Xây dựng chuỗi giá trị cá tra bền vững tại Việt Nam

Đây là tên dự án sẽ được khởi động trong tháng 8 và triển khai trong vòng 4 năm từ năm 2013 - 2017 với tổng kinh phí khoảng 2,37 triệu euro tương đương khoảng hơn 64 tỷ đồng.

Theo số liệu thống kê của Tổng cục Thủy sản, kể từ năm 2000 đến nay, ngành cá tra Việt Nam đã tăng trưởng vượt bậc với sản lượng tăng gấp 50 lần, kim ngạch xuất khẩu tăng gấp 65 lần. Cá tra Việt Nam đã có mặt tại gần 140 quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới, chiếm hơn 90% sản lượng cá tra toàn cầu và chiếm từ 30 đến 34% tổng kim ngạch xuất khẩu thủy sản của cả nước.

Mặc dù vậy, đi đôi với tăng trưởng là những vấn đề tồn tại có nguy cơ làm tổn hại lớn cho ngành; đó là: tình trạng nuôi tự phát dẫn đến phá vỡ qui hoạch ngành, Nhà máy chế biến mọc lên tự phát, thiếu các mối liên kết dọc, ngang giữa người chế biến, người nuôi trồng, người cung ứng thức ăn, người xuất khẩu, mất cân đối cung cầu, giá cả không ổn định… Tình trạng đó cộng với các vụ kiện chống bán phá giá đối với cá tra Việt Nam khiến ngành vẫn trong tình trạng phát triển không bền vững. Nhận định khái quát về nguyên nhân của tình trạng trên, ông Trương Đình Hòe – Tổng thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản (VASEP) cho rằng: công tác quản lý toàn diện chuỗi ngành hàng từ sản xuất, tiêu thụ đến chế biến, xuất khẩu trong ngành cá tra Việt Nam chưa được thực hiện triệt để. Chưa chủ động quản lý được chất lượng cá tra bố mẹ, sản lượng và chất lượng cá giống; chất lượng và giá thức ăn, thú y thủy sản; sản lượng nuôi, chất lượng sản phẩm; giá nguyên liệu, giá bán thành phẩm ra nước ngoài….

Tình trạng đó cũng là lý do chính để VASEP tiên phong khởi động một chương trình nhằm hỗ trợ ngành cá tra Việt nam phát triển bền vững. Dự án có tên “Xây dựng chuỗi giá trị cá tra bền vững tại Việt Nam” được phối hợp thực hiện bởi Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản (VASEP) Trung tâm sản xuất sạch Việt Nam (VNCPC), Quỹ Quốc tế bảo tồn thiên nhiên tại Việt Nam (WWF) và WWF Áo.

VASEP cho biết các tổ chức, doanh nghiệp của EU sẽ tài trợ khoảng gần 1,9 triệu euro, tương đương 80% tổng ngân sách dự án này. Dự án sẽ tập trung vào các hoạt động chính như thiết lập các mô hình trang trại kiểu mẫu và trung tâm đào tạohỗ trợ cấp chứng chỉ ASC cho các doanh nghiệp, đào tạo và thực hiện sử dụng tài nguyên hiệu quả và sản xuất sạch hơn, thiết kế sản phẩm bền vững và đổi mới sản phẩm bền vững tại doanh nghiệp… Dự án cũng sẽ , hỗ trợ phát triển khung lập pháp, nâng cao, hoàn thiện khung pháp lý nhằm thúc đẩy thực hành bền vững trong sản xuất và chế biến cá tra, cá basa tại Việt Nam, chú trọng đào tạo cải tiến thương hiệu và đảm bảo chất lượng sản phẩm, thực hiện truy suất nguồn gốc thủy sản dựa trên chuỗi hành trình sản phẩm đạt tiêu chuẩn ASC và tiêu chuẩn Global GAP.

Trong 4 năm, dự án sẽ hỗ trợ cho khoảng 200 công ty, nhà sản xuất thức ăn chăn nuôi, 1.000 trại sản xuất giống, 750 cơ sở, đơn vị sản xuất nhỏ và độc lập, 150 cơ sở nuôi cá vừa và lớn, 100 doanh nghiệp chế biến cá tra, basa lớn tại Việt Nam. Dự kiến sau khi dự án hoàn thành sẽ có ít nhất 20 sản phẩm mới và các công nghệ phát triển dựa trên mô hình phát triển bền vững được đưa ra thị trường.

Sau khá nhiều chương trình, dự án hỗ trợ phát triển bền vững ngành cá tra không thành công, dự án “Xây dựng chuỗi giá trị cá tra bền vững tại Việt Nam” được đánh giá là chương trình toàn diện, mục tiêu rõ ràng, được kỳ vọng sẽ đưa ngành cá tra Việt Nam đi đúng con đường phát triển bền vững.

Thanh Yên