Dán nhãn carbon tự nguyện - Thúc đẩy lộ trình chuyển đổi xanh

Ngày 22/4, tại thành phố Hồ Chí Minh, trong khuôn khổ Hỗ trợ Kỹ thuật nhằm Thiết kế và Thí điểm Chương trình Dán Nhãn Carbon Tự Nguyện tại Việt Nam, do Chương trình Đối tác Chuyển dịch Năng lượng Đông Nam Á (ETP), Văn phòng Dịch vụ Dự án Liên Hợp Quốc (UNOPS) phối hợp cùng Cục Biến đổi khí hậu - Bộ Nông nghiệp và Môi trường (DCC) thực hiện, Công ty Cổ phần RCEE với vai trò là đơn vị hỗ trợ kỹ thuật chủ chốt đã phối hợp cùng Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) tổ chức thành công khóa tập huấn chuyên sâu: Phương pháp tính toán dấu chân carbon và triển khai nhãn carbon cho doanh nghiệp.

Sự kiện không chỉ là hoạt động đào tạo thông thường mà còn là một dấu mốc quan trọng trong việc chuyển giao tri thức, phương pháp luận và công cụ kỹ thuật, góp phần hiện thực hóa lộ trình xây dựng hệ sinh thái nhãn carbon tại Việt Nam, hướng tới mục tiêu Net Zero của Chính phủ.

Khi "Xanh" là điều kiện tiên quyết để tồn tại!

Phát biểu khai mạc tại sự kiện, Ông Nguyễn Hùng Minh – Phó trưởng phòng, Phòng thị trường các-bon, Cục biến đổi khí hậu, Bộ NN&MT cho biết, trong bối cảnh toàn cầu chuyển mạnh sang mô hình phát triển carbon thấp, các thị trường quốc tế ngày càng yêu cầu khắt khe hơn về minh bạch phát thải, truy xuất nguồn gốc carbon và tiêu chuẩn môi trường. Đây vừa là thách thức, vừa là cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh và hội nhập sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. Theo ông, việc triển khai nhãn carbon không chỉ là công cụ kỹ thuật mà còn mang lại nhiều lợi ích như tối ưu chi phí, tăng uy tín, mở rộng thị trường và quản trị rủi ro hiệu quả. Đồng thời, nhãn carbon giúp doanh nghiệp chủ động đáp ứng các cơ chế như thuế carbon, CBAM và tiêu chuẩn xanh.

Một trong những nội dung trọng tâm của chương trình là đề xuất xây dựng Chương trình dán nhãn carbon tự nguyện (VCLP), nhằm phát triển năng lực tính toán, xác minh và công bố dấu chân carbon sản phẩm (PCF) cho doanh nghiệp Việt Nam. Trong khuôn khổ này, Công ty Cổ phần RCEE giữ vai trò nòng cốt về hỗ trợ kỹ thuật, trực tiếp tham gia thiết kế phương pháp luận, xây dựng bộ tài liệu hướng dẫn và triển khai các hoạt động đào tạo chuyên sâu. Thông qua đó, Công ty Cổ phần RCEE đã góp phần hình thành một nền tảng kỹ thuật bài bản, giúp doanh nghiệp từng bước tiếp cận và áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế về đo lường và minh bạch phát thải.

Thí điểm có trọng tâm – Hướng tới nhân rộng toàn quốc

Theo đề xuất từ nhóm chuyên gia của Công ty Cổ phần RCEE, chương trình VCLP được triển khai thí điểm tại ba nhóm ngành có cường độ phát thải cao và tiềm năng chuyển đổi rõ rệt, bao gồm: hóa chất (phân bón), chế biến thực phẩm, và giấy & bột giấy. Cách tiếp cận này không chỉ giúp tập trung nguồn lực hỗ trợ vào các lĩnh vực ưu tiên mà còn tạo ra các mô hình điển hình có giá trị thực tiễn cao, làm cơ sở để nhân rộng trên phạm vi toàn quốc trong giai đoạn tiếp theo.

Cụ thể, ngành hóa chất (phân bón) được lựa chọn do chịu áp lực lớn từ các cơ chế thuế carbon quốc tế; ngành chế biến thực phẩm có lợi thế trong truyền thông đến người tiêu dùng và cải tiến bao bì theo hướng bền vững; trong khi ngành giấy và bột giấy là lĩnh vực tiêu thụ nhiều tài nguyên, cần được chuẩn hóa để phục vụ công tác kiểm kê và thẩm định phát thải.

Chương trình VCLP được thiết kế không chỉ nhằm hỗ trợ doanh nghiệp tuân thủ các quy định pháp lý trong nước như Nghị định 06/2022/NĐ-CP và Nghị định 119/2025/NĐ-CP về giảm nhẹ phát thải khí nhà kính, mà còn hướng tới đáp ứng các yêu cầu quốc tế ngày càng khắt khe về truy xuất nguồn gốc carbon. Qua đó, nhãn carbon được kỳ vọng sẽ trở thành “tấm vé thông hành” giúp sản phẩm Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh và thâm nhập hiệu quả vào các thị trường xuất khẩu cao cấp.

Từ kiểm kê Khí nhà kính đến “Hộ chiếu xanh” cho sản phẩm

Tại khóa đào tạo, các chuyên gia từ Công ty Cổ phần RCEE đã đi sâu vào khía cạnh kỹ thuật của việc kiểm kê KNK cấp doanh nghiệp. Quy trình bao gồm 4 bước cốt lõi: Xác định ranh giới – Thu thập dữ liệu – Lựa chọn hệ số phát thải – Tính toán và báo cáo.

Các chuyên gia chỉ ra rằng thách thức lớn nhất của doanh nghiệp Việt hiện nay là hệ thống dữ liệu. Dữ liệu thường bị phân tán, thiếu đồng nhất giữa các bộ phận kế toán, sản xuất và môi trường. "Sai ranh giới dẫn đến sai toàn bộ kết quả" là lời cảnh báo quan trọng gửi tới các doanh nghiệp. Để khắc phục, khóa học hướng dẫn cách thiết lập hệ thống Đo lường, Báo cáo và Thẩm định (MRV) nội bộ, đồng thời nhấn mạnh vai trò của QA/QC (Đảm bảo và Kiểm soát chất lượng) trong việc đối chiếu suất tiêu hao năng lượng.

Khóa đào tạo làm rõ sự khác biệt giữa kiểm kê KNK cấp tổ chức và tính toán PCF. PCF là thước đo tổng lượng phát thải của một sản phẩm trong toàn bộ chuỗi cung ứng, từ khai thác nguyên liệu đến sản xuất và phân phối (thường theo tiêu chuẩn ISO 14067 hoặc GHG protocol).

Việc ứng dụng kết quả PCF mang lại nhiều lợi ích thiết thực cho doanh nghiệp. Trước hết, doanh nghiệp có thể nâng cao khả năng tiếp cận thị trường khi đáp ứng các yêu cầu ngày càng khắt khe về minh bạch môi trường từ các nhà mua hàng quốc tế như Walmart, Apple hay IKEA. Đồng thời, PCF hỗ trợ doanh nghiệp tăng cường liên kết trong chuỗi cung ứng xanh thông qua việc xác định các “điểm nóng” phát thải trong quy trình sản xuất để có giải pháp cải tiến phù hợp. Bên cạnh đó, đây cũng là cơ sở quan trọng giúp doanh nghiệp tiếp cận các nguồn tài chính xanh, khi nhiều ngân hàng đang triển khai các gói tín dụng ưu đãi với lãi suất thấp hơn từ 0,5–1,5% dành cho các doanh nghiệp có chiến lược ESG và mục tiêu Net Zero rõ ràng.

Không chỉ dừng lại ở việc tính toán, chương trình còn gợi mở các giải pháp tối ưu hóa dấu chân carbon thông qua việc chuyển dịch năng lượng. Các mô hình như Công ty dịch vụ năng lượng (ESCO) được giới thiệu như một giải pháp tài chính hiệu quả, cho phép doanh nghiệp hiện đại hóa hệ thống (xanh hóa lò hơi, lắp điện mặt trời mái nhà…) mà không cần bỏ vốn đầu tư ban đầu quá lớn.

Đặc biệt, việc giảm phát thải còn có thể chuyển hóa thành tài sản tài chính. Với việc Việt Nam dự kiến thí điểm sàn giao dịch carbon vào năm 2026, các doanh nghiệp có nhãn carbon và dữ liệu phát thải minh bạch sẽ có cơ hội tham gia thị trường tín chỉ carbon, tạo ra nguồn thu mới từ các nỗ lực bảo vệ môi trường.

Sự quan tâm và tham dự của đông đảo doanh nghiệp chính là minh chứng cho tinh thần chủ động và trách nhiệm cao của cộng đồng kinh doanh Việt Nam trước vận hội mới. Thông qua sự kiện này, Công ty Cổ phần RCEE và các đối tác cam kết tiếp tục đồng hành, cung cấp các công cụ và hỗ trợ kỹ thuật cần thiết để doanh nghiệp không chỉ "sống sót" mà còn bứt phá trong nền kinh tế xanh.

Nguồn: Vietnam Business Forum