Đẩy mạnh đầu tư sản xuất cà phê công nghệ cao

Ông Huỳnh Ngọc Cảnh - Giám đốc Sở Công Thương Lâm Đồng

Năm 2010, Lâm Đồng đã xuất khấu trực tiếp trên 93.000 tấn cà phê, tăng 4,64% về lượng và kim ngạch đạt 153,35 triệu USD tăng 9,4% so với năm 2009. Trong thời gian tới, Lâm đồng tiếp tục thu hút đầu tư xây dựng nhà máy chế biến cà phê nhân theo công nghệ cao.

Để tìm hiểu rõ hơn về chủ đề này, Tạp chí Vietnam Business Forum đã có cuộc trao đổi với ông Huỳnh Ngọc Cảnh, Giám Đốc Sở Công Thương Lâm Đồng.

Ông có nhận xét và đánh giá như thế nào về chính sách đầu tư kinh doanh và xuất khẩu cà phê hiện nay trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng?

Diện tích cà phê Lâm Đồng đạt trên 142.000 ha, đứng thứ 2, chiếm 26% tổng diện tích và 28% sản lượng cà phê cả nước với sản lượng 323.770 tấn. Năm 2010, đã xuất khấu trực tiếp trên 93.000 tấn cà phê, tăng 4,64% về lượng và kim ngạch đạt 153,35 triệu USD tăng 9,4% so với năm 2009. Thị trường xuất khẩu chủ yếu là các nước EU, Philippin, Nhật Bản, Mỹ, Singapore, Ấn Độ, Trung Quốc, Malaysia, các nước Châu Phi, New Zealand, Trung Đông, Úc. Mặt hàng cà phê chiếm trên 70% kim ngạch xuất khẩu của tỉnh, nhưng năm 2010 xuất khẩu khẩu cà phê đã không đạt về sản lượng và kim ngạch nên đã ảnh hưởng đến tổng kim ngạch xuất khẩu của toàn tỉnh.

Đến nay trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng có 65 đơn vị, 02 chi nhánh và 564 hộ cá thể tham gia thu mua, kinh doanh, sản xuất, sơ chế, chế biến cà phê, chủ yếu tập trung ở các huyện Lâm Hà, Di Linh, Bảo Lâm, Đức Trọng và thành phố Bảo Lộc, Đà Lạt. Trong đó có nhiều doanh nghiệp kinh doanh, chế biến xuất khầu cà phê lớn như: Công ty TNHH thương phẩm Atlantic Việt Nam, Công ty cà phê Thái Hòa, Công ty XNK cà phê Đà Lạt, Công ty TNHH Hoàng Đạo… Tuy nhiên phần lớn các đơn vị chế biến cà phê trên địa bàn tỉnh chỉ thực hiện sơ chế đánh bóng để xuất khẩu nên giá trị chưa cao. Sản lượng cà phê chế biến tinh chỉ đạt 309 tấn, chiếm một lượng rất nhỏ.

Doanh nghiệp xuất khẩu cà phê còn phải thực hiện mua bán với các đơn vị nhập khẩu nước ngoài theo phương thức trừ lùi nên bị thua lỗ rất nặng, có những doanh nghiệp ký hợp đồng trừ lùi lên đến 90-100 USD/tấn, thậm chí 120 USD/tấn lúc đầu vụ và phía nước ngoài lợi dụng để ép giá trong nước. Một trong những nguyên nhân chính đó là hoạt động xuất khẩu cà phê của Việt Nam luôn bị các nhà đầu cơ quốc tế thao túng. Khi họ biết các doanh nghiệp Việt Nam còn nhiều lô hàng “bán trừ lùi” chưa chốt giá (do chờ giá sẽ lên), nên họ đã cố tình ép giá xuống.

Bên cạnh đó, Nhà nước vẫn thiếu những chính sách đồng bộ quản lý ngành cà phê mà hàng năm đem về cho quốc gia một số lượng ngoại tệ rất lớn. Đơn cử như thiếu các chính sách mua tạm trữ cà phê, phát triển hệ thống kho tàng bảo quản cà phê khi sản lượng vào mùa tăng cao, giá giảm; thiếu các chính sách hỗ trợ cho vay mua cà phê theo mùa vụ cho các doanh nghiệp; đặc biệt là chính sách hỗ trợ các doanh nghiệp phát triển chế biến cà phê tinh, cà phê hòa tan, các sản phẩm từ cà phê…nên sản lượng cà phê phần lớn ở Lâm Đồng nói chung và các tỉnh Tây Nguyên nói riêng vẫn sơ chế, đánh bóng và xuất khẩu cà phê nhân là chính, giá trị gia tăng mang lại cho công nghiệp chế biến cà phê chưa cao. Việc thu hút các nhà máy chế biến tinh, chế biến cà phê hòa tan gặp nhiều khó khăn vì thị trường hẹp, chi phí đầu tư lớn…Ở Lâm Đồng, nhãn hiệu tập thể cà phê Di Linh đã được Cục Sở hữu Trí tuệ chứng nhận nhưng công tác phổ biến, cấp và quảng bá thương hiệu còn hạn chế nhiều; chưa có doanh nghiệp chế biến cà phê tinh quy mô lớn và đủ sức ảnh hưởng chi phối thị trường.

Lâm Đồng đã có chiến lược như thế nào trong việc hỗ trợ doanh nghiệp ngành cafe đầu tư sản xuất, xây dựng thương hiệu, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững, thưa ông?

Cà phê Lâm Đồng đã góp phần đưa Việt Nam chiếm vị trí số một thế giới về xuất khẩu cà phê Robusta. Trong cơ cấu cây trồng nông nghiệp của tỉnh Lâm Đồng, cây cà phê luôn là một trong những loại cây trồng chủ lực và chiếm tỷ trọng lớn trong tổng giá trị sản xuất nông nghiệp, đóng góp khá lớn cho nguồn thu ngân sách và sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Lâm Đồng, ổn định đời sống của hơn 60% cư dân trên địa bàn tỉnh là những hộ nông dân, cơ sở sản xuất có nguồn thu nhập chính từ sản xuất, kinh doanh, chế biến cà phê.

Định hướng trong thời gian đến tỉnh Lâm Đồng chỉ ổn định và thâm canh diện tích cà phê khoảng 130.000-135.000 ha hiện có, không mở rộng diện tích, thực hiện cải tạo đối với diện tích cà phê già cỗi, bị sâu bệnh hại, năng suất thấp hoặc ghép cải tạo bằng các giống cà phê vối đầu dòng mới đã được công nhận có năng suất cao, chất lượng tốt... khuyến khích phát triển cà phê chè ở những vùng có điều kiện thích hợp tại các huyện Lâm Hà, Đơn Dương, Đức Trọng, Đam Rông, Lạc Dương và TP Đà Lạt.

Tỉnh cũng sẽ kêu gọi đầu tư xây dựng nhà máy chế biến cà phê nhân theo công nghệ ướt và các nhà máy tinh chế sản phẩm cà phê, nâng cao chất lượng sản phẩm tạo lợi thế cạnh tranh, đa dạng hóa sản phẩm, sản xuất chế biến cà phê theo hướng có chứng nhận, bảo vệ môi trường; áp dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất.... Khuyến khích đầu tư mới hoặc mở rộng, nâng cấp các nhà máy sơ chế cà phê hiện có, các nhà máy phân loại, đánh bóng cà phê; tạo điều kiện để phát triển các nhà máy cà phê hòa tan, cà phê bột và sản phẩm cao cấp từ cà phê tại Di Linh, Bảo Lâm, Bảo Lộc, Đức Trọng để đến 2020 sản lượng cà phê chế biến tinh đạt khoảng 9.000 tấn thành phẩm/năm. Đồng thời, gắn kết nhà máy chế biến với vùng cung cấp nguyên liệu, các cơ sở chế biến chủ động nguồn nguyên liệu. Tạo mối quan hệ lợi ích hài hòa giữa doanh nghiệp chế biến và người trồng cà phê, đảm bảo sản xuất cà phê chất lượng cao đáp ứng nhu cầu của thị trường tiến tới thiết lập mối quan hệ giữa các bên được ổn định lâu dài. Bên cạnh đó, đầu tư hệ thống kho tàng và sân phơi để nâng cao phẩm cấp cà phê trong dân; hỗ trợ dự trữ và bảo quản khối lượng cà phê lớn hàng năm vào vụ mùa.

Chúng tôi cũng sẽ tiếp tục đề xuất với Chính phủ và các ngân hàng có chính sách hỗ trợ cho các doanh nghiệp tiếp cận nhanh nguồn vốn vay và kéo dài thời gian trả nợ để doanh nghiệp chủ động hơn trong sản xuất, kinh doanh. Hỗ trợ và khuyến khích không thực hiện giao dịch theo hợp đồng trừ lùi mà bán theo hình thức giao ngay, lựa chọn giao dịch trên sàn giao dịch chung của toàn cầu. Thành lập quỹ bảo hiểm cà phê xuất khẩu, chương trình tạm trữ cà phê và có kế hoạch đầu tư cho chiến lược phát triển cà phê Việt Nam trong những năm tới.

Ngọc Linh