Đón “sóng” đầu tư từ Nhật Bản

Đang hình thành một xu hướng đầu tư rất mạnh mẽ của các doanh nghiệp (DN) Nhật Bản vào khu vực châu Á, trong đó có Việt Nam. Đây sẽ là cơ hội để Việt Nam một lần nữa đón làn sóng đầu tư từ đất nước “Mặt trời mọc”.

Khá tự tin, khi trao đổi với phóng viên Báo Đầu tư, ông Đỗ Nhất Hoàng, Cục trưởng Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ Kế hoạch và Đầu tư) khẳng định, nếu tiếp tục nỗ lực hơn nữa, Việt Nam sẽ “thăng hạng” trong con mắt của các nhà đầu tư Nhật Bản.

Thứ hạng hiện tại, theo khảo sát của trang trực tuyến kinh doanh Nikkei Nhật Bản, thực hiện đối với 346 người, thì Việt Nam đứng thứ ba về độ hấp dẫn của một thị trường tiêu thụ (sau Ấn Độ, Indonesia). Còn theo khảo sát của Ngân hàng Hợp tác quốc tế Nhật Bản (JBIC) trong năm tài chính 2010, Việt Nam đứng hàng thứ ba về tiềm năng ngoại thương trong trung hạn và đứng thứ tư về triển vọng ngoại thương trong dài hạn.

Tổng vốn đầu tư đăng ký của Nhật Bản vào Việt Nam tính đến nay đạt trên 21 tỷ USD. Ảnh: Lê Toàn

Đặc biệt, theo khảo sát của Nikkei, Việt Nam đứng đầu trong số những quốc gia hấp dẫn nhất để mở cơ sở sản xuất, hơn cả Thái Lan, Indonesia, Ấn Độ (khảo sát này không thực hiện với Trung Quốc), với xấp xỉ 70% số người được hỏi lựa chọn Việt Nam.

Ông Bùi Quang Vinh, Bộ trưởng Bộ Kế hoạch Đầu tư cho rằng, đây là một cơ hội tốt để Việt Nam đón đầu nguồn vốn đầu tư từ DN Nhật Bản. Theo Bộ trưởng Vinh, để đón dòng vốn này, Chính phủ đã yêu cầu các bộ, ngành tích cực thúc đẩy quan hệ song phương, cũng như các hoạt động xúc tiến đầu tư.

Tuy nhiên, vấn đề là, được đánh giá cao liệu có đồng nghĩa với việc Việt Nam sẽ là điểm dừng chân cuối cùng của các DN Nhật Bản khi đầu tư ra nước ngoài hay không?

Phát biểu tại Hội thảo “Kịch bản phục hồi và tái thiết Nhật Bản: Xu hướng đầu tư ra nước ngoài”, do Cục Đầu tư nước ngoài và Thời báo Nikkei tổ chức ngày 10/8/2011 tại Hà Nội, ông N. Hasegawa, Tổng biên tập Thời báo Nikkei đã dẫn chứng các trường hợp của Toyota, Honda… để khẳng định rằng, DN Nhật Bản đã quan tâm hơn đến Việt Nam.

Còn ông H. Yamaoka, Trưởng đại diện Tổ chức Xúc tiến thương mại Nhật Bản (JETRO) tại Việt Nam cũng cho biết, sau một thời gian tìm kiếm cơ hội đầu tư ở Trung Quốc, các nhà đầu tư Nhật Bản đang hướng tới Việt Nam như là một địa điểm để mở cơ sở sản xuất đầy tiềm năng.

Trên thực tế, đây là điều đã được khẳng định lâu nay. Nếu không quan tâm tới Việt Nam, thì không thể có những làn sóng đầu tư từ Nhật Bản đổ vào Việt Nam trong những năm qua. Song có đón được làn sóng tiếp theo hay không trong bối cảnh kinh tế thế giới có nhiều biến chuyển, lại là chuyện khác.

Dựa vào kết quả khảo sát của mình, ông Hideo Naito, Trưởng ban Tài chính phụ trách đầu tư về năng lượng, nguồn nước và cơ sở hạ tầng của JBIC cho rằng, Việt Nam được lựa chọn vì có nhân công giá rẻ, triển vọng phát triển của thị trường nội địa, trình độ nhân lực, nền tảng xuất khẩu tới các nước thứ ba… Tuy nhiên, rào cản cũng lộ rõ, khi hạ tầng cơ sở của Việt Nam còn đang trong giai đoạn phát triển; khó khăn trong tuyển dụng nhân lực quản lý; hệ thống pháp lý phức tạp; chi phí nhân công tăng nhanh…

DN Nhật muốn đầu tư ra bên ngoài bởi một trong những nguyên nhân khá cơ bản là xu hướng lão hoá dân cư trong nước tăng nhanh. Trong khi đó, Việt Nam có dân số trẻ, với giá nhân công rẻ. Nhưng những băn khoăn đã bắt đầu được đặt ra, khi lạm phát tăng cao, chi phí tiền lương cho nhân công đã liên tục được điều chỉnh tăng.

Thêm vào đó, theo bà Hikaru Oguchi (Công ty Luật Nishimura & Asahi), hệ thống pháp lý của Việt Nam đang phải “chạy theo” tăng trưởng kinh tế nhanh chóng, nên thiếu ổn định, thường xuyên phải sửa đổi, thiếu đồng bộ giữa nhiều văn bản, cũng như giữa chính sách và thực thi…

Và một lần nữa, các quan ngại về bất ổn kinh tế vĩ mô, lạm phát cao, tình trạng thiếu điện, công nghiệp phụ trợ chưa phát triển cũng được các nhà đầu tư Nhật Bản đề cập.

Cũng cần phải nhắc lại rằng, khi thảo luận và ký kết thỏa thuận về việc thực hiện Sáng kiến chung Việt Nam - Nhật Bản lần thứ 4 mới đây, lần đầu tiên, ổn định kinh tế vĩ mô được cho là vấn đề quan trọng đầu tiên cần sớm được giải quyết. Trong khi đó, với việc thiếu điện, các DN Nhật Bản đã hàm ý chuyện “bị dồn vào tình thế buộc phải chuyển địa điểm chế tạo từ Việt Nam sang nước khác”...

“Tuy được đánh giá là một trong những địa điểm đầu tư hàng đầu, nhưng muốn đón dòng đầu tư từ Nhật Bản, chúng ta phải cải thiện nhiều hơn nữa môi trường đầu tư, giải quyết các bất ổn kinh tế vĩ mô và cả những rào cản mà nhà đầu tư đã đề cập. Chúng ta thiếu điện, thiếu nhân lực chất lượng cao, mặc dù có cơ cấu dân số vàng. Chúng ta đã có chính sách thu hút đầu tư tốt, nhưng cần cụ thể hơn nữa để giữ chân nhà đầu tư”, ông Hoàng nói.

Cơ hội dành cho Việt Nam là không nhỏ, bởi một điều chắc chắn rằng, DN Nhật Bản sẽ tiếp tục đầu tư ra bên ngoài. Nhưng đúng như ông Y. Tanizaki, Đại sứ Nhật Bản tại Việt Nam đã nói, trong bối cảnh cạnh tranh hiện nay, cơ hội không chờ chúng ta. Phải tự chúng ta phải nắm lấy, bởi rất có thể, dòng đầu tư từ Nhật Bản sẽ nhanh chóng đổi hướng vào những thị trường mục tiêu khác.

Nguồn: baodautu.vn