Mở lối vào thị trường Trung Quốc

Nhằm thúc đẩy, tăng cường khả năng cạnh tranh và xuất khẩu hàng hóa Việt Nam sang thị trường Trung Quốc, giúp doanh nghiệp 2 nước tìm kiếm cơ hội hợp tác, kinh doanh, vừa qua Hiệp hội Doanh nghiệp Tp.HCM đã phối hợp với Trung tâm Hỗ trợ Hội nhập WTO tổ chức hội thảo “Thị trường Trung Quốc – Tiềm năng và cơ hội”. Bên cạnh mục tiêu cung cấp thông tin thực tế về tập tính mua hàng, thói quen kinh doanh, kênh phân phối và những lưu ý khi làm ăn với đối tác Trung Quốc, Hội thảo cũng nhằm sẻ chia kinh nghiệm thực tế của các chuyên gia, các doanh nghiệp xuất khẩu hàng hóa vào thị trường này.

Trong hợp tác kinh tế thương mại, cho đến nay, Trung Quốc liên tục 7 năm liền là là đối tác thương mại lớn nhất của Việt Nam, kim ngạch trao đổi mậu dịch song phương hai nước nhiều năm nay liên tục tăng trưởng mạnh trên 30%/năm. Kim ngạch thương mại song phương từ 37,7 triệu USD năm 1991 đã tăng lên con số 27,33 tỷ USD năm 2010, tăng 710 lần. Riêng năm 2011, kim ngạch thương mại song phương Việt Nam – Trung Quốc đã đạt 40,2 tỷ USD, tăng 33,6%; trong đó Việt Nam xuất khẩu 11,11 tỷ USD, tăng 59,1%; nhập khẩu 29,09 tỷ USD, tăng 25,9%. Với cơ chế mở, Việt Nam ngày càng thu hút được sự quan tâm của các doanh nghiệp Trung Quốc và được nhìn nhận như một thị trường tiềm năng lớn trong tương lai. Đổi lại, một số doanh nghiệp Việt Nam cũng đang tìm cách thâm nhập vào thị trường khổng lồ này.

Ông Lê Ngọc Trung – Phó trưởng đại diện Văn phòng Phía Nam, Bộ Công Thương cho biết lợi ích thương mại song phương mang lại cho hai nước Việt Nam – Trung Quốc là điều dễ dàng nhìn thấy. Nhưng cùng với thương mại song phương liên tục tăng trưởng, vấn đề mất cân bằng trong thương mại giữa hai nước đã ngày càng bộc lộ. Buôn bán với Trung Quốc chiếm khoảng 14,07% tổng kim ngạch ngoại thương của Việt Nam, trong khi đó Việt Nam chỉ chiếm 0,78% tổng kim ngạch ngoại thương của Trung Quốc. Chính vì vậy Việt Nam phải hết sức coi trọng vấn đề nhập siêu trong thương mại với quốc gia này.

Ông Trung nhìn nhận Trung Quốc là một thị trường giàu tiềm năng mà các doanh nghiệp Việt Nam nên tập trung khai thác. Nhu cầu của Trung Quốc đối với nhiều mặt hàng của Việt Nam như cao su, hoa quả nhiệt đới, cà phê, đồ gỗ cao cấp, thủy hải sản, hàng tiêu dùng… là rất lớn. Các mặt hàng Việt hoàn toàn có thể xâm nhập và cạnh tranh tốt ở thị trường Trung Quốc. Tuy nhiên hiện doanh nghiệp Việt chỉ mới dừng lại ở khai thác thị trường vùng biên chứ chưa thâm nhập sâu vào thị trường nội địa. Thực tế là sản lượng hàng hóa mà chủ yếu là nông sản và thực phẩm của Việt Nam xuất sang đường tiểu ngạch qua Trung Quốc khá lớn, không theo hệ thống phân phối chính thống. Chính vì vậy các mặt hàng này chỉ có thể len lỏi ở thị trường bán lẻ, rất khó thâm nhập vào các hệ thống siêu thị. Đây mà một hạn chế mà doanh nghiệp cần chú trọng khắc phục. Với một thị trường rộng lớn như Trung Quốc thì đi bằng đường chính ngạch là phương án hiệu quả nhất và trong quá trình đàm phán, các doanh nghiệp Việt Nam cần phải tăng cường đoàn kết với nhau để tạo sức mạnh tập thể. Ông Trung cho biết Trung Quốc và Việt Nam đang tạo nhiều điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp hai phía thâm nhập thị trường của nhau thông qua nhiều chương trình hỗ trợ thương mại song phương. Đây là cơ hội tốt mà doanh nghiệp Việt Nam nên tích cực tận dụng khi có kế hoạch tạo dựng kinh doanh lâu dài tại thị trường có sức tiêu thụ khổng lồ này.

Thị trường Trung Quốc quá rộng lớn, sức tiêu thụ lớn, do đó để thâm nhập thành công vào thị trường này, các doanh nghiệp cần phải nhạy bén nắm bắt cơ hội kinh doanh. Đó là khuyến nghị của Phó Giám đốc Sở Công Thương Tp.HCM Huỳnh Khánh Hiệp. Ông Hiệp cho rằng các doanh nghiệp cần thiết phải nghiên cứu tận dụng lợi thế so sánh về vị trí địa lý, công nghệ, chất lượng sản phẩm để tìm ra cho mình hướng tiếp cận hiệu quả thị trường này. Đồng thời phải tạo dựng được niềm tin nơi các đối tác Trung Quốc, đưa họ đi thăm hệ thống phân phối sản phẩm của mình để họ mắt thấy tai nghe, qua đó đưa ra quyết định hợp tác nhanh hơn.

Ông Phạm Bình An – Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ Hội nhập WTO cho biết song hành với những tiềm năng mà Trung Quốc đem lại cho Việt Nam thì vẫn còn những rủi ro khó lường mà các doanh nghiệp phải cảnh giác đề phòng. Để tránh bị lừa đảo, gian lận trong thương mại và yên tâm khi thâm nhập, làm ăn lâu dài trên thị trường Trung Quốc, doanh nghiệp Việt Nam cần tuân thủ các quy định và cách thức thẩm định các đối tác Trung Quốc. Trong khi hợp tác, doanh nghiệp phải nắm rõ lý lịch thương nhân và doanh nghiệp Trung Quốc thông qua các cơ quan chức năng. Trước khi ký kết những hợp đồng giao dịch lớn, doanh nghiệp nên dành một khoản chi phí uỷ thác doanh nghiệp Trung Quốc hoạt động trong cùng lĩnh vực trợ giúp.

Khi ký hợp đồng, đối với hợp đồng thương mại, doanh nghiệp Việt Nam không nên chấp nhận mẫu hợp đồng mà doanh nghiệp Trung Quốc đưa sẵn vì các điều khoản chế tài thường có lợi cho phía họ. Đồng thời khi lựa chọn cơ quan trọng tài, phải yêu cầu trọng tài kinh tế phía Việt Nam hoặc nước thứ ba vì việc xét xử tranh chấp thương mại theo cơ quan trọng tài tại Trung Quốc thường tốn kém về tiền của, thời gian lại phức tạp về thủ tục, ngôn ngữ. Đối với hợp đồng xuất khẩu, doanh nghiệp cần yêu cầu doanh nghiệp Trung Quốc thanh toán ngay 30% giá trị hợp đồng, số còn lại thanh toán theo L/C at sight (thanh toán ngay) và chỉ ký hợp đồng khi đối tác đã mở L/C.

Gia Hòa