Đẩy mạnh hợp tác phát triển tiểu vùng của GMS

Chương trình hợp tác kinh tế tiểu vùng sông Mê Kông mở rộng (GMS) được bắt đầu vào năm 1992, bao gồm Cam-pu-chia, Lào, Mi-an-ma, Thái Lan, Việt Nam và Trung Quốc. Ngay từ khi thành lập, các nước GMS đã bắt đầu chương trình hợp tác kinh tế tiểu vùng để tăng cường quan hệ kinh tế, phát huy những điểm tương đồng về văn hóa, lịch sử. Các chương trình hợp tác trên 9 lĩnh vực nông nghiệp, năng lượng, môi trường, phát triển nguồn nhân lực, đầu tư, viễn thông, du lịch, cơ sở hạ tầng giao thông và thương mại.

Mục tiêu tổng thể của chương trình GMS là tạo nên một tiểu vùng thống nhất, phồn vinh và hài hòa hơn. Việc kết nối các thành viên GMS sẽ được thông qua phát triển cơ sở hạ tầng giao thông, năng lượng và viễn thông trong tiểu vùng. Tính cạnh tranh cũng được nâng cao thông qua việc thuận lợi hóa thương mại và giao thông vận tải, phát triển các hệ thống cung ứng, đẩy mạnh phát triển công nghệ thông tin, thương mại mậu biên về nông sản và khuyến khích GMS trở thành một điểm du lịch hợp nhất... Đồng thời, GMS tạo ra một ý thức cộng đồng lớn hơn để cùng nhau chia sẻ các mối quan tâm về xã hội và môi trường như phòng chống các dịch bệnh lây lan, bảo vệ sự giàu có về đa dạng sinh học và hệ sinh thái của tiểu vùng.

Một yếu tố quan trọng khác của chiến lược GMS là việc phát triển các hành lang kinh tế sẽ làm gia tăng các lợi ích của việc cải thiện các kết nối về giao thông tới các khu vực hẻo lánh và nằm sâu trong đất liền của khu vực GMS, mở ra những cơ hội cho nhiều hình thức đầu tư khác nhau.Tính đến cuối năm 2010, đã có tổng cộng 55 dự án GMS với tổng số vốn gần 14 nghìn tỷ USD đã được triển khai, bao gồm các dự án cải thiện các tuyến giao thông đường bộ, sân bay và đường sắt trong tiểu vùng, các dự án thủy điện để cung cấp điện xuyên biên giới, phát triển cơ sở hạ tầng du lịch và kiểm soát các dịch bệnh lây lan.

Cam-pu-chia, Lào, Mi-an-ma, Việt Nam (CLMV) là những thành viên chủ chốt trong chương trình GMS với quy mô và nền kinh tế chưa phát triển bằng các thành viên khác của GMS. Chương trình là sự đa dạng về quy mô và trình độ phát triển kinh tế giữa các thành viên GMS. Do đó, các hoạt động hợp tác đều theo phương pháp tiếp cận đa chiều và đa tốc độ nhằm đáp ứng các đặc điểm khác biệt của các thành viên.Trên thực tế có sự thừa nhận ngầm trong bản thân Chương trình về sự cần thiết của những nỗ lực nhằm tạo điều kiện cho các nền kinh tế nhỏ và kém phát triển bắt kịp với các thành viên phát triển hơn. Điều này tương tự với việc thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các thành viên Asean trong Sáng kiến Hội nhập Asean. Đa số các nước nhỏ thường được lợi nhiều nhất từ những chương trình hợp tác khu vực như GMS.

Khung chiến lược mới dài hạn của GMS hiện đang được soạn thảo để xác định dự án và các phương hướng lớn cho giai đoạn 10 năm tiếp theo (2012-2022). Khung chiến lược mới này sẽ được các nhà lãnh đạo GMS ủng hộ và thông qua tại Hội nghị cấp cao GMS lần thứ 4 dự kiến tổ chức vào tháng 12/2011.Với khung chiến lược mới, việc phát triển các hành lang kinh tế GMS có thể giúp tăng cường tính cạnh trang của GMS. Nó sẽ trở thành những trục hoạt động kinh tế năng động xuyên biên giới thông qua việc mở rộng và phát triển cơ sở hạ tầng hơn nữa.Các dự án và sáng kiến thuộc thế hệ thứ 2 nằm trong khuôn khổ những hành lang kinh tế chủ chốt của GMS chắc chắn sẽ mang lại lợi ích của các nước CLMV.

Có thể nói việc hợp tác và phát triển vùng sẽ mang lại lợi ích cho tiểu vùng Mê Kông mở rộng, đặc biệt là cho các nước CLMV. Các nước CLMV sẽ tiếp tục tham gia mạnh mẽ vào chương trình GMS cũng như các sáng kiến Hợp tác khu vực khác vì những chương trình và sáng kiến này sẽ mang lại lợi ích và giúp các nước CLMV củng cố vị trí của mình, ngay cả khi các nước này sẽ phải đối diện một tương lai đầy thách thức.

Nguyễn Mai