Thúc đẩy quan hệ đối tác chiến lược toàn diện Việt- Nga

Chủ tịch nước Trương Tấn Sang đã hoàn thành tốt đẹp chuyến thăm chính thức Liên bang Nga từ ngày 26 đến 30/7 theo lời mời của tổng thống Vladimir Putin.

Tổng thống Nga Vladimir Putin đã tiếp đón Chủ tịch nước Trương Tấn Sang tại thành phố nghỉ mát Sochi bên bờ Biển Đen, nơi người Nga dành để tiếp đón những vị khách quan trọng đối với nước Nga.

“Chuyến thăm diễn ra trong bối cảnh quan hệ đối tác chiến lược Việt Nam – Liên bang Nga phát triển tích cực, ngày càng đi vào chiều sâu và hiệu quả với nội hàm ngày càng phong phú. Trên cơ sở quan hệ chính trị - ngoại giao ngày càng được củng cố và tăng cường, quan hệ hợp tác trong tất cả các lĩnh vực được đẩy mạnh, trong đó nổi lên một số lĩnh vực có tính chiến lược cho sự phát triển của hai nước như năng lượng và kỹ thuật quân sự….” - Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Bình Minh trả lời trong buổi họp báo về kết quả chuyến thăm Liên bang Nga của Chủ tịch nước Trương Tấn Sang.

Trong khuôn khổ chuyến thăm, Chủ tịch nước Trương Tấn Sang đã hội đàm với Tổng thống Liên bang Nga V.V. Putin, hội kiến với Thủ tướng Chính phủ Liên bang Nga Dmitry Medvedev, Quyền Chủ tịch Hội đồng Liên bang Quốc hội Liên bang Nga Torosin, Quyền Chủ tịch Duma Quốc gia Quốc hội Liên bang Nga I.I.Mennikov.

Tại Mátxcơva, Chủ tịch nước Trương Tấn Sang đã đặt vòng hoa tại Mộ Liệt sỹ vô danh, Tượng đài Chủ tịch Hồ Chí Minh và Lăng V.I. Lenin, gặp gỡ các cựu chiến binh, chuyên gia Nga từng làm việc tại Việt Nam và đại diện Hội hữu nghị Nga-Việt, dự Diễn đàn doanh nghiệp Việt Nam-Nga và thăm một số cơ sở kinh tế, khoa học của Liên bang Nga.

Lịch sử quan hệ ngoại giao lâu dài và tốt đẹp

Lịch sử đó được đánh dấu bằng dự kiện ngày 30/1/1950, Việt Nam Dân chủ Cộng hòa và Liên bang Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Xô viết (Liên Xô) chính thức thiết lập quan hệ ngoại giao. Ngày 16/6/1994, Việt Nam và Liên bang Nga ký Hiệp ước về những nguyên tắc cơ bản của quan hệ hữu nghị giữa hai bên.

Quan hệ chính trị Việt – Nga đã và đang không ngừng được củng cố với độ tin cậy cao. Hai bên thường xuyên trao đổi đoàn cấp cao, đặc biệt trong các nhiệm kỳ Tổng thống của mình, ngài V.Putin đã hai lần thăm chính thức Việt Nam vào tháng 3/2001 và tháng 11/2006; Thủ tướng D.Medvedev thăm Việt Nam tháng 10/2010.

Hai nước đã thiết lập cơ chế Đối ngoại chiến lược ngoại giao – an ninh - quốc phòng thường niên cấp Thứ trưởng thường trực Ngoại giao và tiến hành tham vấn chính trị thường kỳ cấp Thứ trưởng Ngoại giao và cấp Cục, Vụ trong khuôn khổ hợp tác giữa hai Bộ Ngoại giao. Hàng năm hai nước thường tổ chức các cuộc đối thoại chiến lược ngoại giao, an ninh và quốc phòng.

Hai Bên đồng quan điểm về nhiều vấn đề quốc tế và khu vực, phối hợp chặt chẽ và ủng hộ nhau trên các diễn đàn quốc tế và khu vực như: LHQ, APEC, ARF…; đẩy mạnh hợp tác trong khuôn khổ ASEAN – Nga. Hội nghị Cấp cao ASEAN – Nga lần hai đã diễn ra thành công tại Hà Nội tháng 10/2010. Việt Nam đã hỗ trợ tích cực để Nga chính thức được kết nạp vào ASEM tháng 10/2010 và tham gia Cấp cao Đông Á từ năm 2011.

Kể từ "Tuyên bố chung về Quan hệ đối tác chiến lược Việt Nam - Liên bang Nga" được ký kết ngày 1/3/2001, Liên bang Nga trở thành một trong số các nước đối tác chiến lược của Việt Nam. Sự kiện này mở ra giai đoạn phát triển mới trong quan hệ hợp tác hai nước trên tất cả các lĩnh vực.

Dấu ấn trong quan hệ kinh tế

Quan hệ hợp tác kinh tế, thương mại và đầu tư giữa Việt Nam và Cộng hòa Liên bang Nga trong những năm gần đây tiếp tục phát triển. Kim ngạch thương mại song phương năm 2011 đạt 1,98 tỷ USD, tăng 8,1% so với năm 2010; dự kiến đạt 3 tỷ USD vào năm 2012. Ủy ban liên Chính phủ Việt - Nga về hợp tác kinh tế thương mại và khoa học kỹ thuật cho biết, sẽ nâng kim ngạch thương mại hai nước lên 10 tỷ USD vào năm 2020. Việt Nam và các nước Liên minh thuế quan (Nga, Belarus và Kazastan) đang tiến hành nghiên cứu khả thi về việc thành lập khu vực mậu dịch tự do, tiến tới bắt đầu đàm phán trong thời gian tới.

Liên bang Nga đang triển khai nhiều dự án lớn vào Việt Nam, đặc biệt trong các lĩnh vực dầu khí, khai khoáng, năng lượng và du lịch. Liên bang Nga hiện có 78 dự án đầu tư trực tiếp vào Việt Nam với tổng số vốn đăng ký là 919 triệu USD, đứng thứ 23 trong số các nước và vùng lãnh thổ đầu tư vào Việt Nam. Đầu tư của Việt Nam sang Nga trong những năm trở lại đây tăng nhanh, từ khoảng hơn 100 triệu USD năm 2008 tăng lên 776 triệu USD. Tuy nhiên hợp tác kinh tế thương mại đầu tư Việt Nam- Liên bang Nga còn khiêm tốn, chưa tương xứng với tiềm năng. Chủ tịch nước nhấn mạnh hai nước cần có những biện pháp có tính đột phá, trong đó có việc sớm ký kết FTA giữa Việt Nam và liên minh thuế quan (Nga-Kazacxtan-Belarus).

Hợp tác năng lượng là điểm sáng trong quan hệ Việt – Nga và đã đạt thành quả quan trọng với việc hai nước ký Hiệp định liên Chính phủ về xây dựng Nhà máy điện hạt nhân đầu tiên tại Việt Nam tháng 10/2010. Hiện hai bên đang tích cực triển khai các công tác liên quan nhằm xây dựng Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận I an toàn và đạt hiệu quả kinh tế cao, đưa Nhà máy trở thành biểu tượng hợp tác mới giữa hai nước trong thế kỷ 21.

Theo Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Bình Minh, bên cạnh việc gia hạn hoạt động của Liên doanh Vietsovpetro đến năm 2030, hai bên tiếp tục mở rộng hợp tác thăm dò và khai thác dầu khí tại Việt Nam và Liên bang Nga, tiến tới các nước thứ ba. Tại Việt Nam, bên cạnh Gazprom và Zarubezhneft, các Tập đoàn dầu khí hàng đầu của Nga như Lukoil và TNK-BP đã bắt đầu triển khai các dự án dầu khí tại thềm lục địa Việt Nam. Tại Nga, Liên doanh Rusvietpetro đã khai thác dòng dầu đầu tiên tại mỏ Bắc Khosedayuskoye vào tháng 9/2010, tại mỏ Visovoi tháng 7/2011. Liên doanh Gazpromviet đang tích cực triển khai các công tác liên quan sớm đưa mỏ khí đầu tiên vào khai thác trong năm nay. Trong khuôn khổ chuyến thăm, Chủ tịch Trương Tấn Sang đã dự Lễ đón dòng dầu đầu tiên tại khu mỏ mỏ Tây Khosedayuskoye của Liên doanh dầu khí Việt Nam-Nga Rusvietpetro.

Trong các cuộc hội đàm, Việt Nam và Liên bang Nga khẳng định sẽ tiếp tục tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động của các doanh nghiệp và công ty liên doanh Việt-Nga hoạt động trong lĩnh vực thăm dò và khai thác dầu khí mở rộng các khu vực thăm dò và khai thác trên thềm lục địa Việt Nam, phù hợp với luật pháp quốc tế; thăm dò, khai thác tại Nga và các nước thứ ba.

Tại diễn đàn doanh nghiệp Việt – Nga tổ chức ngày 30/7, Chủ tịch nước Trương Tấn Sang nhấn mạnh: Quan hệ kinh tế thương mại là một trong những bộ phận quan trọng nhất trong tổng thể các mối quan hệ hợp tác toàn diện giữa Việt Nam và Liên bang Nga. Chính phủ Việt Nam luôn coi trọng, khuyến khích và tạo mọi điều kiện thuận lợi cho các nhà đầu tư, các doanh nghiệp Liên bang Nga hợp tác với Việt Nam trong mọi lĩnh vực kinh tế, đặc biệt trong các lĩnh vực truyền thống như thương mại, dầu khí, năng lượng, khai khoáng, khoa học kỹ thuật và công nghệ, giáo dục đào tạo, du lịch, lao động…

Đồng thuận

Đồng thuận sâu sắc về kết quả tốt đẹp của chuyến thăm Liên bang Nga của Chủ tịch nước Việt Nam Trương Tấn Sang, ngày 27/7, hai bên đã ra Tuyên bố chung về tăng cường quan hệ đối tác chiến lược toàn diện; trong đó nêu rõ: Chủ tịch nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam Trương Tấn Sang và Tổng thống Liên bang Nga V.V. Putin khẳng định kể từ khi hai nước ký Tuyên bố chung về quan hệ đối tác chiến lược năm 2001, quan hệ hợp tác giữa hai nước trên tất cả các lĩnh vực không ngừng được củng cố và tăng cường, kế thừa xứng đáng truyền thống hữu nghị và tương trợ giữa hai dân tộc. Hai bên nhất trí tiếp tục phát triển hơn nữa quan hệ Việt Nam-Nga trên tinh thần đối tác chiến lược toàn diện.

Nguyên thủ hai nước chủ trương tăng cường đối thoại chính trị ở các cấp, đặc biệt ở cấp cao nhất, tiếp tục củng cố hơn nữa quan hệ giữa Quốc hội, chính đảng, các ngành và địa phương hai nước, đẩy mạnh ngoại giao nhân dân, trong đó có mở rộng giao lưu giữa thanh, thiếu niên hai nước.

Nguyên thủ hai nước ủng hộ đẩy nhanh việc tìm kiếm và cụ thể hóa các khả năng mới về chất nhằm thúc đẩy thương mại hai chiều, bao gồm thông qua biện pháp đa dạng hóa và tự do hóa thương mại, thúc đẩy hợp tác giữa các tổ chức tài chính và ngân hàng hai nước, mở rộng hợp tác đầu tư và tín dụng, cũng như quy mô hợp tác trong các lĩnh vực khai thác và chế biến khoáng sản, chế tạo máy, nhiên liệu, năng lượng và các lĩnh vực khác….

Hai bên ghi nhận rằng hợp tác kỹ thuật quân sự và quan hệ đối tác trong lĩnh vực quốc phòng - an ninh không ngừng phát triển, phù hợp với các nguyên tắc cơ bản của luật pháp quốc tế và góp phần cùng nhau đối phó với các thách thức và nguy cơ an ninh mới, vì hòa bình, ổn định và phát triển bền vững ở khu vực châu Á-Thái Bình Dương. Hai bên khẳng định cần thiết mở rộng hợp tác trong các lĩnh vực khoa học - công nghệ, giáo dục - đào tạo. Hai bên nhấn mạnh cần củng cố hơn nữa hợp tác trong lĩnh vực nhân văn nhằm tăng cường hiểu biết giữa nhân dân hai nước và mở rộng cơ sở xã hội cho quan hệ đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam-Liên bang Nga…

Trong khuôn khổ chuyến thăm này, Việt Nam và Liên bang Nga đã ký kết một loạt văn bản quan trọng; bao gồm:

Bản ghi nhớ giữa Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam và Bộ Nông nghiệp Liên bang Nga về tăng cường hợp tác trong lĩnh vực nông nghiệp; Bản ghi nhớ về trao đổi các số liệu thống kê thương mại hàng hóa xuất khẩu nhập khẩu song phương giữa Tổng cục Hải quan Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam và Cơ quan Hải quan Liên bang Nga; Kế hoạch hành động chung trong đấu tranh với các vi phạm hải quan giữa Tổng cục Hải quan Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam và Cơ quan Hải quan Liên bang Nga giai đoạn 2012-2013; Nghị định thư phê chuẩn Hiệp định giữa Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam và Liên bang Nga về tương trợ tư pháp và pháp lý về các vấn đề dân sự và hình sự và Nghị định thư bổ sung Hiệp định giữa Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam và Liên bang Nga về tương trợ tư pháp và pháp lý các mối quan hệ pháp lý về các vấn đề dân sự và hình sự ngày 25/8/1998; Chương trình hợp tác giữa Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam và Bộ Văn hóa Liên bang Nga giai đoạn 2013-2015 trong lĩnh vực văn hóa; Thỏa thuận về hợp tác khoa học giữa Viện Khoa học và Công nghệ Việt Nam và Viện Hàn lâm Khoa học Nga.

Báo chí Nga đăng nhiều tin, bài phản ánh về hành trình của Chủ tịch Trương Tấn Sang tại Liên bang Nga; trong đó nhấn mạnh về mối quan hệ bền vững, sâu rộng giữa hai nước, đánh giá hợp tác Nga-Việt phát triển năng động. Báo chí Nga cũng dẫn lời Thủ tướng Dmitry Medvedev đánh giá cao chuyến thăm Liên bang Nga của Chủ tịch nước Trương Tấn Sang và nhấn mạnh chuyến thăm có ý nghĩa hết sức quan trọng, tạo động lực mạnh mẽ nâng quan hệ hai nước lên tầm cao mới.

Chuyến thăm với những hoạt động ngày càng đi vào chiều sâu và thiết thực hơn trong quan hệ hợp tác hai nước, chính là thông điệp của Lãnh đạo và nhân dân hai nước Việt – Nga: luôn coi trọng và tăng cường hơn nữa quan hệ đối tác chiến lược đã có.

Nguyễn Thanh