Sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm phát triển đô thị

Không thua kém “con rồng” châu Á, kinh tế châu Phi những năm gần đây liên tục có bước tăng trưởng kinh tế đột phá và được đặt nhiều kỳ vọng sẽ trở thành khu vực tăng trưởng nhanh nhất thế giới trong 5 năm tới. Tuy nhiên, sự phát triển kinh tế cũng dẫn tới sự bùng nổ của quá trình đô thị hóa tại châu Phi với nhiều hạn chế đang ngày càng bộc lộ rõ dần… Được đánh giá là điển hình về sử dụng hiệu quả nguồn vốn ODA trong phát triển hạ tầng đô thị, chính vì vậy Việt Nam được xem là hình mẫu tốt để các nước châu Phi học tập về quy hoạch cũng như xây dựng đô thị.

Theo Thứ trưởng Bộ xây dựng Nguyễn Thanh Nghị, trong những năm qua phát triển đô thị, quản lý đô thị và hạ tầng kỹ thuật ở Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng. Cả nước hiện có 756 đô thị các loại trong đó có 2 đô thị đặc biệt là Hà Nội và TP.Hồ Chí Minh; kiến trúc cảnh quan đô thị, môi trường sống và điều kiện sống của người dân đô thị được cải thiện; hạ tầng kỹ thuật đô thị được quan tâm đầu tư nâng cấp. Những thành công trên đã tạo cho Việt Nam một cảnh quan đô thị ngày một sạch đẹp hơn, xanh hơn và kiến trúc đô thị có sắc thái hơn. Đến nay cả nước đã đạt được tỷ lệ đô thị hoá là 31% và Việt Nam đang phấn đấu sau 10 năm nữa tỷ lệ đô thị hoá sẽ đạt 45%. Bên cạnh những thành tựu đạt được, các đô thị Việt Nam cũng đang bộc lộ nhiều hạn chế như phát triển nhanh, thiếu kiểm soát trên diện rộng; tỷ lệ phủ kín quy hoạch chi tiết tại các đô thị còn thấp; mất cân đối trong khả năng đáp ứng hệ thống hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội, nhà ở…

Cũng như Việt Nam, các nước châu Phi đang phải đối mặt với nhiều vấn đề “nhức nhối” trong phát triển đô thị. Bà Marie NDAW - Vụ trưởng phụ trách kỹ thuật của Vụ Phát triển Đô thị của Senegal cho biết hiện nay ở châu Phi đang gia tăng một khối lượng lớn dân cư tại các đô thị nhưng Chính phủ chưa áp dụng các đồ án quy hoạch và các quy định về đô thị nên gây ra những hậu quả đối với việc tổ chức không gian, mất cân đối trong việc phát triển trong và ngoài vùng, sự chia cắt mạng lưới đô thị, thiếu nhà ở và các cơ sở hạ tầng xã hội cơ bản, các vấn đề về giao thông, môi trường, lũ lụt và an ninh xã hội. Sự thiếu ổn định về thể chế ở châu Phi đã ảnh hưởng tới hiệu quả của các chính sách phát triển đô thị và các đối tác đã phát triển trong khuôn khổ hợp tác song phương và đa phương. Điển hình như ở Senegal, chỉ trong năm 2011, Bộ Phát triển Đô thị đã thay đổi 5 lần về cơ cấu tổ chức và cơ quan quản lý hay như phát triển kinh tế tập thể và hạ tầng cơ sở chưa tương xứng với mạng lưới và nhu cầu của người dân đô thị.

Đây cũng chính là những vấn đề chung mà các nước châu Phi đang tìm kiếm con đường mới để giải quyết. Vì cùng đối mặt với những thách thức và khó khăn giống nhau nên những bài học mà Việt Nam rút ra được trong những năm qua về phát triển và quy hoạch đô thị sẽ vô cùng có ích cho sự phát triển trong tương lai của các nước châu Phi.

Hiện nay cả Việt Nam và châu Phi đều đang nhận được nguồn vốn hỗ trợ từ nước thứ ba là Nhật Bản trong lĩnh vực xây dựng và phát triển đô thị. Đại diện Cơ quan hợp tác quốc tế Nhật Bản (JICA) - bên thứ ba hỗ trợ Việt Nam và châu Phi nhận định rằng mặc dù chưa phải là quốc gia xuất sắc trong lĩnh vực quy hoạch và phát triển đô thị nhưng thực tế những năm qua cho thấy, Việt Nam hoàn toàn có thể làm hình mẫu cho các nước châu Phi trong giai đoạn đầu của quá trình xây dựng đô thị.

Ông Samba DIOUF - Trưởng đoàn đại biểu châu Phi cho biết Việt Nam chính là hình mẫu mà các nước châu Phi mong muốn học tập theo hình thức truyền thống là 2 + 1 trong khuôn khổ hợp tác Nam - Nam, tức là Việt Nam giúp đỡ châu Phi về nhân lực với sự hỗ trợ tài chính của Nhật Bản. Cũng theo ông Samba DIOUF, châu Phi có văn hóa, tập quán, điều kiện kinh tế - xã hội khác nhau nên châu Phi không thể mang nguyên những kinh nghiệm của Việt Nam áp dụng cho đất nước mình. Tuy nhiên Châu lục đen này sẽ cố gắng học hỏi và chắt lọc những bài học phù hợp, kinh nghiệm hữu ích và có những sáng kiến, giải pháp áp dụng cho đất nước, khu vực của châu Phi để phát triển và quản lý đô thị tốt hơn, nâng cao chất lượng đô thị và đời sống của người dân đô thị.

Thanh Tân