Hải Phòng: Cực tăng trưởng biển trong chiến lược phát triển quốc gia

Trong tiến trình phát triển mới của nền kinh tế Việt Nam, khi không gian tăng trưởng đang được tái cấu trúc theo hướng dựa nhiều hơn vào kinh tế biển, đổi mới sáng tạo và chuỗi cung ứng toàn cầu, vai trò của các trung tâm động lực quốc gia ngày càng trở nên quan trọng. Trong bức tranh đó, thành phố cảng Hải Phòng đang được đặt vào vị trí đặc biệt, không chỉ là cửa ngõ giao thương quốc tế của miền Bắc mà còn là một cực tăng trưởng chiến lược của đất nước.

Tổng Bí thư Ban Tô Lâm phát biểu tại cuộc làm việc với Ban Chấp hành Đảng bộ thành phố Hải Phòng

Tại cuộc làm việc với Ban Chấp hành Đảng bộ thành phố ngày 16/3/2026, Tổng Bí thư Tô Lâm đã đưa ra một định hướng mang ý nghĩa chiến lược: Hải Phòng cần được định vị là cực tăng trưởng biển của Vùng đồng bằng sông Hồng và của cả nước, cùng với Hà Nội và Quảng Ninh hình thành tam giác động lực phát triển của miền Bắc.

Thông điệp này, không chỉ mở ra một tầm nhìn mới cho sự phát triển của thành phố cảng, mà còn phản ánh tư duy chiến lược của Trung ương trong việc xây dựng các cực tăng trưởng có khả năng lan tỏa mạnh mẽ, tạo động lực thúc đẩy phát triển kinh tế vùng và quốc gia trong giai đoạn tới.

Tổng Bí thư Tô Lâm cùng đoàn công tác làm việc với Ban Chấp hành Đảng bộ thành phố Hải Phòng

Một trong những động lực tăng trưởng năng động nhất cả nước

Trong hơn một thập niên qua, Hải Phòng nổi lên như một điểm sáng trong bức tranh kinh tế Việt Nam. Thành phố duy trì tốc độ tăng trưởng cao và ổn định, trở thành một trong những địa phương năng động nhất cả nước.

Theo số liệu được báo cáo tại cuộc làm việc với đoàn công tác Trung ương, năm 2025, tốc độ tăng trưởng GRDP của Hải Phòng đạt 11,81%, đứng thứ hai cả nước và cao nhất trong các thành phố trực thuộc Trung ương. Đáng chú ý, đây là năm thứ 11 liên tiếp thành phố duy trì tốc độ tăng trưởng hai con số - một thành tích hiếm có trong bối cảnh kinh tế thế giới nhiều biến động.

Quy mô nền kinh tế của thành phố hiện đạt gần 30 tỷ USD, đứng thứ ba cả nước. Cơ cấu kinh tế tiếp tục chuyển dịch theo hướng công nghiệp hóa và hiện đại hóa, trong đó khu vực công nghiệp - xây dựng và dịch vụ chiếm gần 90% GRDP. Lĩnh vực công nghiệp chế biến, chế tạo tiếp tục đóng vai trò động lực tăng trưởng chủ yếu với mức tăng khoảng 15%.

Ủy viên TW Đảng, Bí thư Thành ủy Hải Phòng Lê Tiến Châu phát biểu tại buổi làm việc

Bên cạnh đó, hệ thống cảng biển và dịch vụ logistics phát triển mạnh mẽ, đưa Hải Phòng trở thành cửa ngõ giao thương quốc tế quan trọng của miền Bắc, thu hút ngày càng nhiều dòng vốn đầu tư trong và ngoài nước.

Những kết quả này không chỉ phản ánh sự năng động của chính quyền và cộng đồng doanh nghiệp địa phương, mà còn cho thấy tiềm năng to lớn của Hải Phòng trong việc trở thành một trung tâm kinh tế biển và logistics tầm cỡ khu vực.

Tuy nhiên, theo Tổng Bí thư Tô Lâm, trong bối cảnh kinh tế toàn cầu đang bước vào giai đoạn biến động sâu sắc, các mô hình tăng trưởng truyền thống dựa vào mở rộng quy mô sản xuất và gia công lắp ráp đang dần bộc lộ giới hạn.

Do đó, Hải Phòng cần chủ động thực hiện bước chuyển quan trọng trong mô hình phát triển, từ tăng trưởng dựa vào vốn và lao động sang tăng trưởng dựa vào năng suất, khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Điều này đồng nghĩa với việc thành phố cần giảm dần sự phụ thuộc vào các ngành gia công, lắp ráp có giá trị gia tăng thấp, đồng thời thúc đẩy phát triển các lĩnh vực công nghiệp công nghệ cao, công nghiệp hỗ trợ và các dịch vụ logistics hiện đại.

Đây cũng là hướng đi phù hợp với xu thế tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu, khi các tập đoàn đa quốc gia ngày càng chú trọng đến những trung tâm sản xuất có hệ sinh thái công nghiệp hoàn chỉnh và hạ tầng logistics hiện đại.

Tổng Bí thư Tô Lâm trao quà lưu niệm tặng Ban Chấp hành Đảng bộ thành phố Hải Phòng nhân chuyến làm việc

Hạt nhân của hệ sinh thái kinh tế biển quốc gia

Một trong những định hướng lớn được Tổng Bí thư nhấn mạnh: “Hải Phòng cần phát huy mạnh mẽ vai trò trung tâm kinh tế biển và logistics của quốc gia”.

Với vị trí địa chiến lược đặc biệt, Hải Phòng có nhiều lợi thế để trở thành trung tâm trung chuyển hàng hóa quốc tế của miền Bắc. Hệ thống cảng biển hiện đại, đặc biệt là cảng nước sâu Cảng Lạch Huyện, cho phép tiếp nhận tàu trọng tải lớn, tạo điều kiện để thành phố tham gia sâu hơn vào các tuyến vận tải biển quốc tế.

Trong chiến lược phát triển đến năm 2030, Hải Phòng được định hướng xây dựng hệ sinh thái kinh tế biển hiện đại, trong đó cảng biển và logistics giữ vai trò trung tâm, kết nối chặt chẽ với hệ thống khu công nghiệp, khu kinh tế ven biển và các trung tâm thương mại.

Các khu vực phát triển mới như Nam Đồ Sơn và hành lang kinh tế ven biển gắn với khu vực sông Văn Úc được kỳ vọng sẽ trở thành những cực tăng trưởng mới của thành phố.

Việc quy hoạch đồng bộ các khu vực này cùng mạng lưới logistics, khu công nghiệp và khu thương mại tự do sẽ tạo ra chuỗi giá trị hoàn chỉnh từ sản xuất - vận tải - thương mại - dịch vụ, nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế thành phố trong bối cảnh toàn cầu hóa.

Không phải ngẫu nhiên mà nhiều chuyên gia kinh tế cho rằng Hải Phòng có tiềm năng trở thành “Singapore logistics của Việt Nam”.

Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố Hải Phòng Lê Ngọc Châu phát biểu tại cuộc làm việc

Thứ nhất, thành phố sở hữu vị trí chiến lược tại cửa ngõ phía Bắc, kết nối trực tiếp với vùng kinh tế năng động nhất cả nước là đồng bằng sông Hồng và hệ thống hành lang kinh tế liên vùng.

Thứ hai, hệ thống cảng biển nước sâu cho phép Hải Phòng trở thành trung tâm trung chuyển hàng hóa quốc tế, đặc biệt trong bối cảnh thương mại biển tiếp tục đóng vai trò chủ đạo trong thương mại toàn cầu.

Thứ ba, mạng lưới khu công nghiệp và khu kinh tế ven biển đang phát triển nhanh chóng, tạo ra nguồn hàng xuất nhập khẩu lớn - yếu tố cốt lõi để hình thành một trung tâm logistics thực thụ.

Cùng với đó, hệ thống hạ tầng kết nối ngày càng hoàn thiện, từ các tuyến cao tốc, đường sắt liên vận quốc tế cho tới hàng không thông qua Cảng hàng không quốc tế Cát Bi, giúp hình thành mạng lưới vận tải đa phương thức.

Nếu được hoàn thiện đồng bộ về thể chế, hạ tầng và hệ sinh thái logistics, Hải Phòng hoàn toàn có thể trở thành trung tâm phân phối hàng hóa và chuỗi cung ứng của khu vực Bắc Bộ, đóng vai trò quan trọng trong mạng lưới logistics của Đông Á.

Cảng nước sâu Lạch Huyện

Quy hoạch chiến lược với tầm nhìn toàn cầu

Theo định hướng của Trung ương, quy hoạch phát triển của Hải Phòng cần được xây dựng với tầm nhìn dài hạn, đặt thành phố trong tương quan với các đô thị cảng lớn của khu vực và thế giới.

Đến năm 2045, Hải Phòng được kỳ vọng trở thành thành phố cảng công nghiệp - dịch vụ hiện đại tầm cỡ châu Á, trung tâm kinh tế biển, logistics, năng lượng sạch và khoa học - công nghệ biển của Việt Nam.

Không gian đô thị của thành phố sẽ được tổ chức theo mô hình đa trung tâm, hình thành các đô thị cảng, đô thị sinh thái ven biển và các đô thị thông minh gắn với các trung tâm đổi mới sáng tạo.

Xa hơn nữa, với tầm nhìn đến năm 2100, Hải Phòng hướng tới mục tiêu trở thành một siêu đô thị kinh tế biển có sức cạnh tranh toàn cầu, trung tâm giao thương và logistics quan trọng của khu vực Đông Á.

Song song với phát triển kinh tế, Tổng Bí thư Tô Lâm cũng nhấn mạnh, yêu cầu Hải Phòng phải kiên định quan điểm phát triển vì con người, nâng cao chất lượng sống của người dân.

Thành phố cần chú trọng phát triển nhà ở xã hội, nâng cao chất lượng giáo dục, y tế và hệ thống an sinh xã hội, đồng thời xây dựng môi trường đô thị xanh, bền vững.

Tiếp thu ý kiến chỉ đạo của Trung ương, Bí thư Thành ủy Lê Tiến Châu khẳng định: Thành phố sẽ cụ thể hóa các định hướng chiến lược bằng những chương trình hành động cụ thể, đổi mới mạnh mẽ mô hình phát triển và khai thác hiệu quả các động lực tăng trưởng mới.

Với truyền thống cách mạng kiên cường, tinh thần năng động và khát vọng vươn ra biển lớn, Hải Phòng đang đứng trước cơ hội lịch sử để bứt phá, trở thành trung tâm công nghiệp và cảng biển hiện đại của Việt Nam.

Trong tầm nhìn dài hạn của chiến lược phát triển quốc gia, thành phố cảng này không chỉ là cửa ngõ giao thương của miền Bắc, mà còn được kỳ vọng trở thành một cực tăng trưởng biển mang tầm vóc quốc gia, đóng góp ngày càng lớn vào sự phát triển thịnh vượng và bền vững của đất nước.

Hà Thành - Trịnh Long (Vietnam Business Forum)