ADB - Đối tác quan trọng của VN

“Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB) và Chính phủ Việt Nam đã ký ba thỏa thuận vay tổng trị giá 210 triệu USD nhằm hỗ trợ khu vực nông thôn Việt Nam thông qua việc cải thiện cơ sở hạ tầng, kết nối giao thông và phòng chống dịch bệnh truyền nhiễm”. Đây chỉ là một trong số rất nhiều các dự án hỗ trợ của ADB đối với Việt Nam trong những năm qua, đóng góp tích cực cho sự phát triển kinh tế-xã hội của Việt Nam.

Những dự án quan trọng về cơ sở hạ tầng và nông thôn…

Việt Nam chính thức gia nhập ADB vào năm 1966. Sau một thời gian gián đoạn, từ tháng 10/1993, quan hệ giữa Việt Nam-ADB đã chính thức được nối lại. Như vậy, tính từ năm 1993 đến khoảng tháng 3/2011, ADB đã phê duyệt 114 khoản vay cho Chính phủ Việt Nam trị giá 9,09 tỷ USD, một khoản bảo lãnh trị giá 325 triệu USD, 255 dự án hỗ trợ kỹ thuật, trị giá 199,5 triệu USD và 26 dự án tài trợ khác trị giá 150,1 triệu USD. Việt Nam cũng tham gia vào các dự án hỗ trợ kỹ thuật của ADB dành cho Tiểu vùng sông Mê Kông. Hiện nay, Việt Nam là một trong những thành viên nhận nhiều nguồn tài trợ nhất từ Quỹ phát triển châu Á (ADF) và cũng là một nước được ADB cung cấp đáng kể các khoản vay thông thường (OCR).

Những tác động của hỗ trợ từ ADB đối với quá trình phát triển của Việt Nam là khá lớn và đã hỗ trợ tích cực các sáng kiến phát triển cũng như các chương trình cải cách và chương trình hành động của Chính phủ. Việc áp dụng phương pháp quản trị dựa trên kết quả (result-based management) trong Chương trình và Chiến lược quốc gia (CSP) gần đây nhất của ADB sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho việc đánh giá một cách khách quan hơn và đem lại kết quả phát triển, hiệu quả cao hơn nữa cho Việt Nam trên con đường phát triển tương lai.

Trong lĩnh vực cơ sở hạ tầng, tầm quan trọng của những hỗ trợ từ ADB đã được khẳng định bởi quá trình chuyển đổi kinh tế cũng như sự tăng trưởng nhanh chóng đầu tư trong và ngoài nước vào lĩnh vực sản xuất của nền kinh tế Việt Nam. Đáng chú ý như dự án đường cao tốc huyết mạch Hà Nội - Lạng Sơn, hành lang kinh tế Đông Tây, đường cao tốc Hà Nội - Phnom Penh… với sự tài trợ của ADB, đã góp phần đẩy nhanh quá trình xóa đói giảm nghèo, tạo công ăn việc làm, thúc đẩy phát triển kinh tế tại các khu vực này. ADB cũng tài trợ phát triển lĩnh vực năng lượng như phát triển năng lượng hidro, nhiệt điện, tái tạo năng lượng, gas sinh học, hệ thống truyền tải điện... yếu tố then chốt cho sự phát triển kinh tế quốc gia.

Trong lĩnh vực phát triển nông thôn, thủy lợi, những hỗ trợ của ADB đã giúp tăng năng suất nông nghiệp và thu nhập nông dân thông qua việc nâng cao khả năng tiếp cận thị trường và các đầu vào sản xuất, đa dạng hóa các loại cây trồng có giá trị cao và cải tiến các thông lệ quản lý nguồn nước.

Những hỗ trợ của ADB cũng đã có tác động lớn đối với các lĩnh vực xã hội, như trong lĩnh vực y tế dự phòng, kiểm soát dịch bệnh xuyên biên giới, giáo dục trung học và giáo dục chuyên nghiệp. ADB đã trợ giúp Chính phủ nâng cao chất lượng của các cán bộ nhà nước thông qua các chương trình đào tạo và hiện đại hoá quản lý nhà nước và hỗ trợ những nỗ lực của Chính phủ chống tham nhũng và hướng đến bình đẳng giới. ADB cũng góp phần thay đổi căn bản lĩnh vực hành chính công từ mô hình quản trị dựa trên đầu vào sang mô hình quản trị dựa trên hiệu quả công việc.

Mặc dù những trợ giúp tài chính của ADB chỉ chiếm một phần khiêm tốn trong chi tiêu của Chính phủ Việt Nam, nhưng ADB được đánh giá là một đối tác đáng tin cậy nhiều năm qua trong việc tài trợ giúp Việt Nam khắc phục những yếu kém và lỗ hổng trong đầu tư cơ sở hạ tầng, nâng cao năng lực thể chế, đảm bảo cho quá trình chuyển đổi kinh tế của Việt Nam đi đúng hướng. ADB đã đóng góp quan trọng vào tăng trưởng kinh tế cao và nâng cao mức sống của người dân Việt Nam qua việc hỗ trợ phát triển xã hội, bảo vệ, khai thác và tái tạo hiệu quả các nguồn tài nguyên thiên nhiên, bảo vệ môi trường...

Ngoài các chương trình, dự án vay vốn, ADB đã tài trợ cho Việt Nam 229 chương trình Hỗ trợ kỹ thuật với tổng trị giá 116,9 triệu USD bằng vốn không hoàn lại, trong đó khoảng 2/3 đã kết thúc, đem lại nhiều kết quả và lợi ích thiết thực cho Việt Nam. Ngoài những hỗ trợ, hợp tác trong các lĩnh vực trên, ADB cũng mong muốn hợp tác với Việt Nam về giáo dục.

Được biết, ADB đang dự kiến tăng các khoản cho vay dành cho Việt Nam lên mức hai tỷ USD trong thời gian tới.

Sự hỗ trợ đa dạng của ADB đối với Việt Nam đã góp phần giải quyết nhu cầu về phát triển cơ sở hạ tầng, tạo công ăn việc làm, nâng cao năng suất nông nghiệp và thu nhập của người nông dân, hiện đại hóa hành chính công, phát triển khu vực tư nhân và các tổ chức tài chính phi ngân hàng, đặc biệt là hỗ trợ các nỗ lực của Chính phủ trong việc chống tham nhũng và bình đẳng giới….

Hỗ trợ chiến lược phát triển quốc gia theo hướng phản ứng nhanh

Hiện nay, Chương trình và Chiến lược quốc gia (CSP) là một công cụ hoạch định chủ yếu để định hướng các hoạt động của ADB trong tại các nước thành viên đang phát triển (DMC), đồng thời cũng là công cụ giám sát kết quả thực hiện CSP.

CSP xác định các lĩnh vực thống nhất ưu tiên, những lĩnh vực mà ADB có thể hỗ trợ các mục tiêu và chiến lược phát triển của quốc gia theo hướng phản ứng nhanh, thích hợp và định hướng tới kết quả, có sự tham vấn với chính phủ, các đối tác phát triển và các bên liên quan khác. CSP phù hợp với chu kì xây dựng kế hoạch của quốc gia, thông thường là 5 năm và kế hoạch hoạt động cuốn chiếu theo chỉ tiêu định hướng trong thời gian 3 năm trên cơ sở điều chỉnh hằng năm. Thời kì và định hướng của CSP có thể thay đổi trên cơ sở đánh giá giữa kỳ thực hiện Chương trình và Chiến lược quốc gia có tính đến hoàn cảnh cụ thể của từng quốc gia.

Kể từ năm 1993, hoạt động của ADB được định hướng thông qua Chiến lược hoạt động tạm thời (IOS), giai đoạn 1993-1995, Chiến lược hoạt động quốc gia (COS), giai đoạn 1996-2000 và Chương trình và Chiến lược quốc gia, giai đoạn 2002-2004 và Chương trình và Chiến lược quốc gia, giai đoạn 2007-2010. CSP giai đoạn 2007-2010 được hoạch định dựa trên việc áp dụng mô hình quản trị dựa trên kết quả và phù hợp với Chương trình phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2006-2010.

Trên cơ sở Chương trình và Chiến lược quốc gia 2007-2010, mục tiêu của ADB là hỗ trợ Chính phủ Việt Nam giảm tỷ lệ nghèo xuống khoảng 10-11% vào năm 2010. Mục đích hỗ trợ của ADB là giúp Chính phủ Việt Nam tạo lập nền tảng cho sự phát triển của khu vực kinh tế tư nhân và tăng việc làm, bao gồm những hỗ trợ để: Tăng trưởng kinh tế định hướng doanh nghiệp và vì người nghèo; công bằng xã hội và phát triển cân đối; bảo vệ Môi trường và quản trị.

Ngoài ra, hợp tác khu vực qua các chương trình GMS sẽ được đẩy mạnh để thúc đẩy sự phát triển thương mại xuyên quốc gia cũng như tạo ra các cơ hội mới liên quan tới các vùng biên giới kém phát triển và giải quyết các vấn đề xuyên quốc gia như bệnh truyền nhiễm mang tính cộng đồng, các tác động tiêu cực của quá trình phát triển như vấn đề môi trường.

Trọng tâm ngành của Chương trình và Chiến lược quốc gia (CSP) 2007-2010 tập trung vào mối liên hệ giữa tình trạng cạn kiệt tài nguyên thiên nhiên với hoạt động giảm nghèo thông qua hoạt động quản lý nguồn nước và nguồn lực ven biển. ADB sẽ hỗ trợ hoàn thiện công tác quy hoạch và phát triển đô thị tại một số thành phố nhất định nhằm cải thiện các dịch vụ công các khu vực ngoại vi các thành phố lớn, tránh được các vấn đề tiêu cực của quá trình đô thị hóa nhanh chóng mà một số các siêu đô thị tại châu Á đang vấp phải hiện nay. ADB cũng dành ưu tiên khuyến khích khu vực tư nhân khi đầu tư vào lĩnh vực vận chuyển hành khách công cộng và các dự án môi trường đô thị khác, trong đó bao gồm việc tài trợ các dự án nước sạch và xử lý nước thải.

Chương trình và Chiến lược quốc gia đã thiết lập một danh mục các khu vực và tiểu khu vực phù hợp với Kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội của Việt Nam và những phân loại ưu tiên dựa trên Chiến lược trung hạn II và lợi thế so sánh của ADB như một Ngân hàng Phát triển Khu vực.