Doanh nghiệp FDI chuyển hướng sang hoạt động thương mại

Nhiều thông tin nhìn nhận về hiệu quả hoạt động của các DN FDI đầu tư vào Việt Nam cho rằng, thị trường Việt Nam đang có nguy cơ dần trở thành nơi trung chuyển thương mại hàng hóa đi các nước của các DN này. Tại sao nhiều DN chuyển hướng sản xuất sang thương mại?

Chương trình tổng thể về cải cách thủ tục hành chính của Việt Nam trong 10 năm qua cho thấy các doanh nghiệp nước ngoài đã dần thay đổi quan niệm về tình trạng quan liêu, thủ tục hành chính phức tạp mà họ thường gặp phải trong quá trình đầy tư vào VN trước đây, đặc biệt trong gần 4 năm gần đây, kể từ khi thực hiện Đề án 30. Theo Mario Amano, Phó tổng thư ký Tổ chức hợp tác và phát triển kinh tế (OECD): “Trước đây nhiều nhà đầu tư Nhật Bản từng than phiền về thủ tục đầu tư phức tạp, tệ quan liêu của hệ thống hành chính công tại Việt Nam khiến họ phải thay đổi ý định đầu tư tại Việt Nam. Nhưng hiện nay, những tồn tại trên đang dần được dẹp bỏ nên họ đã bắt đầu trở lại đầu tư vào Việt Nam nhiều hơn”.

Theo tổng hợp báo cáo của OECD, Việt Nam đang đi đúng hướng trong việc đạt được mục tiêu cắt giảm 30% chi phí tuân thủ thủ tục hành chính. Chính phủ Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu trong việc cải thiện quản trị công, chất lượng thể chế, kích thích năng lực cạnh tranh và tăng trưởng bình đẳng. Song các DN cho biết dù đã có nhiều thay đổi nhưng thủ tục chứng nhận đầu tư, thủ tục đất đai vẫn phức tạp và nhiều “khe hở” khiến họ muốn nhận được đất và sẵn sàng bỏ vốn đầu tư thì phải mất rất nhiều “chi phí đen”. Chi phí này gần như là luật bất thành văn khiến cho nạn tham nhũng theo một theo dây chuyền, thành hệ thống rất phức tạp.

Một thống kê của Bộ Công Thương cho thấy, xu hướng nhập khẩu của các DN FDI trong 10 tháng đầu năm 2010 tăng lên tới 40% trên tổng giá trị nhập khẩu, trong khi đó, các DN trong nước chỉ nhập khẩu bằng nửa các DN FDI (20%). Theo Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Thành Biên, do lộ trình giảm thuế và mở cửa thị trường của Việt Nam đã xuất hiện xu hướng một số DN FDI chuyển từ đầu tư sản xuất tại Việt Nam sang nhập khẩu hàng hóa từ nước ngoài về phân phối tại Việt Nam. Điều hiển nhiên với một doanh nghiệp là phải xem xét hiệu quả của việc đầu tư, kinh doanh. Theo ông Biên, điều này Việt Nam cần xem xét lại chính sách về thương mại và đầu tư.

Ông Biên nhận định: “Điều này chứng tỏ có vấn đề về cơ cấu kinh tế. Cũng phải xem xét kỹ về vấn đề hội nhập, chúng ta mở cửa thị trường và giảm thuế như vậy tác động đến nhập khẩu thế nào, cũng như việc chuyển dịch sản xuất của doanh nghiệp FDI ảnh hưởng đến cơ chế điều hành xuất nhập khẩu trong năm 2011 ra sao. Cần phải làm rất kỹ để có thể điều chỉnh việc cấp phép kinh doanh, cấp phép quyền nhập khẩu, phân phối của doanh nghiệp FDI”.

GS.Nguyễn Mại phân tích: Năm 2009, VN vẫn tiêu thụ đến 200.000 chiếc ôtô. VN hiện tiêu thụ đến 140 triệu chiếc điện thoại di động. Như vậy, dung lượng thị trường VN ngày càng lớn, các DN FDI nhìn vào triển vọng thị trường những năm 2015, 2020 để quyết định đầu tư vào VN.

Đã đến lúc, Việt Nam cần xem xét lại các chính sách vĩ mô để sao cho các DN cùng phát triển đúng hướng, đúng lĩnh vực Việt Nam cần thu hút đầu tư và phát triển thương mại tích cực. Khi DN buộc phải chuyển hướng đầu tư, thay đổi mục đích kinh doanh là lúc Việt Nam cần rà soát lại chính sách tìm ra những điểm bất hợp lý.

Kim Phượng