Ngành thép và xi măng: Khó giải quyết bài toán cung – cầu

Trong khi nền kinh tế vẫn chưa có dấu hiệu khởi sắc thì hàng loạt nhà máy sản xuất thép, xi măng đã hoàn thiện và đi vào hoạt động đã đẩy ngành công nghiệp sản xuất thép và xi măng vào tình trạng cung vượt quá xa cầu, điều này đang trở thành bài toán nan giải đối với hai ngành chủ lực của thị trường vật liệu xây dựng.

Trong khi nguồn cung sản xuất trong nước ngày càng nhiều và khả năng tiêu thụ giảm sút nghiêm trọng thì ngành thép và xi măng còn đối mặt với sự cạnh tranh gay gắt từ các sản phẩm nước ngoài. Để tìm giải pháp cho hai ngành này, Vụ Công nghiệp nặng (Bộ Công Thương) cùng với Hiệp hội Thép, Hiệp hội Xi măng và Hiệp hội năng lượng đã có cuộc họp bàn về vấn đề này.

Tồn kho tăng cao

Đánh giá về ngành thép hiện nay, ông Bùi Quang Chuyện, Phó Vụ trưởng Vụ Công nghiệp nặng cho rằng, thực tế, chất lượng thép Việt Nam không thua kém so với chất lượng thép của các nước trong khu vực. Nhiều doanh nghiệp thép trong nước đã đầu tư công nghệ tiên tiến để sản xuất. Hiện năng lượng sản xuất phôi thép, thép xây dựng, thép cán nguội, thép ống, tôn mạ và tôn khủ màu, đã đáp ứng 100% nhu cầu sử dụng trong nước và đang hướng tới xuất khẩu. Một số sản phẩm như phôi thép vuông, thép xây dựng hiện vượt 1,5- 2 lần so với nhu cầu sử dụng; công suất thép xây dựng trong nước đã đạt trên 10 triệu tấn/năm.

Bên cạnh những khó khăn do yếu tố khách quan tác động tới như sự suy thoái của nền kinh tế thế giới đã ảnh hưởng trực tiếp đến nền kinh tế trong nước khiến cho thị trường BĐS gần như đóng băng trong vòng gần 2 năm nay, tồn kho BĐS lớn cùng với đó là nhiều nhà máy đi vào hoạt động đã đẩy lượng hàng tồn kho của ngành thép tăng cao. Mặc dù giá thép trong nước đang cao hơn giá thép trên thị trường các nước, nhưng các doanh nghiệp thép vẫn kêu lỗ hoặc lãi rất thấp.

Lý giải về điều này, theo lãnh đạo của nhiều doanh nghiệp thép, hầu hết các doanh nghiệp sản xuất đều thiếu vốn, để duy trì sản xuất thì hầu hết các doanh nghiệp đều phải đi vay, cộng với chi phí đầu vào cao, điều này đã kéo giá thành sản phẩm tăng lên.

Ông Nguyễn Văn Thiện, Chủ tịch Hiệp hội Xi măng Việt Nam cho biết, từ năm 2005 trở về trước, mỗi năm Việt Nam phải nhập khoảng 4- 5 triệu tấn xi măng/năm. Đến năm 2011, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt quy hoạch phát triển ngành xi măng giai đoạn 2011- 2030, theo đó, mỗi năm ngành xi măng phải tiêu thụ và xuất khẩu đủ 55 triệu tấn. Theo tính toán, đến năm 2015, sản xuất toàn ngành ước đạt 75 triệu tấn/năm, nếu không đẩy mạnh xuất khẩu, nguy cơ tồn kho xi măng sẽ tăng cao. Hiện nhiêu liệu và năng lượng đầu vào trong sản xuất xi măng chiếm 45- 50% (tại các nước trong khu vực, nhiêu liệu và năng lượng đầu vào chỉ chiếm khoảng 30- 35%), cộng thêm chi phí đầu tư tài chính khoảng 33% khiến giá thành sản phẩm xi măng ở Việt Nam rất cao. Nhưng giá xi măng bán ra thị trường nước ta lại thấp nhất so với giá xi măng trên thị trường các nước trong khu vực. Chính vì thế, nhiều doanh nghiệp sản xuất xi măng tại Việt Nam đang bị thua lỗ nặng.

Giá điện tăng, áp lực càng lớn

Sau khi Bộ Công Thương xác định giá điện bán cho ngành thép và ngành xi măng sẽ cao hơn các ngành khác từ 2- 16%, đại diện của hai ngành này cho rằng, việc áp mức giá trên như thế là không công bằng, bởi trên thực tế, 2 ngành này đang gặp rất nhiều khó khăn, ngành năng lượng không giảm giá nhiêu liệu đầu vào để chia sẻ khó khăn cho họ, lại còn tăng giá điện vào thời điểm này là không hợp lý.

Ông Nguyễn Tiến Nghi, Phó chủ tịch Hiệp hội Thép Việt Nam cho rằng, ngành thép đang trong giai đoạn khó khăn, nếu áp dụng tăng giá điện cho ngành cao hơn các ngành khác là không hợp lý, đi ngược Nghị quyết 02 của Chính phủ. Việc kết luận ngành thép tiêu hao nhiều năng lượng điện, công nghệ lạc hậu cũng không chính xác. Trên thực tế, nhiều doanh nghiệp đã đầu tư công nghệ, trang thiết bị sản xuất tiên tiến của G7 với lò công suất lớn. Với lượng tiêu thụ điện 450 kwh/tấn sản phẩm, là mức tiêu hao năng lượng đạt chuẩn tiên tiến của các nước Đông Nam Á…

Đại diện cho ngành năng lượng, ông Trần Viết Ngãi, Chủ tịch Hiệp hội Năng lượng Việt Nam khẳng định: “Ngành điện không tạo sức ép cho ngành xi măng và ngành thép. Việc tăng giá điện là lộ trình phù hợp với quyết định của Bộ Công Thương và của Nhà nước. Với mức thua lỗ như hiện nay, lại không kêu gọi được đầu tư, thì ngành điện kêu gọi các ngành trong nước chia sẻ khó khăn từ việc nâng cao giá điện để bù lỗ cũng là hợp lý”.

Lương Tuấn