Hợp tác xã Rau sạch Yên Dũng: Điểm sáng mô hình xây dựng chuỗi giá trị nông sản bền vững

Việc chuyển trục sang mô hình kinh tế nông nghiệp thực chiến, lấy hiệu quả làm thước đo và định vị người nông dân vào trung tâm chuỗi liên kết của Hợp tác xã (HTX) Rau sạch Yên Dũng đã minh chứng: sức bật trong nông nghiệp cốt lõi không nằm ở những khoản đầu tư hào nhoáng, mà khởi nguồn từ năng lực thích ứng, tư duy quản trị linh hoạt và cách phân bổ giá trị công bằng trong toàn chuỗi.

Bài học tiền tỷ và bước ngoặt của tư duy làm nông

Trong câu chuyện phát triển của HTX Rau sạch Yên Dũng, dấu ấn quản trị của Phó Giám đốc Trần Thị Thu Trang là nhân tố nổi bật. Rời bỏ môi trường tập đoàn lớn để trở về quê hương, nhà quản lý xuất thân từ Học viện Nông nghiệp Việt Nam không chỉ mang theo tri thức chuyên môn mà còn định hình lại tư duy làm kinh tế nông nghiệp. Thay vì chỉ tập trung vào khâu canh tác, HTX được tái cấu trúc thành một thực thể kinh tế toàn diện: tự chủ vùng nguyên liệu, kiểm soát nghiêm ngặt chi phí, chủ động định vị đầu ra và bảo vệ biên lợi nhuận cho toàn chuỗi liên kết.

Gian hàng giới thiệu sản phẩm của HTX Rau sạch Yên Dũng tại Hội nghị tổng kết các đề án hỗ trợ phát triển HTX do Liên minh HTX tỉnh Bắc Ninh tổ chức, tháng 12/2025

Tuy nhiên, con đường hiện thực hóa tầm nhìn chiến lược này cũng từng phải trải qua bài học khi “chạy theo công nghệ" - một điểm mù phổ biến trong xu hướng nông nghiệp hiện đại. Quyết định đầu tư hơn 2 tỷ đồng cho hệ thống tưới Israel và hệ thống thu nước thải trong vườn ra ngoài với tham vọng tạo ra cú hích năng suất đã không đạt được kỳ vọng.

Thay vì sa lầy vào "chi phí chìm", đội ngũ lãnh đạo HTX đã quyết đoán xoay trục chiến lược, từ bỏ khuôn mẫu máy móc để bản địa hóa công nghệ sao cho tương thích với thổ nhưỡng và thực tiễn đồng ruộng. Hệ quả của bước ngoặt quản trị này là sự mở rộng mạnh mẽ quy mô lên 50ha vùng trồng với 2 nông trại lớn, trong đó bao gồm 5ha nhà lưới công nghệ cao. Hiện tại, năng lực cung ứng được duy trì ổn định ở mức gần 150 tấn nông sản mỗi tháng với hơn 40 sản phẩm rau củ quả đạt chuẩn VietGAP. Toàn bộ dữ liệu về quy trình canh tác, sử dụng vật tư: giống, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật trên từng lô đất đều được số hóa, đảm bảo tính minh bạch tuyệt đối trong khâu truy xuất nguồn gốc.

Giữ giá cho nông sản, giữ sinh kế cho người nông dân

Trong bối cảnh phần lớn lợi nhuận của nông sản Việt Nam thường bị bào mòn ở khâu trung gian, HTX Rau sạch Yên Dũng kiên định với chiến lược từ chối hạ giá để giành thị phần, nhằm bảo vệ giá trị thực của hàng hóa. Tầm nhìn này xuất phát từ một thực tế vĩ mô: khi áp lực giá cả bị nén xuống mức quá thấp, thiệt hại cuối cùng sẽ luôn dội lên mắt xích yếu thế nhất là người trực tiếp sản xuất. Một chuỗi cung ứng chỉ thực sự bền vững khi lực lượng nông dân duy trì được biên lợi nhuận và sống tốt bằng nghề.

HTX Rau sạch Yên Dũng phối hợp cùng một công ty giống rau hàng đầu đến từ Hà Lan tổ chức chương trình “Ngày hội mở cửa” để khách tham quan tiếp cận quy trình nông nghiệp 4.0

HTX đã thiết lập thành công mạng lưới phân phối trọng điểm, đưa sản phẩm thâm nhập sâu vào chuỗi cung ứng của các hệ thống bán lẻ quy mô lớn như WinMart, GO!, Co.opmart, MaxValu. Đặc biệt, mức độ tín nhiệm thị trường cao đến mức có thời điểm HTX phải chủ động điều tiết, tạm dừng các đơn hàng xuất khẩu đi Nhật Bản và Hàn Quốc để ưu tiên đáp ứng nhu cầu nội địa. Đây là tín hiệu cho thấy doanh nghiệp đã nắm trong tay quyền chủ động đàm phán và lựa chọn thị trường.

Yếu tố then chốt giúp duy trì vị thế đó nằm ở nền tảng quản trị chất lượng minh bạch. Thông qua việc triển khai phần mềm quản lý trên thiết bị di động, xây dựng cơ sở dữ liệu vùng trồng và tích hợp mã QR truy xuất, HTX đã cung cấp một "bảo hiểm niềm tin" vững chắc đáp ứng yêu cầu khắt khe của thị trường hiện đại.

Yên Dũng Farm trở thành “lớp học xanh”, thu hút học sinh đến tham quan, khám phá quy trình nông nghiệp công nghệ cao và hình thành tình yêu với nông sản sạch

Đồng thời, triết lý liên kết kinh tế được thể hiện sâu sắc qua cách HTX đồng hành cùng nông dân: chuyển giao quy trình cho nhóm thợ bậc cao; đầu tư giống, vật tư và bao tiêu toàn bộ đầu ra cho nhóm yếu thế. Một cơ chế chia sẻ rủi ro cũng được kích hoạt khi thị trường biến động, giúp nông dân chuyển đổi từ vị thế bị động sang làm chủ chuỗi giá trị. Tác động kinh tế - xã hội được minh chứng bằng việc tạo ra thu nhập 8 - 10 triệu đồng/tháng cho lao động sơ chế lớn tuổi, và 15 - 20 triệu đồng/tháng cho nhân sự kỹ thuật trẻ. Không gian Farm Yên Dũng còn được tối ưu hóa thành hệ sinh thái trải nghiệm học đường, kiến tạo diện mạo nông thôn mới năng động, văn minh.

Đánh giá về mô hình này, lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Bắc Ninh nhận định: "Thành công của HTX Rau sạch Yên Dũng không chỉ giải được bài toán làm giàu từ nông nghiệp, mà còn đang góp phần kiến tạo một hệ sinh thái nông thôn bền vững. Khi người nông dân được đảm bảo sinh kế và tự hào với mảnh đất quê hương, đó chính là hạt nhân vững chắc nhất để Bắc Ninh thực hiện thành công chương trình xây dựng Nông thôn mới nâng cao và kiểu mẫu”.

Thích ứng trước biến động

Năm 2024, khi siêu bão Yagi quét qua, HTX phải gánh chịu thiệt hại hạ tầng hơn 20 tỷ đồng. Tuy nhiên, với sự tâm huyết dành cho nông nghiệp, ban lãnh đạo HTX quyết tâm phục hồi, chuyển hướng canh tác trực tiếp trên đất nhằm giảm tải chi phí đầu vào, đồng thời nỗ lực bình ổn giá bán trên thị trường.

Năng lực phòng vệ còn được thể hiện qua chiến lược phân bổ rủi ro không gian. HTX đã thiết lập liên kết chuỗi cung ứng liên vùng với các tỉnh Tuyên Quang, Lai Châu, Lào Cai, qua đó, vừa khai thác lợi thế khí hậu vùng cao để đảm bảo nguồn cung trái vụ, vừa mở ra phương thức tiếp cận nông nghiệp theo tư duy chuỗi cung ứng quy mô lớn.

Dù đã đạt được nhiều thành tựu, chuỗi giá trị này vẫn đang phải đối mặt với các nút thắt về hạ tầng như quỹ đất hẹp, rào cản từ giống và vật tư nhập khẩu, rủi ro ô nhiễm nguồn nước mặt, cũng như yêu cầu ngày càng cao về pháp lý. Không chùn bước trước các rào cản, HTX đang xúc tiến dịch chuyển từ việc sản xuất nông sản tươi thô sang chế biến sâu, ứng dụng công nghệ bảo quản MAP nhằm cải thiện biên lợi nhuận.

Sự thành công của HTX Rau sạch Yên Dũng là minh chứng cho thấy một chuỗi giá trị nông nghiệp bền vững phải được kiến tạo từ ba trụ cột: năng lực quản trị nội sinh, chính sách trợ lực vĩ mô hiệu quả, và sự vận hành minh bạch của thị trường. Việc kiên định với mô hình quản trị hiện đại, linh hoạt ứng dụng công nghệ và đặt tính nhân văn làm nền tảng tăng trưởng đã giúp HTX trở thành một điểm sáng đáng giá, cần được nhân rộng và tiếp sức bằng các quyết sách dài hạn.

Đức Bình (Vietnam Business Forum)