Giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô trước sóng gió toàn cầu

Trong bối cảnh tình hình thế giới diễn biến nhanh, phức tạp, khó lường, nhất là Hoa Kỳ liên tiếp có những động thái mới liên quan đến tình hình thuế quan; xung đột quân sự tại Trung Đông lan rộng, gây gián đoạn vận tải biển, hàng không thế giới, tác động đến nguồn cung và giá nhiên liệu...  khiến nền kinh tế Việt Nam đối mặt với những sức ép đa chiều về xuất khẩu, chi phí sản xuất, ổn định kinh tế vĩ mô.

Tăng trưởng ổn định, chủ động ứng phó rủi ro

Theo thống kê, 2 tháng đầu năm 2026, kinh tế vĩ mô tiếp tục ổn định, lạm phát được kiểm soát, các cân đối lớn được bảo đảm. Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) bình quân 2 tháng ước tăng 3%; thị trường tiền tệ, tỉ giá cơ bản ổn định.Chỉ số sản xuất công nghiệp 2 tháng ước tăng 10%. Sản xuất nông nghiệp phát triển ổn định. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu ước đạt 156 tỷ USD, tăng 22,2% (xuất khẩu tăng 18,3%, nhập khẩu tăng 26,3%); nhập siêu 2,98 tỷ USD (chủ yếu là nhập khẩu tư liệu sản xuất đạt 74,7 tỷ USD, chiếm 94,1% kim ngạch nhập khẩu).

Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng ước tăng 8,0%. Việt Nam cũng đã đón 4,7 triệu lượt khách quốc tế, tăng 18%. Đầu tư phát triển tiếp tục đạt kết quả tích cực; giải ngân vốn đầu tư công 2 tháng ước đạt 5,6% kế hoạch (số tuyệt đối tăng 10,9 nghìn tỷ đồng); vốn FDI đăng ký mới tăng 61,5%; vốn FDI thực hiện đạt 3,2 tỷ USD, tăng 8,8%. Số doanh nghiệp gia nhập thị trường tăng cao. Trong 2 tháng, có 64.500 doanh nghiệp gia nhập và tái gia nhập thị trường, tăng 29,4% so với cùng kỳ.

Bên cạnh những kết quả đạt được, Việt Nam cũng phải đối mặt với những khó khăn, thách thức, trong đó, sức ép điều hành vĩ mô, lạm phát, tỉ giá, lãi suất còn lớn; giá vàng biến động mạnh; nguồn cung vốn cho nền kinh tế đáp ứng yêu cầu tăng trưởng từ 10% trở lên là rất lớn. Cùng với đó, sản xuất kinh doanh một số lĩnh vực còn khó khăn; tình hình buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả, hàng nhái, vi phạm quyền sở hữu trí tuệ diễn biến phức tạp…

Đặc biệt, căng thẳng khu vực Trung Đông đã gây nên tình trạng bất ổn nghiêm trọng, tạo ra môi trường rủi ro cao đối với hoạt động vận tải, giao thương quốc tế và chuỗi cung ứng toàn cầu, ảnh hưởng đến kinh tế Việt Nam.

Theo Bộ Công Thương, dự báo, giá cả các mặt hàng tiêu dùng, giá nhiên liệu, giá dầu thế giới sẽ có biến động theo chiều hướng gia tăng trong thời gian tới, gây ra tác động tiêu cực gián tiếp và đa chiều đến hoạt động sản xuất, xuất nhập khẩu của Việt Nam nói chung cũng như với khu vực Trung Đông nói riêng. Đối với dịch vụ logistics, giá nhiên liệu tăng sẽ đẩy giá cước vận tải biển, vận tải hàng hóa đường không tiếp tục gia tăng đồng thời ảnh hưởng tới tuyến vận tải hàng hóa cho các nước tại vùng Vịnh.

Trước tình hình trên, Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) đã đề nghị các hiệp hội ngành hàng xuất nhập khẩu, hiệp hội hoạt động trong lĩnh vực logistics theo dõi sát diễn biến tình hình, thường xuyên trao đổi với các cơ quan quản lý nhà nước có liên quan để thông tin cập nhật đến các hội viên để chủ động kế hoạch sản xuất, phương án tổ chức xuất nhập khẩu và vận tải hàng hóa, tránh để phát sinh ùn tắc và giảm thiểu các tác động tiêu cực do căng thẳng từ cuộc xung đột giữa Israel, Mỹ và Iran, đồng thời góp phần cải thiện sự linh hoạt và khả năng chống chịu với các biến động của môi trường kinh doanh quốc tế liên quan đến doanh nghiệp Việt Nam khi xảy ra các sự cố không mong muốn phát sinh trong tương lai.

Đồng thời, cần đa dạng nguồn cung ứng hàng hóa cũng như tìm kiếm các thị trường khác có nguồn cầu tương tự để lựa chọn phương án thay thế, giảm thiểu ảnh hưởng khi hoạt động xuất khẩu hàng hóa sang Israel, Iran và khu vực Trung Đông gặp khó khăn, lâu dài có phương án chủ động ứng phó với sự cố tương tự trong tương lai.

Đảm bảo các cân đối lớn của nền kinh tế

Đối với kinh tế vĩ mô, tại phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 2/2026, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã yêu cầu các bộ, ngành, địa phương quán triệt, thực hiện nghiêm túc Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, đặc biệt là Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết và 09 Nghị quyết chuyên đề của Bộ Chính trị. Kiên định mục tiêu giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế và thúc đẩy tăng trưởng từ 10% trở lên.

Thủ tướng nhấn mạnh, trong thời gian tới, bên cạnh việc chuẩn bị chu đáo công tác phục vụ bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031; phục vụ Hội nghị Trung ương 2 và Kỳ họp thứ I Quốc hội khóa 16, các cơ quan, bộ ban ngành và địa phương cần tập trung giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, thúc đẩy tăng trưởng, bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế, sớm đánh giá tác động của xung đột tại Trung Đông tới Việt Nam; xây dựng các kịch bản, giải pháp ứng phó kịp thời, hiệu quả; Tiếp tục phối hợp chặt chẽ, thực hiện chính sách tiền tệ chủ động, linh hoạt, kịp thời, hiệu quả gắn với chính sách tài khoá mở rộng hợp lý, có trọng tâm, trọng điểm. Cụ thể:

Về chính sách tiền tệ, công bố công khai hạn mức tăng trưởng tín dụng và điều chỉnh linh hoạt, kịp thời, phù hợp tình hình thực tiễn; Điều hành lãi suất, tỷ giá, tín dụng linh hoạt, hài hòa, hợp lý; Tăng cường giải pháp hướng dòng vốn tín dụng vào sản xuất kinh doanh, các lĩnh vực ưu tiên, các động lực tăng trưởng;

 Về chính sách tài khoá, nghiên cứu các giải pháp phát hành trái phiếu Chính phủ, trái phiếu công trình, trái phiếu chính quyền địa phương…; Đẩy mạnh phát triển hiệu quả, bền vững thị trường vốn (đặc biệt là thị trường chứng khoán, thị trường trái phiếu doanh nghiệp); Các Trung tâm tài chính quốc tế đi vào hoạt động ngay, thu hút các nhà đầu tư có chất lượng;

Đồng thời, tiếp tục làm mới các động lực tăng trưởng truyền thống và thúc đẩy mạnh các động lực tăng trưởng mới. Quyết liệt thúc đẩy phân bổ, giải ngân vốn đầu tư công ngay từ đầu năm, nhất là các dự án quan trọng, trọng điểm quốc gia; phấn đấu năm 2026 giải ngân 100% vốn Thủ tướng Chính phủ giao; vận hành hiệu quả Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam; khẩn trương hoàn thành xây dựng Cổng đầu tư một cửa quốc gia và đưa vào hoạt động sàn giao dịch tài sản mã hoá. Tăng cường xúc tiến thương mại, đa dạng hóa thị trường xuất khẩu; khẩn trương đàm phán ký kết các Hiệp định thương mại tự do mới. Phát động “Tuần mua hàng tiêu dùng Việt Nam”; phấn đấu tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tăng 13-15%.

Bên cạnh đó, theo Thủ tướng, cần đẩy mạnh triển khai Nghị quyết số 57, thúc đẩy phát triển kinh tế số, xã hội số; tăng cường ứng dụng trí tuệ nhân tạo, đẩy mạnh xây dựng cơ sở dữ liệu, trung tâm dữ liệu, phủ sóng 5G toàn quốc; thúc đẩy chuyển đổi xanh, tuần hoàn, phát thải carbon thấp; Tập trung hoàn thiện thể chế, pháp luật; đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính; tháo gỡ khó khăn cho sản xuất kinh doanh; huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực…

Trong bối cảnh thế giới nhiều bất định, những kết quả tích cực đầu năm là nền tảng quan trọng nhưng chưa tạo ra dư địa an toàn trước các biến động khó lường. Điều hành linh hoạt, phối hợp chặt chẽ chính sách tiền tệ – tài khóa và chủ động kịch bản ứng phó rủi ro sẽ là chìa khóa giúp Việt Nam giữ vững ổn định vĩ mô, củng cố niềm tin thị trường và hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng năm 2026.

Anh Mai (Vietnam Business Forum)