Hướng tới công tác xúc tiến đầu tư theo chất lượng

Những khó khăn chung của kinh tế Việt Nam đã tác động rất nhiều đến công tác xúc tiến đầu tư cũng như đầu tư nước ngoài tại Việt Nam. Hiện nay Bộ Kế hoạch và Đầu tư đang trình Chính phủ kế hoạch xây dựng lại công tác xúc tiến đầu tư cũng như việc chú trọng tới những FDI “chất lượng”. Phóng viên Tạp chí Vietnam Business Forum đã có buổi phỏng vấn Ông Nguyễn Bá Cường, Cục phó Cục đầu tư nước ngoài, Bộ Kế hoạch và Đầu tư xung quanh chủ đề này. Đỗ Ngọc thực hiện.

Ông đánh giá thế nào về công tác xúc tiến đầu tư của các tỉnh, thành và địa phương trong thời gian qua?

Hiện nay tại hầu hết các tỉnh và thành phố, đầu mối hoạt động xúc tiến đầu tư đã được thiết lập. Do vậy, trong thời gian qua, công tác vận động, xúc tiến đầu tư tại các địa phương đã được chú trọng và có những chuyển biến tích cực. Một số địa phương đã chủ động tổ chức các cuộc vận động và hội nghị xúc tiến đầu tư cả trong và ngoài nước, kết quả đã thu hút được sự quan tâm của các nhà đầu tư và đi đến ký kết các dự án cụ thể.

Tuy nhiên, đã xuất hiện hiện tượng chồng chéo trong tổ chức các hội nghị, hội thảo xúc tiến đầu tư. Bên cạnh đó, tình trạng cạnh tranh thu hút đầu tư nước ngoài giữa các địa phương cũng khiến hiệu quả xúc tiến đầu tư không cao. Hiện nay, đa phần các dự án đầu tư trực tiếp nước ngoài tập trung chủ yếu tại các vùng kinh tế trọng điểm, những tỉnh và thành phố có điều kiện kinh tế xã hội tương đối thuận lợi.

Vậy theo ông đâu là giải pháp cho vấn đề này?

Hơn 2 năm nay Bộ đã không có chủ chương xây dựng các chương trình xúc tiến đầu tư riêng cho từng địa phương mà chỉ xây dựng xúc tiến đầu tư theo vùng. Các tỉnh, địa phương có các điểm tương đồng về tự nhiên, điều kiện kinh tế, xã hội nên cùng nhau thực hiện các hoạt động, hướng tới mục tiêu xúc tiến đầu tư theo vùng, miền. Như vậy vừa tiết kiệm cho doanh nghiệp vừa tạo điều kiện thuận lợi cho nhà đầu tư xác định địa bàn. Bộ cũng đã lập báo cáo để trình Chính phủ về công tác xúc tiến đầu tư trong năm 2012 sẽ đẩy mạnh sự gắn kết chính sách giữa trung ương và địa phương, theo tính toán của Bộ thì cứ trung bình 3 ngày lại có một hội nghị hội thảo về xúc tiến đầu tư như vậy hiệu quả sẽ không cao. Việt Nam là điểm đến hấp dẫn cho các nhà đầu tư nhất là trong bối cảnh hiện nay các nước Châu Âu đang gặp khủng khoảng về tài chính và những vấn đề nợ công…do đó họ sẽ hướng việc đầu tư tại các nước đang phát triển và Việt Nam điểm đến đáng được quan tâm. Nhưng để gặt hái hiệu quả và phát triển bền vững thì địa phương cần những Chính sách và môi trường đầu tư thuận lợi để thu hút được các nhà đầu tư lâu dài.

Năm 2011 được coi là năm khó khăn nhưng theo các kết quả điều tra Việt Nam là nước đứng hàng đầu khu vực ASEAN về mức độ hấp dẫn đầu tư nước ngoài (FDI). Vậy xin ông cho biết những nét chính về công tác đầu tư nước ngoài năm 2012?

Tính đến cuối tháng 12/2012 lượng vốn FDI đăng ký mới và tăng thêm tại Việt Nam đạt 14,7 tỷ USD, bằng 74% so với năm 2010. Riêng vốn đăng ký mới đạt 11,6 tỷ USD, bằng 65% năm 2010. So với chỉ tiêu thu hút 20 tỷ USD vốn FDI đặt ra hồi đầu năm, con số này không đạt nhưng có những chuyển biến theo hướng tích cực. Sự tích cực nằm ở chỗ, vốn đăng ký năm 2011 tập trung 76,4% vào lĩnh vực công nghiệp và xây dựng, cao hơn hẳn tỷ trọng đầu tư vào lĩnh vực này năm 2010 (54,1%). Các dự án có quy mô lớn của năm 2011 đều nằm trong lĩnh vực công nghiệp như dự án BOT điện lực Jak Hải Dương với quy mô vốn đăng ký 2,26 tỷ USD, dự án sản xuất pin mặt trời First Solar tại TP. HCM với vốn đăng ký trên 1 tỷ USD... Đầu tư vào lĩnh vực kinh doanh bất động sản năm 2011 chỉ chiếm 5,8% tổng số vốn đăng ký, thấp hơn nhiều so với 34,3% năm 2010. Vốn đăng ký tăng thêm đạt 3,1 tỷ USD, tăng 1,65 lần mức vốn đăng ký tăng thêm năm 2010 (1,89 tỷ USD). Điều này cho thấy các nhà đầu tư nước ngoài vẫn đánh giá tích cực về môi trường đầu tư tại Việt Nam.

Năm 2012, Việt Nam đặt mục tiêu thu hút thêm 15 - 16 tỷ USD, giải ngân 10 - 11 tỷ USD. Dự án FDI sẽ được lựa chọn kỹ lưỡng, chỉ ưu tiên thu hút vốn đầu tư nước ngoài một cách có chọn lọc, định hướng vào những lĩnh vực quan trọng như cơ sở hạ tầng, công nghệ xanh, thân thiện với môi trường, đặc biệt là những công nghệ đem lại nguồn năng lượng mới như năng lượng mặt trời, năng lượng gió. Bên cạnh đó, cũng sẽ chú trọng đến những lĩnh vực tạo liên kết với các khu vực kinh tế khác và liên kết vùng, công nghiệp hỗ trợ, lĩnh vực có lợi thế cạnh tranh, công nghệ cao, đào tạo nguồn nhân lực. Những lĩnh vực phi sản xuất làm gia tăng nhập siêu, sử dụng không hiệu quả tài nguyên và đất đai, công nghệ lạc hậu, gây ô nhiễm môi trường sẽ bị hạn chế. Việt Nam không khuyến khích các dự án đầu tư sản xuất sắt, thép nhưng dự án nào đã cấp phép, nhà đầu tư tích cực triển khai thì vẫn tiến hành.

Mục tiêu giải ngân vốn FDI năm 2011 khoảng 10-11 tỷ USD có lạc quan quá không khi triển vọng kinh tế trong và ngoài nước chưa thật sự sáng sủa?

Những vấn đề vĩ mô là vấn đề chung của mỗi quốc gia và phải được điều chỉnh phù hợp theo từng thời kỳ. Chính phủ ưu tiên ổn định kinh tế vĩ mô được đặt lên hàng đầu để đảm bảo ổn định sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp trong nước và nước ngoài. Có ổn định được kinh tế vĩ mô và tiếp tục cải thiện môi trường kinh doanh mới thúc đẩy được đầu tư của nước ngoài. Đối với doanh nghiệp, không riêng gì doanh nghiệp FDI mà tất cả các doanh nghiệp đều bị ảnh hưởng bởi chính sách tiền tệ và các yếu tố vĩ mô.

Các nhà đầu tư nước ngoài cho rằng thành công của Việt Nam trong việc thu hút đầu tư nước ngoài phần lớn là nhờ vào kỳ vọng của nhà đầu tư về sự ổn định kinh tế và chính trị. Đất lành thì chim đậu. Các nhà đầu tư nước ngoài đến Việt Nam với mục tiêu triển khai các hoạt động sản xuất kinh doanh và tìm kiếm lợi nhuận nên điều mong mỏi duy nhất của họ là được ở “đất lành”. Vấn đề là Việt Nam cũng chỉ là một trong số nhiều lựa chọn của họ nên khi “đất” không lành thì “chim” sẽ bay đi. Hơn bao giờ hết, các quyết sách dứt khoát và rõ ràng trên cơ sở tầm nhìn dài hạn cần được đưa ra và thực thi một cách nhất quán để lấy lại lòng tin của nhà đầu tư, nhất là trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt như hiện nay thì mới tạo được lòng tin cho các nhà đầu tư.

Trong năm 2012, một số tồn tại của đầu tư nước ngoài cũng như công tác xúc tiến đầu tư sẽ dần được khắc phục. Đây là tiền đề quan trọng và là cơ sở để chúng ta có thể tin tưởng rằng, các hoạt động đầu tư nước ngoài, xúc tiến đầu tư sẽ tiếp tục sôi động và ngày càng phát triển đúng hướng, phù hợp với mục tiêu và nhu cầu phát triển của Việt Nam trong thời gian tới.