Hải Phòng: Tái định vị từ “cửa ngõ logistics” đến cực tăng trưởng chiến lược trong chuỗi giá trị toàn cầu

Trong bối cảnh tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu đang diễn ra sâu rộng dưới tác động của địa chính trị, chuyển dịch sản xuất và các tiêu chuẩn phát triển bền vững, Hải Phòng nổi lên như một trong những địa phương có khả năng thích ứng nhanh và chủ động kiến tạo vị thế mới trong bản đồ kinh tế khu vực.

Hội nghị thu hút nhiều doanh nghiệp, nhà đầu tư đến dự  và tìm kiếm cơ hội đầu tư ở Hải Phòng

Không còn dừng lại ở vai trò “thành phố cảng”, Hải Phòng đang từng bước tái định vị trở thành cực tăng trưởng chiến lược của vùng duyên hải Bắc Bộ, đồng thời là một mắt xích quan trọng trong mạng lưới sản xuất - logistics toàn cầu.

Hội nghị xúc tiến đầu tư trong nước năm 2026, vì thế, không chỉ là một sự kiện xúc tiến đơn thuần, mà mang ý nghĩa như một “tuyên ngôn chính sách”, thể hiện cách tiếp cận mới của thành phố: lấy thể chế làm lợi thế cạnh tranh, lấy minh bạch làm nền tảng niềm tin và lấy hiệu quả thực thi làm thước đo năng lực điều hành.

Động lực tăng trưởng trong bối cảnh biến động toàn cầu

Phát biểu khai mạc hội nghị, ông Nguyễn Ngọc Tú - Thành ủy viên, Giám đốc Sở Tài chính TP Hải Phòng nhấn mạnh rằng, trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều bất định - từ lạm phát kéo dài, đứt gãy chuỗi cung ứng cục bộ đến xu hướng “nearshoring” và “friendshoring” - Hải Phòng vẫn duy trì được đà tăng trưởng tích cực, qua đó khẳng định vai trò đầu tàu kinh tế của khu vực phía Bắc.

Ông Nguyễn Ngọc Tú - Thành ủy viên, Giám đốc Sở Tài chính TP Hải Phòng

Các chỉ số kinh tế hai tháng đầu năm 2026 cho thấy bức tranh tăng trưởng ổn định và có chiều sâu: tổng kim ngạch xuất khẩu đạt khoảng 7,86 tỷ USD; sản lượng hàng hóa qua cảng vượt 27 triệu tấn, tăng hơn 10% so với cùng kỳ; thu ngân sách Nhà nước đạt trên 41.200 tỷ đồng, vượt gần 120% kịch bản đề ra.

Theo ông Tú, những con số này không chỉ phản ánh quy mô, mà còn cho thấy chất lượng tăng trưởng đang được cải thiện rõ rệt, với công nghiệp chế biến, chế tạo tiếp tục giữ vai trò chủ lực; khu vực dịch vụ - thương mại phục hồi mạnh mẽ; logistics duy trì đà tăng trưởng ổn định.

Đặc biệt, ông nhấn mạnh hai vấn đề trọng tâm cần được quan tâm trong giai đoạn tới:

Thứ nhất, nâng cao hiệu quả hướng dẫn và hỗ trợ nhà đầu tư trong việc tiếp cận, thực thi các quy định pháp luật mới, đặc biệt là các quy định liên quan đến đầu tư và đấu thầu.

Thứ hai, tăng cường vai trò tư vấn, đồng hành của cơ quan quản lý nhằm giảm thiểu chi phí tuân thủ và rút ngắn thời gian triển khai dự án.

“Khoảng cách giữa chính sách và thực thi chính là điểm nghẽn lớn nhất mà chúng ta cần tập trung tháo gỡ”, ông Tú nhấn mạnh.

Từ “thu hút đầu tư” sang “thiết kế môi trường đầu tư”

Tiếp nối nội dung hội nghị, ông Nguyễn Tiến Hoan - Phó Giám đốc Sở Tài chính TP Hải Phòng, đã trình bày tổng quan về môi trường đầu tư, tiềm năng và định hướng phát triển của Hải Phòng trong giai đoạn mới.

Theo đó, thành phố đang hội tụ đầy đủ các yếu tố để trở thành một trung tâm công nghiệp - logistics mang tầm khu vực: Hệ thống cảng biển nước sâu, hạ tầng giao thông kết nối liên vùng, quỹ đất công nghiệp lớn, cùng với nền tảng công nghiệp đã được định hình bởi các tập đoàn đa quốc gia.

Tuy nhiên, điều đáng chú ý trong phần trình bày không nằm ở việc liệt kê lợi thế, mà là cách tiếp cận mang tính “thiết kế hệ sinh thái đầu tư”.

Ông Hoan cho rằng, trong bối cảnh cạnh tranh thu hút vốn ngày càng gay gắt và các ưu đãi tài chính dần bị thu hẹp bởi các cơ chế như thuế tối thiểu toàn cầu, Hải Phòng cần chuyển từ tư duy “thu hút đầu tư” sang “thiết kế môi trường đầu tư có tính cạnh tranh dài hạn”. Các giải pháp được đề xuất bao gồm: Nâng cao tính minh bạch và khả năng dự báo của chính sách; Phát triển hạ tầng đồng bộ theo hướng tích hợp đa phương thức; Xây dựng hệ sinh thái công nghiệp hỗ trợ và đổi mới sáng tạo; Tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước.

Đây cũng chính là những yếu tố cốt lõi giúp các trung tâm logistics toàn cầu như Singapore hay Rotterdam duy trì sức cạnh tranh bền vững trong nhiều thập kỷ.

Từ trung tâm trung chuyển đến trung tâm tổ chức chuỗi giá trị

Một trong những điểm nhấn chiến lược của Hải Phòng là tái cấu trúc không gian phát triển theo trục “biển - logistics - đô thị”.

Các dự án hạ tầng trọng điểm như tuyến Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng railway, hệ thống cảng nước sâu Lạch Huyện, các tuyến đường ven biển và kết nối liên vùng đang dần hình thành một mạng lưới logistics tích hợp, kết nối trực tiếp với hành lang kinh tế Côn Minh - Hải Phòng và xa hơn là thị trường ASEAN.

Ở góc độ chiến lược, điều này cho phép Hải Phòng chuyển từ vai trò “điểm trung chuyển hàng hóa” sang “trung tâm tổ chức và điều phối chuỗi giá trị” - một bước nhảy quan trọng trong tiến trình nâng cấp vị thế kinh tế.

Thực tế quốc tế cho thấy, các trung tâm logistics thành công không chỉ dừng ở hạ tầng, mà còn là nơi tập trung các dịch vụ giá trị gia tăng như tài chính, bảo hiểm, phân phối và đổi mới sáng tạo. Đây cũng chính là hướng đi mà Hải Phòng đang từng bước tiếp cận.

Tiếng nói từ địa phương: Mở rộng không gian phát triển từ cơ sở

Ở góc độ địa phương, ông Nguyễn Cảnh Long - Chủ tịch UBND xã Việt Khê, đã giới thiệu về tiềm năng, định hướng phát triển và cam kết tạo điều kiện thuận lợi để thu hút nhà đầu tư.

Ông Nguyễn Cảnh Long - Chủ tịch UBND xã Việt Khê phát biểu

Theo ông Long, với lợi thế về vị trí, quỹ đất và khả năng kết nối hạ tầng, xã Việt Khê đang hướng tới phát triển theo mô hình công nghiệp - dịch vụ gắn với đô thị hóa. Chính quyền địa phương cam kết đồng hành, tháo gỡ khó khăn và tạo môi trường thuận lợi nhất cho doanh nghiệp, coi thành công của nhà đầu tư là thước đo hiệu quả điều hành.

Thông điệp từ cấp cơ sở cho thấy một điểm đáng chú ý: cải thiện môi trường đầu tư không chỉ là nhiệm vụ cấp thành phố, mà đang được lan tỏa đến từng địa phương.

Góc nhìn doanh nghiệp: Niềm tin đến từ khả năng thực thi

Từ thực tiễn doanh nghiệp, ông Vũ Hồ Ninh cho rằng, yếu tố quan trọng nhất trong quyết định đầu tư không chỉ là chi phí, mà là tính ổn định và khả năng dự báo của môi trường chính sách.

Cùng góc nhìn này, ông Nguyễn Tuấn Anh - Giám đốc đối ngoại và bảo vệ thương hiệu, đại diện Công ty cổ phần thời trang Yody đánh giá, hội nghị là một minh chứng rõ nét cho sự chủ động và cầu thị của thành phố trong thu hút đầu tư.

Theo ông Tuấn Anh, việc tổ chức hội nghị quy mô, bài bản, cùng với việc công bố công khai các cơ chế, chính sách và quy định pháp luật đã tạo ra một cảm nhận rõ ràng về môi trường đầu tư minh bạch, cởi mở và hấp dẫn. Đây chính là yếu tố nền tảng để củng cố niềm tin của doanh nghiệp.

Ông bày tỏ kỳ vọng, Hải Phòng sẽ tiếp tục duy trì vị thế là một trong những địa phương dẫn đầu cả nước về sức hấp dẫn đầu tư và tốc độ tăng trưởng kinh tế trong thời gian tới.

Tuy nhiên, từ góc nhìn thực tiễn, đại diện Yody cũng thẳng thắn chỉ ra hai “nút thắt” cần sớm được tháo gỡ để nâng cao chất lượng môi trường đầu tư:

Thứ nhất, khả năng tiếp cận vốn của doanh nghiệp khởi nghiệp. Theo ông, cần có thêm các cơ chế hỗ trợ để doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và khởi nghiệp, có thể tiếp cận nguồn vốn ưu đãi thuận lợi hơn - yếu tố mang tính quyết định trong giai đoạn đầu phát triển.

Thứ hai, sự đồng bộ trong chính sách ưu đãi thuế, nhất là thuế thu nhập doanh nghiệp. Hiện nay, vẫn tồn tại sự chênh lệch đáng kể giữa các doanh nghiệp trong khu kinh tế/khu thương mại tự do và các doanh nghiệp nằm ngoài khu vực này. Việc thu hẹp khoảng cách ưu đãi sẽ giúp tạo ra một sân chơi công bằng hơn, qua đó thúc đẩy sự phát triển đồng đều của cộng đồng doanh nghiệp.

Cán bộ Sở Tài Chính TP Hải Phòng tư vấn, giải đáp những thắc mắc của doanh nghiệp ngay trong quá trình hội nghị diễn ra

Những kiến nghị này, xét ở góc độ chính sách, không chỉ là vấn đề riêng của một doanh nghiệp, mà phản ánh yêu cầu chuyển dịch từ ưu đãi “theo không gian” sang hỗ trợ “theo năng lực và nhu cầu phát triển” - xu hướng đang được nhiều quốc gia áp dụng.

Hoàn thiện thể chế: “Chìa khóa” nâng cấp năng lực cạnh tranh

Một điểm nhấn quan trọng của hội nghị là nội dung phổ biến, hướng dẫn các quy định pháp luật mới liên quan đến đầu tư và đấu thầu.

Bà Hoàng Thị Nam Phương - Cán bộ Vụ Pháp chế, Bộ Tài chính, đã trình bày những nội dung cốt lõi của Luật Đầu tư 2025 và các văn bản hướng dẫn thi hành, trong đó nhấn mạnh các quy định mới nhằm tăng tính minh bạch, đơn giản hóa thủ tục và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước.

Trong khi đó, bà Nguyễn Thị Thu Hà - Cán bộ Cục Quản lý Đầu thầu, Bộ Tài chính, tập trung hướng dẫn các quy định liên quan đến đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư thực hiện dự án có sử dụng đất - một lĩnh vực thường phát sinh nhiều vướng mắc trong thực tiễn.

Điểm đáng chú ý, trong suốt thời gian hội nghị, các cán bộ của Sở Tài chính và các đơn vị liên quan đã trực tiếp tư vấn, giải đáp thắc mắc của doanh nghiệp. Đây không chỉ là hoạt động hỗ trợ, mà còn là một cơ chế đối thoại chính sách theo thời gian thực, giúp rút ngắn đáng kể khoảng cách giữa quy định và thực thi.

Từ sự kiện đến chiến lược dài hạn

Nhìn tổng thể, hội nghị xúc tiến đầu tư năm 2026 cho thấy một bước chuyển quan trọng trong tư duy phát triển của Hải Phòng: Từ “tăng trưởng theo chiều rộng” sang “nâng cấp theo chiều sâu”; từ “thu hút dòng vốn” sang “lựa chọn và kiến tạo dòng vốn”.

Thành phố không chỉ hướng tới gia tăng số lượng dự án, mà tập trung vào chất lượng, giá trị gia tăng và khả năng lan tỏa của dòng vốn đầu tư.

Trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu đang tái cấu trúc mạnh mẽ, lợi thế cạnh tranh không còn nằm ở chi phí thấp, mà ở khả năng tích hợp vào các khâu có giá trị gia tăng cao.

Với định hướng phát triển công nghiệp công nghệ cao, logistics hiện đại và kinh tế biển, cùng với việc hoàn thiện thể chế và nâng cấp hạ tầng, Hải Phòng đang từng bước hội tụ các điều kiện để hiện thực hóa mục tiêu trở thành: Trung tâm logistics quốc tế; Trung tâm công nghiệp hiện đại, công nghệ cao; Trung tâm kinh tế biển tầm khu vực.

Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng khốc liệt, lợi thế không còn nằm ở “cái có sẵn”, mà ở “cách vận hành hệ thống”. Hải Phòng đang cho thấy, một mô hình phát triển đáng chú ý: Kết hợp giữa tốc độ phát triển hạ tầng với chiều sâu cải cách thể chế; giữa mở rộng không gian kinh tế với nâng cấp chất lượng dòng vốn; giữa thu hút đầu tư với xây dựng niềm tin dài hạn.

Nếu duy trì được quỹ đạo này, Hải Phòng không chỉ là cực tăng trưởng của miền Bắc, mà hoàn toàn có thể trở thành một trung tâm tổ chức chuỗi giá trị và logistics có tầm ảnh hưởng trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương trong thập kỷ tới.

Hà Thành - Trịnh Long (Vietnam Business Forum)