Thách thức đối với kĩ năng nghề nghiệp và nhu cầu nhân lực trong nền kinh tế mới

Kĩ năng nghề nghiệp được định nghĩa như thế nào trong bối cảnh toàn cầu hiện đại? Những kĩ năng nào sinh viên ra trường cần phải có? Những mô hình tối ưu để đưa kĩ năng nghề nghiệp vào giáo dục đại học? Đó là những câu hỏi quan trọng được thảo luận bởi các nhà giáo dục, các doanh nghiệp trong chương trình Đối thoại Giáo dục toàn cầu: Kĩ năng nghề nghiệp tại Đông Nam Á và nhu cầu nhân lực của nền kinh tế mới: Thách thức với giáo dục đại học. Hội nghị do Hội đồng Anh tổ chức tại TP. HCM vừa qua.

Đây là chương trình đối thoại đầu tiên trong se-ri Đối thoại giáo dục toàn cầu do Hội đồng Anh tổ chức tại 6 quốc gia/vùng lãnh thổ châu Á cho đến tháng 1/ 2013. Chương trình quy tụ gần 200 chuyên gia giáo dục và kinh tế, các nhà lãnh đạo thuộc các doanh nghiệp của Úc, Hong Kong, Indonesia, Nhật Bản, Vương quốc Anh, Việt Nam…

Giám đốc Hội đồng Anh Việt Nam, ông Robin Rickard cho rằng, tại Việt Nam kĩ năng nghề nghiệp của sinh viên khi ra trường là một chủ đề nhận được rất nhiều sự quan tâm trong bối cảnh lợi thế về dân số trẻ và nhân công rẻ của Việt Nam đang dần trở nên mờ nhạt. Đến năm 2020, tỉ lệ dân số trong độ tuổi từ 5-19 sẽ giảm xuống còn 22% so với tỉ lệ 27% của năm 2010. Bên cạnh đó, giá nhân công tại Bangladesh và Cam-pu-chia hiện đã rẻ hơn Việt Nam. Thực tế này cho thấy thách thức đối với các nhà hoạch định chính sách, các nhà giáo dục, các doanh nghiệp và cá nhân tại Việt Nam.

Hiện nay, Việt Nam gặp nhiều hạn chế khi chưa cung ứng đủ số sinh viên tốt nghiệp có trang bị các kỹ năng mà doanh nghiệp cần. Nguyên nhân chủ yếu được chỉ ra là do sự thiếu gắn kết giữa cơ sở giáo dục Đại học và yêu cầu kỹ năng của người sử dụng lao động; giữa cơ sở giáo dục Đại học và các doanh nghiệp trong khâu giảng dạy, nghiên cứu; giữa các cơ sở giáo dục đào tạo với nhau…

“Đây không chỉ là câu chuyện của Việt Nam khi nhiều quốc gia Đông Á khác cũng đang đối mặt với thách thức dân số già đi và yêu cầu tăng năng suất lao động và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Trong bối cảnh đó cuộc đối thoại chính sách này đã tạo ra một dịp tuyệt vời để các bên ngồi lại, thảo luận và lắng nghe. Các đại biểu có thể thu lại được nhiều điều từ những câu chuyện cụ thể, những mô hình tối ưu được trình bày bởi các diễn giả quốc tế từ các doanh nghiệp và các trường đại học nổi tiếng trên thế giới”, ông Robin Rickard nói.

Theo các chuyên gia, để khắc phục thực trạng này, các nước Đông Á cần chú trọng đào tạo và giảng dạy những kỹ năng nghề nghiệp cần thiết cho SV ngay tại trường, có định hướng rõ ràng cho hệ thống giáo dục của quốc gia mình, ưu tiên cho những chính sách và cải cách giáo dục…

Giáo sư Alison Halsted, Phó Hiệu trưởng Phụ trách phát triển chiến lược học thuật, Đại học Aston, Vương quốc Anh là một trong số những diễn giả tại cuộc đối thoại. Là lãnh đạo một trường đại học Anh nổi tiếng về chương trình thực tập dành cho sinh viên và tỉ lệ sinh viên tốt nghiệp tìm được việc làm (năm học 2010-2011 có 87% sinh viên hệ đại học của Đại học Aston đã tìm được các công việc dành cho trình độ đại học 6 tháng sau khi tốt nghiệp, đây là tỉ lệ cao thứ năm trong số các trường đại học của Anh). Giáo sư Alison Halsted đã chia sẻ nghiên cứu của bà về cách Vương quốc Anh ứng phó với những thay đổi của nền kinh tế cũng như những kĩ năng cần trang bị cho sinh viên Anh cũng như sinh viên quốc tế; cách xây dựng quan hệ với doanh nghiệp và cách thức để đào tạo ra những người trẻ nhạy bén với công nghệ, đồng thời có những kĩ năng kinh doanh tốt phục vụ cho thị trường lao động.

Ngoài ra, ông Paul Smith, Chủ tịch của Harvey Nash Outsourcing (doanh nghiệp gia công phần mềm hiện đang có hơn 2000 nhân viên Việt Nam làm việc tại Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh) đã đưa ra ý kiến: liệu có nên đưa ‘kĩ năng mềm’ vào thành môn học chính bên cạnh toán, khoa học, ngoại ngữ để kích thích sáng tạo, tăng cường chất lượng và khả năng làm việc nhóm của sinh viên…

Được biết, các tài liệu nghiên cứu quan trọng sẽ được Hội đồng Anh công bố sau cuộc đối thoại chính sách. Chương trình đối thoại giáo dục toàn cầu tiếp theo trong series đối thoại châu Á sẽ diễn ra tại Hong Kong vào ngày 27-28 tháng Chín tới với chủ đề Tương lai của mạng lưới nghiên cứu Châu Á. Tiếp sau Hong Kong sẽ là Singapore với cuộc đối thoại Giáo dục đại học và ngành công nghiệp sáng tạo (18-19 tháng 10), Malaysia với cuộc đối thoại về Các mô hình mới của đào tạo ngoài nước và trải nghiệm của sinh viên (27-28 tháng 11), Trung Quốc với cuộc đối thoại mang chủ đề Hợp tác giáo dục quốc tế và con đường để được công nhận tại Trung Quốc (10 tháng 12) và cuối cùng là Nhật Bản với chương trình đối thoại Lãnh đạo giáo dục đại học và thách thức toàn cầu hóa: Kinh nghiệm của Đông Á (15-16 tháng Một năm 2013).

Quỳnh Chi