"Ngành gỗ có tính xã hội cao"

Ông Nguyễn Chiến Thắng – Chủ tịch Hội Mỹ Nghệ và Chế biến gỗ TP HCM

Trong những ngày đầu năm 2011, các doanh nghiệp ngành gỗ Việt Nam đang đón nhận rất nhiều tin vui khi nhiều đơn hàng được ký kết. Phóng viên Ngọc Linh đã có buổi phỏng vấn với ông Nguyễn Chiến Thắng – Chủ tịch Hội Mỹ Nghệ và Chế biến gỗ TP HCM xung quanh các vấn đề phát triển ngành gỗ.

Ông đánh giá gì về thị trường xuất khẩu của các doanh nghiệp ngành gỗ Việt Nam?

Các doanh nghiệp ngành gỗ xuất khẩu chủ yếu sang Mỹ, EU… So với năm 2009, thì năm 2010, thị phần xuất khẩu đã tăng rõ rệt ở các nước, trong đó thị trường Mỹ tăng 15%, các nước EU khoảng 8%. Một số thị trường mới mà tiềm năng nhập khẩu được nhận định lớn như Nga, Ấn Độ, Trung Đông… các doanh nghiệp Việt Nam cũng đã tiếp cận. So với tình hình tiêu thụ năm trước có nhiều biến động thì những ngày đầu năm 2011, sức mua của các thị trường này đã có dấu hiệu hồi phục.

Sau cuộc khủng hoảng tài chính thì xu thế chung là các doanh nghiệp nhỏ gia công hàng chế biến cho các doanh nghiệp lớn có những đơn hàng khá lớn. Ở Mỹ những nhà nhập khẩu nhỏ lẻ bị thu hẹp, chỉ riêng thành phố San Francisco của Mỹ có khoảng 70% số cửa hàng bán lẻ của người Việt phải đóng cửa, còn lại những nhà nhập khẩu lớn và họ chỉ đặt hàng những doanh nghiệp có năng lực sản xuất.

Xin ông cho biết tại sao các doanh nghiệp gỗ Việt Nam luôn hướng đến xuất khẩu mà chưa chú trọng thị trường nội địa?

Từ xưa đến nay các doanh nghiệp gỗ Việt Nam quen với việc xuất khẩu là chính, nguyên nhân của việc này là do thời gian dài trước đây người tiêu dùng Việt Nam không mặn mà với những sản phẩm từ gỗ nên lượng mua rất khiêm tốn, điều này đã làm cho các doanh nghiệp gỗ chỉ chú trọng đến xuất khẩu.

Năm 2009, do nền kinh tế gặp nhiều khó khăn, điều này đã ảnh hưởng đến một phần xuất khẩu. Các doanh nghiệp sản xuất gỗ đã tìm đến thị trường nội địa và nhận thấy đây là thị trường tiềm năng khi đời sống của người dân trong nước ngày càng nâng cao, một điều quan trọng nữa là thị hiếu của người dân đã có những bước thay đổi, đã yêu thích dùng đồ gỗ. Hướng đến tiêu thụ trong nước sẽ giúp các doanh nghiệp giảm nhiều rủi ro, xây dựng thị trường nội địa ổn định bền vững. Tuy nhiên nhu cầu mua của người Việt Nam chưa lớn, cho nên các doanh nghiệp gỗ vẫn hướng ngoại là chính.

Xin ông cho biết những khó khăn của các doanh nghiệp sản xuất gỗ hiện nay?

Bên cạnh những điều kiện thuận lợi, các doanh nghiệp gỗ của nước ta cũng đối diện rất nhiều khó khăn do thiếu nguồn nguyên liệu. Đặc biệt các doanh nghiệp trong nước phụ thuộc quá nhiều vào nhập khẩu nguyên liệu, nên thiếu tính chủ động. Hiện tại, nguyên liệu trong nước chỉ chiếm 10% còn lại 90% nguyên liệu nhập khẩu. Phụ thuộc quá nhiều vào nhập khẩu không chỉ làm cho giá trị gia tăng của các doanh nghiệp ngành gỗ ở mức thấp, mà còn đẩy họ vào rủi ro khó lường như khi các nước thay đổi chính sách về khai thác và xuất khẩu gỗ nguyên liệu.

Bên cạnh đó, khi mua nguyên liệu trong nước thì cần phải có hóa đơn nhưng nông dân thì làm gì có hóa đơn, doanh nghiệp phải chịu khoản này. Một vấn đề khác, khi trả lương cho những người dân vốn là nguồn lao động chủ yếu, thì họ đâu biết đến những khoản thuế thu nhập cá nhân 10%, nên công ty lại phải bỏ ra chi phí này. Cộng các chi phí này nhiều doanh nghiệp đã phải bỏ ra 50% thậm chí 70% chi phí thì làm gì có lãi.

Chi phí tại chỗ đã tạo ra gánh nặng cho các doanh nghiệp sản xuất gỗ, mà ở Việt Nam đa phần là những doanh nghiệp sản xuất ít, cơ sở không lớn, vốn có hạn nên tính cạnh tranh không cao. Về câu chuyện mẫu mã luôn lệ thuộc vào mẫu mã nước ngoài, vẫn chưa đa dạng được mẫu mã do Việt Nam thiết kế, điều này đã làm bó hẹp thị trường.

Vậy theo ông làm thế nào để giảm bớt những khó khăn cho các doanh nghiệp ngành gỗ?

Nhà nước cần xác định ngành này là ngành có tính xã hội cao, nên dành những chính sách ưu đãi cho ngành gỗ phát triển. Chỉ có sự can thiệp của Nhà nước mới làm cho ngành này phát triển. Bởi ngành gỗ sẽ tận dụng được rất nhiều nguyên liệu trong nước, tận dụng cả những phế liệu, phế thải trong sản xuất nông lâm nghiệp, nếu ngành này không tận dụng, Nhà nước cũng phải xử lý, gây tốn ngân sách. Ngành gỗ cũng tận dụng những lao động trong thời gian nông nhàn, họ vẫn có thể vừa chăm lo cho gia đình, vừa có thể lao động nâng cao thu nhập cho gia đình.

Việc phát triển ngành gỗ cũng là phát huy nét đẹp văn hóa của đất nước, giới thiệu “quốc túy” của đất nước mình tới thế giới. Với những lợi ích to lớn trên, tại sao không mạnh dạn thúc đẩy ngành này phát triển?