Ngành Bưu chính Việt Nam: Đứng trước nguy cơ thu hẹp thị phần

Sau khi mở cửa hội nhập, cho phép các DN 100% vốn nước ngoài tham gia kinh doanh dịch vụ chuyển phát tại VN đã tạo sức ép mạnh mẽ cho DN Việt Nam về nỗi lo thu hẹp thị phần.

Ngày 11/1/2012 vừa qua, thị trường chuyển phát VN chính thức mở cửa hoàn toàn, cho phép các DN 100% vốn nước ngoài tham gia kinh doanh theo cam kết gia nhập của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO). Đã có 4 Tập đoàn truyền phát lớn là FedEx, UPS (Mỹ), TNT (Hà Lan) và DHL (Đức) có mặt ở VN.

Lấn át về công nghệ và phương thức kinh doanh

Tuy là mảnh đất màu mỡ nhưng hiện tại nhiều DN bưu chính Việt Nam luôn canh cánh nỗi lo mất thị phần và hàng trăm khó khăn chất chồng khác.

Thị trường chuyển phát VN mở cửa hoàn toàn theo cam kết gia nhập của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO đã mở ra nhiều cơ hội nhưng cũng không ít thách thức đối với các DN Việt Nam. 4 tập đoàn truyền phát đã vào Việt Nam đều là những tập đoàn xuyên quốc gia và là thương hiệu mạnh trên toàn cầu.

Mặc dù đã có quan hệ chuyển phát với 200 quốc gia song nhiều điểm các doanh nghiệp Việt Nam vẫn phải thông qua hợp tác với những "gã khổng lồ" trên. Kể từ năm 2010, thay vì hợp tác với các DN bưu chính, chuyển phát trong nước theo hình thức đại lý, các tập đoàn này đã mở rộng quy mô đầu tư, tham gia sâu hơn vào thị trường VN.

Ở một diễn biến khác, theo dự báo của các chuyên gia, trong năm 2012 nhiều DN nước ngoài sẽ tìm cách thôn tính, mua lại cổ phần của các DN Bưu chính trong nước đã cổ phần hóa.

Đối lại với sức lấn át mạnh mẽ của các tập đoàn bưu chính ngoại là đội ngũ DN bưu chính chuyển phát “nội” hoạt động với mạng lưới độc lập, vốn ít, đầu tư không sâu; sử dụng phương tiện xã hội không an toàn, chậm thời gian chuyển phát, đầu tư quá ít cho đào tạo nguồn nhân lực… Do vậy song hành cùng việc suy giảm uy tín, các DN này khó xây dựng được thương hiệu mạnh trên thị trường. Một cản trở khá lớn khác do chính các DN Việt Nam tự tạo ra là rất sẵn sàng hợp tác với các DN “ngoại” mà không thích hợp tác với các DN “nội”. Sự lỏng lẻo trong quan hệ đó trong rất nhiều trường hợp đã làm thiệt hại quyền lợi chính đáng của DN Việt Nam. Ông Lương Ngọc Hải- Tổng giám đốc Viettel Post nêu ví dụ điển hình và mới nhất về vấn đề này: vào thời điểm giá xăng dầu được điều chỉnh tăng liên tiếp kéo theo giá cước vận tải tăng và tác động trực tiếp đến giá đầu vào của các DN trong ngành nhưng DN “nội” còn “nhìn” nhau, e dè đến cả tháng sau mới có thể điều chỉnh giá. Trong khoảng thời gian đó các DN đều phải dùng mọi biện pháp thắt chặt chi phí để giảm lỗ.

Thay đổi nhận thức và hợp tác

Đây là con đường tất yếu trong bối cảnh hiện nay đối với các DN Bưu chính chuyển phát Việt Nam. Vấn đề thành lập Hiệp hội nghề nghiệp đã được đưa ra song một số DN cho rằng còn cần phải có nhiều thời gian, lộ trình để bàn bạc trao đổi, nhận thức rõ những “được, mất” của họ khi tham gia Hiệp hội. Thứ trưởng Bộ Thông tin Truyền thông Nguyễn Thành Hưng cho rằng, việc thành lập Hiệp hội là một cơ hội tốt để các DN học hỏi trao đổi kinh nghiệm, tạo nên một thế “chân kiềng” vững chắc để cạnh tranh với DN ngoại.

Ông Huỳnh Quốc Tuấn - GĐ về pháp lý và hải quan Cty TNHH chuyển phát nhanh DHL- VNPT cho rằng các DN kinh doanh dịch vụ chuyển phát VN thành lập được Hiệp hội của riêng mình sẽ rất tốt. Bởi lẽ, Hiệp hội sẽ đứng ra bảo vệ quyền lợi cho các DN. Ông cũng nêu rõ những vấn đề cần phải trở thành yêu cầu bắt buộc đối với DN tham gia vào Hiệp hội là: đảm bảo chất lượng dịch vụ nhằm giữ uy tín cho ngành bưu chính Việt Nam; giải quyết tốt vấn đề khiếu nại và giải quyết bồi thường thỏa đáng cho khách hàng; và đặc biệt là việc đẩy mạnh ứng dụng CNTT vào hoạt động kinh doanh dịch vụ.

Thành lập Hiệp hội là một công việc đòi hỏi phải được đồng thuận cao và công tác chuẩn bị kỹ lưỡng. Thứ trưởng Nguyễn Thành Hưng đã khuyến cáo trong Hội thảo về việc thành lập Hiệp hội Bưu chính chuyển phát Việt nam mới được tổ chức gần đây, rằng: Hiệp hội cần phải có tôn chỉ mục đích rõ ràng và cơ bản thấy được lợi ích của DN khi tham gia hiệp hội; có chế tài xử phạt khi vi phạm quy định hiệp hội; xây dựng giá sàn để chống bán phá giá; xây dựng và công bố tiêu chuẩn KPI cho dịch vụ bưu chính; xây dựng quỹ công ích để khuyến khích các DN mở rộng mạng lưới phục vụ vùng sâu, vùng xa. Có thực hiện được những vấn đề đó, Hiệp hội mới thực sự có tiếng nói uy tín trên thị trường, với Chính phủ và là nơi hậu thuẫn tốt cho DN trong ngành.

Nguyễn Thanh