Cá tra lại đối mặt với cuộc chiến tên gọi

Nếu cá tra Việt Nam bị đưa trở lại vào danh sách "catfish” thì cá tra sẽ phải chịu một chế độ kiểm tra chất lượng nghiêm ngặt.

Bảo hộ cá da trơn nội địa

Vào năm 2002, đạo luật An ninh Trang trại, một đạo luật mang tính bảo hộ cho ngành cá da trơn nội địa của Mỹ được Quốc hội Mỹ thông qua, cấm cá tra Việt Nam được ghi tên thương mại “catfish” khi bán tại thị trường Mỹ với mục tiêu giúp người tiêu dùng Mỹ phân biệt dễ dàng loại cá da trơn được sản xuất ở Mỹ hay ở Việt Nam.

Kể từ đó, chỉ có cá da trơn được nuôi tại Mỹ mới được bán dưới tên là “catfish”, còn các loại nhập khẩu từ Việt Nam như cá tra, cá basa phải đổi tên thành pangasius, một tên gọi không quen thuộc đối với người tiêu dùng Mỹ lúc bấy giờ.

Sau khi đổi tên gọi, cá tra Việt Nam vẫn được người tiêu dùng Mỹ ưa chuộng, kim ngạch nhập khẩu cá tra Việt Nam sang Mỹ tiếp tăng mạnh sau từng năm. Các cuộc vận động bảo hộ cá da trơn Mỹ tiếp tục diễn ra từ việc áp thuế chống bán phá giá cá tra cho đến việc tung tin sai lệch về chất lượng an toàn thực phẩm.

Đến năm 2008, một đạo luật mới ra đời với tên gọi đạo luật Farmbill (hay còn gọi là “Đạo luật về Thức ăn, Bảo tồn và Năng lượng") với nội dung bên trong được cài đặt nhiều điều khoản mang tính bảo hộ thương mại. Trong đó đáng chú ý là việc định nghĩa lại cá da trơn nhằm mục đích đưa cá tra Việt Nam vào danh sách catfish nhằm gây khó khăn cho các doanh nghiệp xuất khẩu cá tra vào thị trường Mỹ

Bất công cho cá tra

Ông Trần Hữu Dũng, phó chủ tịch Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (Vasep) cho biết Vasep đang đấu tranh với Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA) không gộp cá tra vào nhóm catfish khi định nghĩa lại cá da trơn. Ông Dũng còn đề nghị cần tổ chức tập hợp ý kiến nhiều bên của Việt Nam và Mỹ bình luận về dự thảo chương trình thanh tra cá da trơn của USDA.

Mỹ có hai cơ quan kiểm soát chất lượng lương thực và thực phẩm. Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA) được giao trách nhiệm kiểm tra mọi loại nông sản và gia súc trên thị trường Mỹ. Cục kiểm tra Lương thực và Dược phẩm (FDA) kiểm tra các loại thuốc và thủy sản.

Các loại thủy sản nhập khẩu vào thị trường Mỹ sẽ được FDA kiểm tra ngẫu nhiên, khi hàng hóa nhập khẩu tới Mỹ thì FDA sẽ chọn ngẫu nhiên một số mẫu để kiểm tra.

Riêng catfish được giao cho USDA kiểm tra với một chế độ kiểm tra chất lượng nghiêm ngặt.

Nếu cá tra Việt Nam bị đưa trở lại vào danh sách "catfish”, nghĩa là từ FDA chuyển sang cho USDA quản lý theo quy định của Farmbill, thì sẽ phải chịu một chế độ kiểm tra chất lượng khắt khe đến mức nhiều doanh nghiệp cho rằng khó có thể tuân thủ vì chi phí cao và tốn thời gian để lập hệ thống kiểm tra.

USDA hiện đang thu thập ý kiến từ cộng đồng trước khi đưa ra quyết định cuối cùng về loài cá nào phải chịu sự điều chỉnh của chương trình thanh tra, kiểm tra cá da trơn như yêu cầu của Luật Nông nghiệp được thông qua năm 2008. Tuy nhiên, tính đến thời điểm 13/4, sau hơn 1 tháng khởi xướng lấy ý kiến cộng đồng của USDA hiện chỉ có khoảng trên 20 ý kiến góp ý chủ yếu từ công dân Mỹ tập trung bảo vệ cá da trơn nội địa.

Vasep cho rằng trong thời điểm nhạy cảm này, việc thiết lập một kênh thông tin nhằm lấy ý kiến cộng đồng để bảo vệ quyền lợi chính đáng của con cá tra Việt Nam.

Nguồn: Báo điện tử Doanh nhân Việt Nam toàn cầu