Phát triển ngành chăn nuôi: Bao giờ “bình yên” ?

Ngành chăn nuôi cần có sự hỗ trợ thiết thực từ phía Chính phủ về gói vay tín dụng để giúp nông dân đặc biệt là các DN và chủ trang trại có thể tiếp tục bám trụ với nghề. Đó là khẳng định của ông Nguyễn Thanh Sơn- Phó cục trưởng cục chăn nuôi, Bộ NN- PTNT cùng Vietnam Business Forum mới đây. Lưu Hiệp thực hiện.

Ông Nguyễn Thanh Sơn cho biết, hiện nay, giá thịt lợn hơi so với giá đầu năm 2012 đã giảm mạnh 17-20% (55.000 đồng /kg xuống 45.000 đồng /kg). Không chỉ sản phẩm thịt lợn sụt giảm do tác động tâm lý của người tiêu dùng liên quan đến việc sử dụng chất cấm thời gian qua, giá thịt gia cầm giảm 20- 25%, trứng gia cầm giảm 38- 45%.

Ông Sơn đánh giá, ngành chăn nuôi vẫn tồn tại nhiều yếu kém với 3 đặc trưng cơ bản sau: Thứ nhất, đây là ngành sản xuất mang tính tận dụng: tận dụng phụ phẩm nông nghiệp, lao động nhàn rỗi, vốn, đất đai. Thứ hai là chăn nuôi nhỏ lẻ, phân tán, thiếu quy hoạch. Thứ ba là, hệ thống sản xuất và tiêu thụ sản phẩm mang tính cắt khúc, thiếu liên kết chặt chẽ.

Chăn nuôi luôn được xác định là ngành mũi nhọn, là cái “đệm giảm sốc” cho nền kinh tế nói chung và nền nông nghiệp nói riêng, nhưng năm nào cũng vậy những tháng cuối năm ngành chăn nuôi lại phải “gồng mình” đối chọi với nhiều khó khăn. Ông đánh giá vấn đề này ra sao?

Ngành chăn nuôi là một ngành mũi nhọn trong kinh tế nông nghiệp thế nhưng những năm gân đây “sóng gió” đến với ngành chăn nuôi quá nhiều. Vụ việc thịt lợn nhiễm bẩn chưa lắng xuống thì lại đến thịt nhiễm chất siêu nạc rồi đến cuộc chiến thức ăn chăn nuôi giả và hiện tại lại đối mặt với vấn nạn dịch bệnh. Thực tế cho thấy, ngành nông nghiệp hiện chiếm 22% GDP và hơn 60% nguồn lao động, trong đó chăn nuôi chiếm 27% đóng góp của ngành nông nghiệp đối với GDP (khoảng 6% tổng số GDP). Chăn nuôi là một trong những lĩnh vực phát triển nhanh nhất và dự kiến chiếm khoảng 42% GDP trong nông nghiệp vào năm 2020.

Là một ngành quan trọng như vậy, nhưng theo tôi thấy bản thân các DN cũng như hộ dân chăn nuôi lại chưa được hưởng một chế độ chính sách ưu đãi nào (từ việc vay vốn đến địa bàn sản xuất kinh doanh) ngoài chính sách hỗ trợ về dịch bệnh, bản thân người chăn nuôi đang phải tự “bơi” trong bối cảnh kinh tế chung nhiều khó khăn và thiên tai dịch bệnh ngày càng phức tạp.

Thưa ông, khi được hỏi về việc tiếp cận với nguồn vốn đầu tư sản xuất thì hầu hết các DN chăn nuôi than phiền rằng họ rất khó tiếp cận với nguồn vay tín dụng cũng như các chính sách ưu đãi khác từ phía nhà nước, trong khi ngành chăn nuôi thiếu vốn nghiêm trọng để đầu tư phát triển?

Cục Chăn nuôi đã đi khảo sát, đánh giá thực tế và nhận thấy ngoài những khó khăn về thị trường, con giống, tiêu thụ sản phẩm..., khó khăn lớn nhất là các cơ sở chăn nuôi không tiếp cận được nguồn vốn vay tín dụng. Việc khó tiếp cận nguồn vốn tín dụng một phần do ngân hàng rất ngại cho các cơ sở, trang trại chăn nuôi vay vì họ cho rằng đây là ngành sản xuất nhiều rủi ro.

Bên cạnh đó, các cơ sở, trang trại chăn nuôi không được dùng chính tài sản là đất đai, chuồng trại, con giống để làm tài sản thế chấp nên việc tiếp cận nguồn tín dụng rất khó khăn. Thực tế cho thấy, các cơ sở, trang trại chăn nuôi rất ít vay được vốn và nếu vay được thì phải dùng tài sản thế chấp khác và vay với lãi suất cao. Đáng nói là các cơ sở, trang trại chăn nuôi khó có thể tiếp cận được nguồn tín dụng khoảng 3 tỉ đồng, trong khi thực tế nhu cầu đầu tư không chỉ là 3 tỉ mà có thể lên tới 5, 7 tỉ thậm chí 10 tỉ đồng. Chính khó khăn trong việc tiếp cận nguồn tín dụng đã làm cản trở sự phát triển của ngành chăn nuôi. Nếu tình trạng trên không được khắc phục, thì rất nhiều cơ sở chăn nuôi sẽ phá sản, cả nước sẽ đối mặt với nguy cơ thiếu thực phẩm và càng phải phụ thuộc vào nhập khẩu thực phẩm từ bên ngoài.

Nguy cơ nhiều cơ sở chăn nuôi sẽ phá sản là hiện hữu, vậy để cứu vãn thực tế đó về phía Cục đã có những động thái gì, thưa ông?

Cục Chăn nuôi đã tham mưu cho Bộ NN- PTNT đề xuất một số giải pháp về mặt chính sách, tín dụng, biện pháp kỹ thuật khơi thông thị trường để ổn định sản xuất cho người chăn nuôi. Hiện nay, khó khăn nhất của ngành chăn nuôi là vấn đề tiêu thụ sản phẩm và khó khăn về vốn để duy trì, phát triển sản xuất do các hộ chăn nuôi khó tiếp cận được nguồn vốn tín dụng, nếu có tiếp cận được nguồn vốn thì mức lãi suất cũng rất cao từ 18-20%/năm. Vì vậy, cần có tín dụng đặc biệt cho ngành chăn nuôi, cụ thể phải xem xét các trang trại cũng như DN nhỏ trong việc tiếp cận nguồn vốn với lãi suất ưu đãi, phải hỗ trợ để khơi thông khó khăn về thủ tục cho vay…Bên cạnh đó, cũng phải tính đến việc hỗ trợ nhập trang thiết bị đối với các cơ sở đầu tư mới, đề xuất giảm thuế nhập khẩu trang thiết bị.

Đồng thời, chúng tôi cũng kiến nghị xem xét giảm một số phí kiểm dịch trong một năm để giảm chi phí đầu vào cho ngành chăn nuôi. Ngoài ra, chúng tôi cũng đề xuất đưa vào các biện pháp kỹ thuật để nâng cao năng suất, chất lượng, quản lý chăn nuôi tốt để giảm giá thành sản phẩm. Đặc biệt, Cục Chăn nuôi cũng đã kiến nghị trong gói kích cầu 29.000 tỉ đồng nên dành một khoản tín dụng đặc biệt cho ngành chăn nuôi. Với các giải pháp hỗ trợ trên thì ngành chăn nuôi có thể vượt qua khó khăn để phát triển bền vững trong thời gian tới.