Cộng hòa Czech: Cánh cửa vào EU

Trong tâm thức của rất nhiều người Việt Nam, đặc biệt là những người đã từng sống, học tập và làm việc tại Tiệp Khắc (cũ), “người bạn cũ” Tiệp Khắc rất thân thiện. Sau năm 1993, Tiệp Khắc (cũ) đã tách ra thành Cộng hòa Czech và Cộng hòa Slovakia, sau gần 20 năm phát triển, mối quan hệ hữu nghị, hợp tác của Việt Nam và hai nước ngày càng được củng cố, tăng cường.

Cộng hòa Czech là một nước nghèo về tài nguyên (chỉ có than đá, than nâu, quặng sắt, cao lanh, cát làm thuỷ tinh… nhưng trữ lượng nhỏ), nhưng lại có nền công nghiệp phát triển khá sớm với một số ngành mũi nhọn như sản xuất máy công cụ, máy năng lượng, ô tô, hoá dầu, thiết bị y tế, sản xuất pha lê, bia. Những năm 1990 trở về trước, kinh tế phát triển chủ yếu theo chiều rộng kém hiệu quả. Từ năm 1990, Czech tập trung thực hiện tư hữu hoá, cơ cấu lại nền kinh tế, mở cửa. Thời kỳ 1993 - 1996 cải cách đạt kết quả bước đầu, tăng trưởng kinh tế khá (năm 1996 GDP tăng 4,8%). Năm 1995, Czech được kết nạp làm thành viên Tổ chức các nước phát triển OECD.

Thời kỳ 1997 - 1999 kinh tế Czech có sự suy thoái đến năm 2000 mớibắt đầu hồi phục. Việc Czech gia nhập EU (1/5/2005) tạo thuận lợi cho việc thu hút đầu tư, chuyển đổi cơ cấu và phát triển kinh tế. Kinh tế Czech tăng trưởng ở mức 3,5 - 4%, thu hút FDI khoảng 5 tỷ USD mỗi năm. Năm 2005 - 2007, kinh tế Czech tăng trưởng tốt với tốc độ tăng trưởng trung bình 6%.

Thị trường nhiều tiềm năng

Cộng hòa Czech là thị trường cửa ngõ cho hàng Việt Nam vào Châu Âu. Đây cũng là thị trường tiêu thụ nhiều mặt hàng xuất khẩu (XK) truyền thống của doanh nghiệp (DN) Việt Nam. Mặc dù vậy, DN Việt Nam vẫn chưa khai thác hết tiềm năng của thị trường này. Theo nhận định của ông Martin Riman, bộ trưởng Bộ Công thương CH Czech thì đang có sự chênh lệch thương mại hai chiều giữa Czech và Việt Nam khá xa. Là một đất nước có nền kinh tế khá vững mạnh và có vị trí quan trọng ở khu vực, từ lâu Czech là thị trường rất tiềm năng cho các mặt hàng XK truyền thống của Việt Nam. Nhiều người tiêu dùng Czech đã quen thuộc với các sản phẩm do Việt Nam sản xuất như nông sản, thực phẩm, hàng may mặc. Tuy nhiên, phần lớn các DN Czech mua hàng hóa của Việt Nam lại thông qua đối tác ở các nước thứ ba như Thụy Điển, Hà Lan, Đan Mạch… bởi họ chưa biết đến các DN Việt.

Nhìn lại quan hệ hợp tác song phương giữa Việt Nam và CH Czech, TS Đoàn Duy Khương, Phó Chủ tịch Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho rằng: Nhiều thế mạnh của cả hai bên còn chưa được khai thác, nhiều mặt hàng XK thế mạnh của Việt Nam còn chưa có mặt ở thị trường Czech. Do đó, trong thời gian tới, các DN của hai nước cần thay đổi trong cách nhìn đối với thị trường của mỗi bên.

Theo các chuyên gia, lâu nay, các DN Việt Nam vẫn quan niệm rằng, Czech là một thị trường nhỏ, sức tiêu thụ không cao, nhưng thực chất, sức tiêu thụ của thị trường này không hề nhỏ. Bằng chứng là hàng tỷ USD hàng may mặc, giày dép, đồ chơi trẻ em và hàng tiêu dùng có xuất xứ Trung Quốc, Thái Lan… với chất lượng trung bình vẫn được tiêu thụ đều trên thị trường Czech.

Mở “cánh cửa sau"

Sau khi tách thành hai quốc gia độc lập (01/01/1993), Cộng hòa Czech và Cộng hòa Slô-va-kia kế thừa các quan hệ của Liên bang Tiệp Khắc cũ với Việt Nam. Quan hệ giữa Việt Nam với Czech phát triển tích cực. Hai bên đã ký Nghị định thư về kế thừa các Điều ước ký trước đây giữa Việt Nam và Tiệp Khắc và một số Hiệp định tạo khung pháp lý cho sự hợp tác trong giai đoạn mới: Hiệp định tránh đánh thuế hai lần; Hiệp định khuyến khích và bảo hộ đầu tư; Hiệp định vận tải hàng không. Uỷ ban liên Chính phủ về hợp tác kinh tế - thương mại được thành lập năm 1998. Hai Bên đã ký Hiệp định hợp tác kinh tế (13/9/2005) sau khi đã thoả thuận chấm dứt hiệu lực của Hiệp định thương mại song phương từ tháng 5/2004 khi Czech gia nhập EU. Khoá họp UBLCP Việt - Czech lần thứ 2 đã diễn ra vào cuối tháng 9/2010 tại Hà Nội. Phía Czech đã thành lập cơ quan xúc tiến thương mại Czechtrade tại TP Hồ Chí Minh vào tháng 11/2007, góp phần tăng cường trao đổi thông tin giữa các doanh nghiệp và thúc đẩy hơn nữa hợp tác về kinh tế-thương mại, đầu tư giữa hai nước.

Hiện Việt Nam xuất khẩu sang Cộng hòa Czech các mặt hàng cà phê, hạt tiêu, hoa quả tươi khô, lạc nhân, chè, gạo, cao su, hải sản, giày dép, hàng dệt may, hàng thủ công mỹ nghệ, linh kiện vi tính và phụ kiện. Việt Nam nhập khẩu từ Cộng hòa Czech hàng sợi dệt vải, hàng may mặc, hàng da, phụ tùng máy bay, sữa và các sản phẩm từ sữa, các sản phẩm cơ khí, chất dẻo, các sản phẩm từ chất dẻo, sản phẩm thuỷ tinh.

Sau khi Czech hội nhập sâu rộng hơn vào khu vực, quan hệ giao thương được mở rộng, đường biên giới quốc gia với các nước EU không còn ngăn cách, hàng hóa của Việt Nam XK vào Czech không chỉ bán cho khách hàng Czech, mà còn đến với người tiêu dùng ở nhiều nước láng giềng như Đức, Áo.

Do đó, về phía các DN Việt Nam, cần xây dựng chiến lược kinh doanh dài hạn với các đối tác Czech, phải thường xuyên coi trọng việc nâng cao chất lượng sản phẩm, cải tiến mẫu mã và bao bì đóng gói, xây dựng thương hiệu hàng hóa, đa dạng hóa mặt hàng xuất khẩu, đặc biệt coi trọng chữ tín trong kinh doanh để làm ăn lâu dài.

Czech chủ trương phát triển quan hệ đa dạng với các nước ở các khu vực khác của thế giới. Tại Châu Á, Czech chú ý tới quan hệ với các nước lớn như Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản và một số nước có quan hệ lâu năm, trong đó có Việt Nam.

Lê Sáng (Tổng hợp)