Rủi ro tiềm tàng từ TPP

Dệt may, da giày được coi là hai ngành hàng có lợi nhất khi TPP được ký kết. Tuy nhiên, lợi thế này có nguy cơ nằm trên giấy, bởi quy tắc xuất xứ mà Hoa Kỳ đưa ra. Đây chỉ là một trong nhiều rủi ro về đàm phán Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP).

Lợi thế có nguy cơ nằm trên giấy

TPP là hiệp định thương mại tự do (FTA) có phạm vi lớn nhất mà Việt Nam đã từng đàm phán từ trước tới nay. Và ở lĩnh vực nào, mức độ cam kết mở cửa của TPP cũng được suy đoán là rất cao.

Đơn cử, với các FTA trước đây, trung bình Việt Nam chỉ cam kết loại bỏ thuế hoàn toàn với khoảng 60-70% số dòng thuế, còn riêng TPP, theo dự kiến, 100% các dòng thuế sẽ được loại bỏ. Chưa kể, các vấn đề như tiêu chuẩn lao động hay quyền sở hữu trí tuệ trong các FTA trước đây hầu như không đề cập, thì trong TPP lại đặt ra khá khắt khe. Với các vấn đề này, nếu cơ quan đàm phán không tìm hiểu “sức chịu đựng” của doanh nghiệp, rõ ràng rủi ro sẽ rất lớn.

Đơn cử, dệt may, da giày là hai lĩnh vực Việt Nam xuất khẩu hàng đầu vào Hoa Kỳ. Hiện số thuế nhập khẩu mà hai ngành này phải nộp cho Hoa Kỳ lên tới gần 1 tỷ USD. Do vậy, nếu TPP được ký kết cùng với việc miễn thuế, hai ngành hàng xuất khẩu này của Việt Nam rõ ràng là được hưởng lợi rất lớn. Tuy nhiên, món lợi này đang có nguy cơ nằm trên giấy, bởi Hoa Kỳ đưa ra những yêu cầu rất chặt chẽ về nguyên tắc xuất xứ. Theo đó, hàng xuất khẩu vào thị trường này chỉ được miễn thuế, nếu nguyên liệu phải có xuất xứ từ các nước thành viên TPP. Trong khi đó, hầu hết nguyên liệu đầu vào của dệt may, da giày Việt Nam lại có xuất xứ từ Trung Quốc.

Bà Virginia Foote, Chủ tịch Hội đồng Thương mại Mỹ - Việt cho rằng, đưa ra quy định này là bởi Hoa Kỳ không muốn nước thứ ba hưởng lợi từ TPP. Hiện thị phần của Trung Quốc về hàng may mặc tại Hoa Kỳ lên tới 40%. Tuy nhiên, không loại trừ việc đưa ra quy tắc xuất xứ này là sức ép của Hoa Kỳ, buộc Việt Nam phải mở cửa một số thị trường, dịch vụ. Dĩ nhiên, theo bà Trần Thị Thu Trang, Phó trưởng ban Pháp chế (Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam - VCCI), Hoa Kỳ chỉ là một đối tác trong TPP và vì vậy, họ chỉ có quyền đề xuất, không có quyền áp đặt cho các đối tác còn lại trong TPP. Nói cách khác, Việt Nam hoàn toàn có quyền đưa ra đề xuất khác về xuất xứ phù hợp hơn để cùng thảo luận để đi đến một giải pháp chung.

Đoàn đàm phán cần lắng nghe doanh nghiệp

Bà Nguyễn Thị Minh, Phó giám đốc Công ty TNHH may mặc Thanh Giang (Hà Nội) cho hay: “Do 100% sản phẩm dệt may xuất khẩu vào Hoa Kỳ nên chúng tôi rất trông chờ Hiệp định TPP được ký kết. Tuy nhiên, chúng tôi không có tham vấn với đoàn đàm phán vì không có thông tin về nội dung đàm phán”.

Không chỉ Công ty TNHH Thanh Giang, mà đến nay, rất ít ý kiến tham vấn của doanh nghiệp được gửi tới đoàn đàm phán TPP, cho dù, đây là hiệp định thương mại tự do được kỳ vọng lớn nhất từ trước tới nay.

Bà Trần Thị Thu Trang, cho rằng, nguyên nhân của tình trạng trên xuất phát cả từ phía doanh nghiệp lẫn đoàn đàm phán. Cụ thể, doanh nghiệp Việt Nam chủ yếu là nhỏ và vừa, ít có thói quen quan tâm đến những vấn đề vĩ mô, ít hiểu về tác động của các đàm phán mở cửa thương mại nên không có năng lực đề xuất về phương án đàm phán.

Bên cạnh đó, về phía đoàn đàm phán cũng chưa có động thái tích cực lắng nghe tiếng nói của doanh nghiệp. “Trong đàm phán TPP, cho đến nay, Trung tâm WTO của VCCI đã thực hiện 3 khuyến nghị chính thức và 2 dự thảo khuyến nghị về những vấn đề khác nhau trong đàm phán để gửi đoàn đàm phán TPP cùng các cơ quan liên quan. Thế nhưng, các đề xuất này không nhận được hồi âm, không biết có được tính đến trong quá trình đàm phán không. Cần phải nói thêm rằng, thông tin mà VCCI có được để đóng góp ý kiến cũng phải lấy từ nguồn khác, không phải từ đoàn đàm phán”, bà Trần Thị Thu Trang cho hay.

Nguồn: baodautu.vn