Hội nghị CG 2012: Giải quyết các vấn đề kinh tế “nóng”

Gần 6,5 tỷ USD vốn hỗ trợ phát triển chính thức (ODA) đã được các đối tác phát triển cam kết dành cho Việt Nam năm 2013 tại Hội nghị Nhóm tư vấn các nhà tài trợ cho Việt Nam (CG) 2012 vừa diễn ra tại HN. Nội dung chương trình nghị sự của Hội nghị CG 2012 lần này thay vì nhấn mạnh vào chủ đề tài trợ, đã tập trung vào phân tích các vấn đề kinh tế vĩ mô đang nổi cộm.

Nguồn vốn quan trọng để phát triển

Theo Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Bùi Quang Vinh, con số gần 6,5 tỷ USD mà các nhà tài trợ cam kết dành cho Việt Nam là không hề nhỏ, đặc biệt trong bối cảnh nền kinh tế thế giới vẫn đang phải đối mặt với khó khăn. Bộ trưởng Vinh cũng đánh giá cao những ý kiến đóng góp thẳng thắn và quý báu của các đối tác phát triển của Việt Nam trong 20 năm. Đây là nguồn lực giúp Việt Nam vượt lên thách thức, đi từ một nước nông nghiệp nghèo lên quốc gia có thu nhập trung bình (thu nhập bình quân đầu người gần 1.600 USD/năm).

Ngoài ra, cũng theo đánh giá của Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư năm 2012 gặp nhiều khó khăn song nền kinh tế trong nước vẫn đạt được những thành quả đáng khích lệ. Cụ thể, tốc độ tăng chỉ số giá tiêu dùng cả năm dự báo được kiềm chế ở mức 7,5%. So với đầu năm, lãi suất cho vay đã giảm, cơ cấu tín dụng có chuyển biến theo hướng tăng tín dụng cho nông nghiệp, nông thôn, xuất khẩu, doanh nghiệp nhỏ và vừa. Câu chuyện tỷ giá đã cơ bản ổn định, dự trữ ngoại hối tăng và đặc biệt là quá trình tái cơ cấu đã có những kết quả ban đầu. Bước sang năm 2013, Bộ trưởng Vinh cho rằng, dự báo vẫn còn gặp nhiều khó khăn không chỉ của Việt Nam mà ngay cả nền kinh tế của các quốc gia tài trợ. Do đó, việc phân bổ ngân sách tài trợ cho Việt Nam cũng sẽ bị hạn chế và gặp khó khăn. Tuy nhiên, Chính phủ Việt Nam rất mong muốn các nhà tài trợ sẽ tiếp tục có các chương trình hỗ trợ vì thực sự đây là các nguồn vốn quan trọng để tái thiết phát triển đất nước trong giai đoạn tới.

Quan ngại về hiệu quả giải ngân

Mặc dù đưa ra các con số khả quan về nền kinh tế Việt Nam, song theo ông Vinh vấn đề quan ngại lớn nhất của các nhà tài trợ vẫn là hiệu quả giải ngân nguồn vốn ODA. Theo đó, việc triển khai và thực hiện cam kết đúng tiến độ vẫn được coi là vướng mắc muôn thủa của nền kinh tế Việt Nam. Về vấn đề này, ông Vinh lý giải, nguyên nhân chính của tình trạng trên là do các đối tác của Việt Nam luôn ở trong tình trạng thiếu vốn đối ứng. Các bộ, ngành địa phương khi ký kết các dự án đối ứng thường không căn cứ khả năng ngân sách của mình mà trông chờ vào nguồn vốn từ Trung ương. Mặc dù, trong năm tài khóa 2012 Chính phủ Việt Nam đã đặt biệt lưu tâm đến vấn đề, trong đó đã cấp thêm 5.000 tỷ đồng cho các dự án ODA. Tuy nhiên, dự kiến trong năm 2013, nguồn vốn sẽ tiếp tục trong tình trạng eo hẹp. Và để giải quyết triệt để tình trạng này, Chính phủ Việt Nam đã có sáng kiến đưa ra nguyên tắc ưu tiên vốn đối ứng ODA lên hàng đầu và yêu cầu các Bộ, ngành chú ý thực hiện. Thêm vào đó, những hình thức giải ngân ODA sẽ được mở rộng việc tìm kiếm vốn đối ứng từ mô hình đối tác công tư (PPP).

Bà Victoria Kwakwa, Giám đốc Ngân hàng thế giới (WB) nhận định, mặc dù Chính phủ Việt Nam đã rất cố gắng, song tiến trình cải cách nền kinh tế Việt Nam vẫn còn gặp phải rất nhiều khó khăn. Và điều quan trọng hơn lúc nào hết là lúc này Chính phủ Việt Nam cần có những hành động càng sớm càng tốt. Bà cũng ghi nhận mặc dù đã có nhiều tín hiệu tích cực của nền kinh tế trong nước, song trên bình diện rộng và lâu dài các tín hiệu trên vẫn còn khá mong manh và cần thêm nhiều thời gian hơn nữa để kiểm chứng. Theo đó, bà khuyến cáo rằng, Chính phủ không nên có những biện pháp thả lỏng thị trường tài chính liên ngân hàng quá sớm. Mặt khác, tiến trình tái cơ cấu phải tiến hành song song ở cả hai phía là cải cách tài chính tiền tệ và tái cấu trúc doanh nghiệp Nhà nước.

Một ý kiến khác mà bà Victoria Kwakwa nhấn mạnh là về các chính sách thay đổi trong lĩnh vực đất đai của Việt Nam. Bà cho rằng, hiện Việt Nam đang ở giai đoạn "ngã ba đường" và bước đầu bước vào giai đoạn quốc gia có thu nhập trung bình. Trong thời gian này, cải cách đất đai có vai trò quan trọng nếu muốn có những thành công mới. Theo bà Victoria Kwakwa, nhiều chính sách đất đai của Việt Nam hiện còn rất xa vời so với thực tế triển khai trong đời sống người dân, do đó nẩy sinh khá nhiều phức tạp trong việc đền bù giải tỏa hay xác định quyền sử dụng nguồn tài nguyên đất đai. Bà cũng nhấn mạnh, đây là một vấn đề lớn của nền kinh tế trong bối cảnh phát triển do đó cần phải có thời gian bàn luận trong tương lai. Và việc này nếu không được giải quyết tốt sẽ gây ra các hệ lũy làm kéo lùi sự tiến bộ của toàn bộ nền kinh tế.