“Công tác lập kế hoạch là tối quan trọng”

Xung quanh vấn đề này, Phóng viên Tạp chí Vietnam Business Forum đã có cuộc trao đổi với ông Koshida Ryu, cố vấn cao cấp Tổ chức Hợp tác quốc tế Nhật Bản (JICA).

Trước hết, ông có thể định nghĩa một cách đơn giản nhất về việc lập kế hoạch cho một quốc gia ở tầm vĩ mô cũng kế hoạch triển khai một dự án ở phạm vi nhỏ hơn?

Theo tôi, chúng ta hãy hiểu lập kế hoạch bao gồm các bước cơ bản gồm: Quy trình tổ chức để lập và duy trì bản kế hoạch. Quy trình đó phải có tính lý luận về các hoạt động cần thiết để đạt được mục tiêu mong muốn trong tương lai. Đặc biệt trong đó cần quan tâm đến bốn nhân tố đặc biệt quan trọng là tầm nhìn, chính sách, chiến lược và lập kế hoạch, nói cách khác bốn yếu tố này có tính tương hỗ và quan hệ hữu cơ gắn kết lớn với nhau. Ngoài ra, chúng ta cũng có một vài ý nhỏ khác trong đó như lập kế hoạch trong lĩnh vực công ở cấp Trung ương gồm lập kế hoạch kinh tế nhằm đưa ra các kịch bản dự báo dài hạn, lập kế hoạch ngân sách – dài hạn trung hạn và ngắn hạn; lập kế hoạch xã hội nhằm giải giải quyết các vấn đề liên quan đến việc sử dụng đất đai, nguồn nước, khu công nghiệp, thương mại cơ sở hạ tầng qua đó lợi ích xã hội sẽ được đo đếm theo phương pháp minh bạch và cởi mở dựa trên các quyền lợi cơ bản của cá nhân. Ở một số nước có nền kinh tế lớn phát triển và ổn định tôi được biết còn có cả quy hoạch không gian, lập kế hoạch vùng, điểu này tác động lên việc phân bổ dân cư và hoạt động trong không gian.

Việt Nam đang được coi là một quốc gia có mức tăng trưởng kinh tế nhanh, mạnh và duy trì được mức ổn định trước một loạt các “bão kinh tế” trong thời gian qua. Theo ông, tại các thời điểm quan trọng để đưa ra quyết sách từ phía chính phủ, công tác kế hoạch có đóng vai trò như thế nào?

Tôi nghĩ công tác kế hoạch là tối quan trọng. Như chúng ta đều biết, một thời gian dài vừa qua các nền kinh tế lớn trên thế giới đều rơi vào tình trạng khủng hoảng thậm chí “rơi tự do”, nhiều tập đoàn, tổng công ty lớn phá sản gây ảnh hưởng sâu sắc đến sự bền vững của nền kinh tế ở quốc gia sở tại. Tất nhiên, bão kinh tế có phạm vi phủ sóng trên toàn cầu và có quét qua Việt Nam. Tuy nhiên, theo đánh giá của giới quan sát quốc tế, Chính phủ, nền kinh tế Việt Nam cùng cộng đồng doanh nghiệp, doanh nhân đã có những phản ứng mau lẹ, thích ứng và làm chủ được những tình huống nhạy cảm đưa ra quyết sách hợp lý giải tỏa tình hình. Trong đó, công tác kế hoạch đóng một vai trò quan trọng.

Tuy nhiên, đến thời điểm hiện tại nền kinh tế Việt Nam đang phải chiụ những gánh nặng từ những cuộc suy thoái kinh tế trước đó để lại. Và động thái mới nhất của Chính phủ Việt Nam vừa qua để điều chỉnh, cân đối nền kinh tế có liên quan mật thiết đến ngành kế hoạch đầu tư là việc ra ý kiến chỉ đạo thắt chặt hơn nữa trong lĩnh vực đầu tư công, ông có đánh giá gì về vấn đề trên ?

Thực tế, ở bất kỳ một quốc gia nào đầu tư công luôn có vai trò và chiếm một lượng lớn vốn cũng như tiềm lực kinh tế của đất nước. Chính phủ và nền kinh tế Việt Nam lâu nay vẫn có xu hướng coi khu vực kinh tế quốc doanh hay nhà nước là đầu tầu đóng vai trò chủ đạo trong định hướng phát triển kinh tế đất nước. Hiện tại, Chính phủ cũng đã có thay đổi nhìn nhận về điều này. Nhưng theo tôi, Chính phủ cũng như toàn bộ hệ thống chính trị từ Trung ương đến địa phương cần có cái nhìn khác ưu ái hơn cho khu vực kinh tế tư nhân. Bởi theo kinh nghiệm phát triển của nhiều quốc gia. Trong một giai đoạn và thời điểm nhất định khu vực kinh tế dân doanh này có sức bật, tiềm lực rất to lớn. Nếu chúng ta không có một thiết chế kinh tế tốt hỗ trợ và giúp đỡ khối kinh tế này, vô hình chung nhà nước đã bỏ đi một lợi thế trong phát triển và ổn định nền kinh tế vi mô.

Mới đây, có thông tin cho rằng, trước tình hình bất ổn kinh tế hiện nay, một số tổ chức, nhà đầu tư nước ngoài có xu hương rút vốn ở một số nước Châu Á, ông bình luận gì về điều này?

Đúng là trong thời gian qua, trước những diễn biến phức tạp tình hình chính trị - kinh tế tài chính ở châu Á, một số ngân hàng và nhà đầu tư quốc tế đã có giảm sự quan tâm đầu tư đến khu vực này tại nhóm các nước mới nổi. Việt Nam hiện đang được các nền kinh tế lớn trên thế giới đánh gia là quốc gia đang dần tiến tới nước có mức thu nhập trung bình nên trong tương lai tôi nghĩ sẽ có một số hạn chế trong việc nhận viện trợ từ chính phủ cũng như tổ chức quốc tế khác. Tuy nhiên, tôi nghĩ hiện chính phủ Nhật Bản vẫn coi Việt Nam là một trong những nước ưu tiên có được sự quan tâm đầu tư từ các nguồn viện trợ như ODA để tái thiết cơ cấu kinh tế đặc biệt trong lĩnh vực hạ tầng giao thông độ thị và các dự án phúc lợi xã hội.

Được biết, vừa qua JICA đã triển khai kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội tại tỉnh Hòa Bình, ông có thể thông tin về dự án này ?

Cụ thể, dự án trên được thực hiện từ tháng 2/2008 đến 3/2011. Viện trợ của chính phủ Nhật Bản là 1,5 triệu USD, vốn đối ứng từ ngân sách tỉnh là 4 tỷ đồng. Qua thực tế triển khai dự án đã tạo chuyển biến sâu rộng ở các cấp ban ngành ở địa phương đồng thời cũng có tác dộng tích cực đến nhận thức chung của một số tỉnh khác như Thừa Thiên Huế, Kontum, Hậu Giang, Trà Vinh, Thái Nguyên, Quản Trị. Dự án đi vào cuộc sống cũng thể hiện sự quan tâm từ phía chính phủ Nhật Bản đến VieetjNam mà chúng tôi là người trực tiếp thực hiện.