Nhật Bản luôn quan tâm phát triển công nghiệp phụ trợ tại Việt Nam

Ông Hirokazu Yamaoka, Trưởng đại diện Tổ chức Xúc tiến Thương mại Nhật Bản (JETRO) tại Hà Nội có cuộc trao đổi với phóng viên Tạp chí Vietnam Business Forum về đầu tư của Nhật Bản vào lĩnh vực công nghiệp của Việt Nam nói chung và mối quan tâm của Nhật Bản vào việc phát triển công nghiệp phụ trợ Việt Nam nói riêng.

Ông Hirokazu Yamaoka, Trưởng đại diện Tổ chức Xúc tiến Thương mại Nhật Bản (JETRO) tại Hà Nội

Xin ông cho biết quan điểm của ông về đầu tư của Nhật Bản vào lĩnh vực công nghiệp của Việt Nam?

Tôi xin nhấn mạnh 03 điểm. Thứ nhất, Nhật Bản luôn coi Việt Nam là đối tác vô cùng quan trọng và điều này sẽ không bao giờ thay đổi. Hai là, hiện có nhiều doanh nghiệp Nhật Bản đang có ý định đầu tư vào Việt Nam và nhiều doanh nghiệp đang chuyển các cơ sở sản xuất của họ, chủ yếu từ Trung Quốc, sang Việt Nam. Ba là, hàng năm, các DN Nhật Bản đang hoạt động tại VN đều có kế hoạch mở rộng sản xuất tại VN và số lượng DN Nhật Bản đầu tư vào Việt Nam cũng tăng lên rất nhiều.

Ông có thể đánh giá xu thế đầu tư của Nhật Bản vào Việt Nam trong năm 2011?

Như anh đã biết, trận động đất và sóng thần kinh hoàng tại Nhật Bản tháng 3 vừa qua đã khiến sự đầu tư của các DN Nhật Bản tại Việt Nam có sự chững lại. Tuy nhiên, tôi hy vọng rằng trong thời gian tới, khi nền kinh tế trong nước ổn định trở lại, lượng đầu tư của các DN Nhật Bản vào Việt Nam sẽ tăng lên. Dựa vào số liệu của Hiệp hội các DN Nhật Bản tại Việt Nam cung cấp, từ 2010 tới nay, mức độ tăng trưởng về số lượng các DN Nhật Bản đầu tư vào Việt Nam hơi chững lại, chỉ từ 7-9%, còn thời gian trước đó thì tăng rất mạnh, có thời điểm tăng từ 20-25%.

Ông có thể nêu vai trò của JETRO trong việc thúc đẩy ngành công nghiệp phụ trợ của Việt Nam?

JETRO là tổ chức xúc tiến thương mại và đầu tư, cụ thể là JETRO Hà Nội tập trung xúc tiến thương mại và đầu tư của Nhật Bản vào Việt Nam. Trên thực tế, khi các DN Nhật Bản có công nghệ đầu tư vào Việt Nam thì sẽ giúp cho các DN VN có các cơ hội trao đổi kinh nghiệm và chuyển giao công nghệ từ Nhật Bản. Khi các DN VN có được kinh nghiệm và công nghệ như vậy, đương nhiên, các DN VN có thể phát triển các lĩnh vực sản xuất của mình. Vì vậy, khi các DN Nhật Bản sản xuất ra các sản phẩm thì họ phải cần có các linh kiện, thiết bị để lắp ráp ra các sản phẩm đó. Với nhu cầu cần mua và cần bán của hai bên như vậy, vai trò của JETRO là làm cầu nối để 2 bên gặp gỡ được nhau để các DN VN biết được họ nên sản xuất các sản phẩm gì để bán được cho các khách hàng Nhật Bản đang cần. Việc đầu tư vào xúc tiến thương mại như vậy sẽ tạo ra sự phát triển chung cho doanh nghiệp cả 2 bên.

Việc nâng cao năng lực sản xuất để tạo khả năng cạnh tranh là vấn đề vô cùng quan trọng đối với các DN VN

Hàng năm ở Việt Nam có một vài triển lãm về lĩnh vực máy móc, cơ khí chế tạo, tuy nhiên, sự hợp tác toàn diện giữa Trung tâm xúc tiến thương mại Hà Nội, JETRO và Reed Tradex trong việc tổ chức triển lãm về công nghệ chế tạo phụ tùng công nghiệp và công nghiệp phụ trợ vào tháng 9 năm 2011 tại Hà Nội được đánh giá là quy mô nhất. Quan điểm của ông ra sao?

Sự kiện năm nay có quy mô rất lớn, khác hẳn với nhiều triển lãm trước đó, với sự tham gia của nhiều bên tại cùng một thời gian và địa điểm. Nó bao gồm Triển lãm Sản phẩm Công nghiệp Hỗ trợ Việt Nam 2011, Triển lãm Quốc tế về Công nghệ Chế tạo phụ tùng Công nghiệp Việt Nam và Triển lãm Công nghiệp Hỗ trợ Việt Nam-Nhật Bản lần thứ 4. Đây là một cơ hội rất tốt không chỉ cho các DN Nhật Bản và Việt Nam mà còn cho DN từ nhiều quốc gia khác, họ có cơ hội tập hợp lại và trưng bày rất nhiều sản phẩm đa dạng tại triển lãm. Do vậy sẽ có rất nhiều khách hàng từ nhiều nước sẽ tới thăm quan và làm việc với các DN VN và Nhật Bản tại triển lãm, các giao dịch và mối quan hệ kinh doanh sẽ tăng lên rất nhiều. Lần này, tất cả các bên đã lên kế hoạch rất chi tiết và đã sẵn sàng cho việc tổ chức triển lãm. Theo tôi, sự kiện rất quy mô này sẽ đạt được thành công vượt trội so với nhiều triển lãm tương tự trước đây, làm tiền đề cho những sự kiện quy mô hơn, tiêu chuẩn cao hơn trong thời gian tới.

Vậy đâu là điểm nổi bật của Triển lãm Công nghiệp Hỗ trợ Việt Nam-Nhật Bản lần thứ 4?

Đặc điểm truyền thống của các hội chợ, triển lãm là tạo ra địa điểm để người bán giới thiệu sản phẩm và bán cho người mua. Tuy nhiên, điểm nổi bật nhất của triển lãm công nghiệp phụ trợ này là đi ngược lại với quan điểm truyền thống, tức là người mua đi tìm người bán. Các doanh nghiệp Nhật Bản tham gia triển lãm nhằm tìm kiếm các đối tác Việt Nam là các nhà sản xuất, nhà cung cấp linh kiện, thiết bị cho họ. Chỉ tính riêng Triển lãm Công nghiệp Hỗ trợ Việt Nam-Nhật Bản đã có 100 gian hàng trưng bày, trong đó 50 gian dành cho các nhà sản xuất và lắp ráp Nhật Bản (người mua) và 50 gian dành cho các công ty sản xuất Việt Nam (người bán).

Đây là cơ hội vô cùng quý báu cho các DN Việt Nam vì trên thực tế, các DN VN khó có thể tự sản xuất ra các sản phẩm theo ý mình sau đó mời chào khách hàng để mua sản phẩm của mình. Thông qua những sự kiện như thế này mà các DN VN nắm bắt được nhu cầu thực tế từ phía khách hàng Nhật Bản như kiểu dáng, mẫu mã, chất lượng, tiêu chuẩn kỹ thuật… từ đó họ phải nâng cao năng lực sản xuất của mình để đáp ứng được các yêu cầu của các DN Nhật Bản. Các DN Nhật Bản rất muốn mua các sản phẩm, linh kiện do VN sản xuất, tuy nhiên, khó khăn họ gặp phải là tiêu chuẩn chất lượng vẫn chưa đáp ứng được. Nếu so sánh với các sản phẩm tương tự sản xuất tại Trung Quốc và Thái Lan thì tiêu chuẩn chất lượng các sản phẩm sản xuất tại Việt Nam chỉ đáp ứng được dưới 50% tiêu chuẩn.

Khách hàng thăm quan các gian trưng bày tại triển lãm Manufacturing Expo 2010

Ông có thể đề xuất một ý kiến nhằm nâng cao khả năng cạnh tranh của lĩnh vực cơ khí chế tạo Việt Nam và phát triển hơn nữa công nghiệp phụ trợ?

Để các DN VN có thể đáp ứng được các yêu cầu của DN Nhật Bản, trên thực tế, để sản xuất được các sản phẩm, linh kiện đạt yêu cầu thì các DN VN phải nhập khẩu các loại máy móc sản xuất theo tiêu chuẩn và có lao động có kỹ năng, trình độ vận hành những máy móc đó. Điều này là trở ngại rất lớn đối với các DN vừa và nhỏ của Việt Nam (SMEs) do họ thiếu vốn đầu tư nhập khẩu máy móc hiện đại hoặc thiếu nguồn nhân lực đủ trình độ để vận hành. Chúng tôi rất mong muốn rằng, SMEs có được sự hỗ trợ từ Chính phủ và tiếp cận được các chương trình hỗ trợ đào tạo nghề và nguồn nhân lực của JICA.

Trong tương lai gần, các nước ASEAN sẽ rỡ bỏ hoàn toàn hàng rào thuế quan (ASEAN Free Trade Area – AFTA), lúc đó sẽ đặt ra bài toán rất lớn cho các DN VN là làm thế nào để sản xuất ra các sản phẩm có thể cạnh tranh với các sản phẩm của các nước ASEAN khác. Do đó, việc nâng cao năng lực sản xuất để tạo khả năng cạnh tranh là vấn đề vô cùng quan trọng đối với các DN VN. VN phải gấp rút thúc đẩy quá trình CNH, HĐH nếu không VN vẫn phải sử dụng ngoại tệ để nhập khẩu máy móc, thiết bị có chất lượng tốt hơn, giá rẻ hơn để phục vụ nhu cầu sản xuất trong nước. Đây là nguy cơ mất khả năng cạnh tranh rất lớn đối với ngành công nghiệp trong nước.

Chính phủ và các DN lớn có thể lựa chọn ra những ngành sản xuất, những sản phẩm công nghiệp có thế mạnh để tập trung đầu tư phát triển vào những ngành này để tạo được lợi thế cạnh tranh so với các sản phẩm cùng loại của các nước khác.

Xin cảm ơn ông!

Nam Phạm (thực hiện)