dân thế giới nên có sức mua lớn ước khoảng 200 tỷ USD mỗi năm, Châu Phi là thị trường nhiều tiềm năng cho hàng hóa Việt. Thời gian qua, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt Nam với Châu Phi không ngừng tăng cao.

Ông Lê Ngọc Thi – Chuyên viên Vụ thị trường Châu Phi – Tây Á – Nam Á (Bộ Công Thương) cho biết: Những năm gần đây, kinh tế Châu Phi tăng trưởng rất nhanh, nhiều nước đang đẩy mạnh quá trình cải cách, liên kết khu vực. Một số nước Châu Phi đang được hưởng ưu đãi thuế quan trong quan hệ thương mại với Mỹ và EU.

Cho tới nay, VN đã có quan hệ thương mại với tất cả 53 nước trong khu vực. Chính Phủ đã có chương trình hành động thục đẩy quan hệ ngoại giao Việt Nam – Châu Phi giai đoạn 2011-2015, hiện có 9 đại sứ quan và 5 cơ quan đại diện của Việt Nam tại các nước.

Xuất khẩu của Việt Nam sang Châu Phi vẫn đạt được những thành tựu đáng khích lệ. Năm 2009, kim ngạch xuất khẩu đạt 1,56 tỷ USD, tăng 22% so với năm 2008. Còn trong năm 2010, xuất khẩu của Việt Nam sang châu Phi đạt 1,80 tỷ USD, tăng 15% so với năm 2009.

Những thị trường xuất khẩu quan trọng nhất là Nam Phi, Ai Cập, Bờ Biển Ngà, Nigieria, Angieri, Angola, Xenegan, Ghana…Những mặt hàng có kim ngạch xuất khẩu lớn nhất là gạo, sản phẩm dệt may, thuỷ hải sản, cà phê, điện thoại di động, nguyên phụ liệu thuốc lá. Đáng chú ý là trong trao đổi thương mại với các nước Châu Phi, Việt Nam luôn ở thế xuất siêu.

Châu Phi cũng không phải là thị trường khó tính. Những yêu cầu về chất lượng mẫu mã ở đây không khắt khe như các thị trường khác trên thế giới. Những mặt hàng mà châu Phi cần, ta hoàn toàn có khả năng đáp ứng.

Hiện gạo vẫn là mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam vào Châu Phi (chiếm 30% kim ngạch xuất khẩu vào thị trường này), dự báo trong khoảng 5 năm tới thì gạo vẫn sẽ là mặt hàng xuất khẩu số một của ta do nhu cầu của Châu Phi về gạo cao trong khi nguồn cung hạn chế. Mỗi năm Châu Phi phải nhập khẩu hơn 1 tỷ USD mặt hàng gạo, nhất là khu vực Tây Phi như Nigieria, Bờ Biển Ngà, Xê-nê-gan, Gha-na…

Mặt hàng xuất khẩu quan trọng thứ hai của Việt Nam ở châu Phi là dệt may, chiếm 14% tổng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam vào châu lục này. Hàng dệt may Việt Nam xuất khẩu chủ yếu sang các nước Nam Phi, Angola, Nigeria, Ethiopia, Benin, Madagasca…

Đứng thứ ba là mặt hàng thủy hải sản. Hiện nay, cơ cấu hàng thủy sản xuất khẩu của Việt Nam sang Châu Phi ngày càng đa dạng do nhu cầu thị trường ngày càng lớn, yêu cầu về chất lượng và đòi hỏi về mẫu mã không quá khắt khe. Cá tra đang là mặt hàng thủy sản được ưa chuộng tại lục địa này, trong đó các thị trường tiêu thụ lớn nhất là Ai Cập, Nigieria, Angieri, Tuynidi…

Các mặt hàng xuất khẩu truyền thống khác vào châu Phi là giày dép, cà phê, hạt tiêu, cao su… Những năm gần đây, ta đã xuất khẩu thêm các sản phẩm điện-điện tử, cơ khí, đồ nhựa, sản phẩm gỗ, xe máy và linh kiện, phụ tùng xe máy, thuốc lá điếu, hàng rau quả, bột gia vị, bột ngọt, đồ chơi trẻ em, mỳ ăn liền, sữa và sản phẩm sữa, xe đạp… tuy nhiên giá trị xuất khẩu chưa cao.

Nhìn vào cơ cấu mặt hàng xuất khẩu sang châu Phi có thể thấy diện mặt hàng xuất khẩu còn hẹp và đơn điệu, tập trung vào một số mặt hàng như nông sản, giày dép, dệt may, thủy sản...

Vì vậy, các doanh nghiệp Việt Nam cần tăng cường khai thác các mặt hàng Châu Phi có nhu cầu lớn khác như đồ điện, điện tử, đồ gia dụng, hàng tiêu dùng, thực phẩm, thực phẩm chế biến, đồ hộp, sản phẩm cơ khí nông nghiệp, sản phẩm nhựa, xe máy, xe đạp và phụ tùng, đồ chơi trẻ em, dược phẩm, thuốc chống sốt rét, màn chống muỗi... Đây là những mặt hàng ta có thế mạnh và hoàn toàn có khả năng đẩy mạnh xuất khẩu sang Châu Phi.

Ngược lại, Châu Phi cũng là thị trường cung cấp nhiều nguyên liệu sản xuất cho Việt Nam như gỗ, bông, hạt điều thô, kim loại, vàng nguyên liệu, sắt thép phế liệu…. Năm 2009, Việt Nam mua từ châu Phi 508 triệu USD hàng hóa các loại và năm 2010 con số này đã tăng lên 767 triệu USD. Các mặt hàng nhập khẩu chủ yếu là nguyên liệu phục vụ sản xuất công nghiệp trong nước như hạt điều thô, bông, gỗ, sắt thép phế liệu. Các thị trường nhập khẩu chính là Nam Phi, Bờ Biển Ngà, Tandania, Nigieria và Ghana.