Chuỗi cung ứng: Mắt xích quan trọng trong phát triển kinh tế Việt Nam

Đó là nhận xét của đa số các chuyên gia trong Hội nghị thượng đỉnh Chuỗi cung ứng 2012 diễn ra ngày 22/6, tại khách sạn Melia, Hà Nội. Sự kiện do Vietnam Supply Chain tổ chức đã thu hút 200 đại biểu là lãnh đạo, quản lý, chuyên gia và các nhà đầu tư tham dự.

Chuỗi cung ứng và hạ tầng logistics được ví như mạch máu của doanh nghiệp. Sức khỏe của doanh nghiệp hoàn toàn phụ thuộc vào sự tuần hoàn của chuỗi cung ứng hàng hóa, mua nguyên liệu, bán thành phẩm, quản lý hàng tồn kho… Nhưng dù có bờ biển dài 3260 km và nằm trong khu vực then chốt của giao thông đường biển quốc tế, Việt Nam vẫn chưa trở thành một “Quốc gia hàng hải”. Hệ thổng cảng biển Việt Nam vẫn ở quy mô nhỏ và không thể đáp ứng được nhu cầu tăng trưởng mạnh trên thế giới nói chung và Việt Nam nói riêng. Bấy lâu nay, logistics và chuỗi cung ứng là những vùng đất mà rất ít doanh nghiệp Việt Nam thực sự quan tâm và đầu tư đúng cách. Nhiều doanh nghiệp hiện nay vẫn chưa nhận ra rằng lợi ích to lớn nhất của quản trị chuỗi cung ứng mang lại là tối thiểu hóa chi phí cho doanh nghiệp và tối đa hóa lợi ích sản phẩm mang đến cho người tiêu dùng. Thực chất việc thực hiện chuỗi cung ứng của các doanh nghiệp hiện nay chỉ giải quyết vấn đề mua hàng hóa nguyên liệu với giá rẻ.

Ngoài ra, hệ thống giao thông vận tải là cơ sở quan trọng trong việc phát triển dịch vụ logistics. Nhưng cơ sở hạ tầng giao thông vận tải của Việt Nam còn yếu kém, khiến chi phí của dịch vụ logistics tăng cao, ảnh hưởng đến việc phát triển cũng như hiệu quả của dịch vụ này.

Phát biểu trong hội thảo do Dự án hỗ trợ thương mại đa biên giai đoạn III (EU-Việt Nam Mutrap III) tài trợ hồi tháng 4 vừa qua, đại diện Bộ Công Thương cho rằng trên thực tế có rất nhiều doanh nghiệp đang cung cấp linh kiện, phụ tùng, tại Việt Nam, nhưng chủ yếu cung cấp phụ tùng thay thế cho thị trường nội địa, chứ chưa thể tham gia vào chuỗi cung ứng cho các doanh nghiệp lắp ráp.

Và trong bối cảnh mà quản trị chuỗi cung ứng và logistics đang trở thành một xu hướng quan trọng, có ý nghĩa về mặt chiến lược với doanh nghiệp thì việc hiểu đúng và đi đúng sẽ là bước quan trọng đầu tiên. Hội nghị đề cập đến vấn đề kết nối nền kinh tế miền Bắc với các khu vực khác trên cả nước và phía Bắc Trung Quốc, các chính sách kinh tế đầu tư nước ngoài cũng như những phương pháp để phát triển mặt sản xuất và thương mại về lâu dài.

Nói về chỉ số cạnh tranh của Logistics Việt Nam, ông Đức Phạm, chuyên gia kinh tế, Ngân hàng Thế giới tại Việt Nam cho biết: Mặc dù bị ảnh hưởng bởi sự suy thoái kinh tế toàn cầu dẫn đến giảm sút các hoạt động giao thương logistics trong suốt 2 năm qua nhưng Việt Nam vẫn đạt được một Chỉ số tốt trong Bảng chỉ số Logistics 2012 (LPI) do Ngân hàng Thế giới xếp hạng. Việt Nam xếp thứ 53/155 quốc gia tham gia khảo sát LPI, một trong số các báo cáo của Ngân hàng thế giới với tên gọi Kết nối đế cạnh tranh 2012: Thương mại Logistics trong nền kinh tế toàn cầu.

Tuy nhiên, con số 53/155 vẫn còn rất khiêm tốn trong việc thể hiện năng lực cạnh tranh cũng như thế mạnh của các doanh nghiệp Việt Nam. Khẳng định Quản lý Chuỗi cung ứng là chất xúc tác quan trọng cho sự phát triển kinh tế Việt Nam, các chuyên gia đều cho rằng xây dựng được một mô hình chuỗi cung ứng hiệu quả (logistic) có vai trò rất quan trọng trong việc kinh doanh của các doanh nghiệp. Một chuỗi cung ứng bao gồm nhiều quá trình, nhiều công đoạn. Do đó để có thể vận dụng một cách triệt để chuỗi cung ứng vào doanh nghiệp thì đòi hỏi nhà quản trị phải có tư duy tốt trong việc phân tích, áp dụng các mô hình của chuỗi logistic.

Tại hội nghị, các đại biểu cũng đã thảo luận về việc làm cách nào quản lý Chuỗi cung ứng để có thể giúp DN cải thiện tình hình cạnh tranh hiện nay, và làm cách nào để doanh nghiệp Việt Nam có được lợi thế khi biết về Chuỗi cung ứng, những công cụ và ứng dụng mà doanh nghiệp cần thực hiện để khẳng định thế mạnh trong những năm tới.

Thực tế cho thấy, hiện nay nhiều công ty đa quốc gia tham gia vào thị trường mới nổi như Việt Nam nghĩ rằng họ có thể đi đường tắt tại đây bởi chi phí vận hành rẻ hơn rất nhiều so với các thị trường khác. Tuy nhiên, theo ông Winkelhuijzen, Giám đốc chuỗi cung ứng của DHL Việt Nam thì “Đây là một sai lầm to lớn, và kinh nghiệm cho chúng tôi thấy rằng nếu bạn đầu tư trước trong việc xây dựng quy trình và các giải pháp kèm theo, điều này sẽ làm lợi cho công ty trong cả ngắn và dài hạn. Phục hồi từ những sai sót bước đầu thường chứng minh rằng chi phí, không chỉ chi phí tài chính mà còn thường bắt nguồn từ khía cạnh quản lý thời gian”. Với 12 năm kinh nghiệm trong ngành Logistics ASEAN ông đã giải thích rằng chìa khóa thành công của chuỗi cung ứng chính là khả năng bắt đầu bất kỳ một dựa án nào với sự hiểu biết sâu sắc. Trong đó phải chú trọng đến các yếu tố chính như: yếu cầu của khách hàng là gì, yêu cầu nhà kho, giải pháp vận chuyển với điểm mạnh và điểm yếu…

Cũng nhấn mạnh đến yếu tố làm nên thành công của “mắt xích” logistics, ông Barry Elliott, chuyên gia trong sản xuất và phân phối trong hơn 30 năm ở Bắc Mỹ và Châu Á Thái Bình Dương, cho rằng: "chìa khóa để phát triển chuỗi cung ứng bền vững lại nằm ở mỗi tổ chức và ngành công nghiệp nhằm xây dựng khả năng bên trong với nguồn nhân lực và quy trình thứ tự để nó trở thành cơ hội và công cụ tốt nhất. Tiếp cận Hệ thống cải tiến (iiS) là cách để làm tốt chuỗi cung ứng, để xây dựng khả năng nhân lực và để đạt được cải tiến lâu dài".

Về vấn đề Logistics hỗ trợ hệ thống cảng biển miền Bắc Việt Nam, làm thế nào để hoạch định các đầu mối hàng hóa nội địa, các chuyên gia cho rằng, đã có rất nhiều các dựa án phát triển cảng biển Việt Nam ra đời để giải quyết các vấn đề cũng như tạo cú hích cho phát triển kinh tế cảng biển khu vực phía Bắc. Việc phân tích tổng quan về hỗ trợ logistics và phát triển cơ sở hạ tầng vận tải sẽ mang lại bức tranh tổng thể về phát triển hệ thống cảng biển. Trong thời gian tới logistics sẽ đóng góp nhiều hơn nữa trong việc đẩy mạnh lưu thông hàng hóa và phát triển kinh tế vùng này.

Thu Hà