Chăm lo chuỗi giá trị hàng hóa

Mới đây, dưới sự chủ trì của Dự án hỗ trợ thương mại đa biên MUTRAP III, Bộ Công Thương đã tổ chức Hội thảo tác động của hội nhập kinh tế quốc tế với kinh tế và thương mại Việt Nam. Các đại biểu tham gia hội thảo đã cùng thảo luận về chiến lược xuất nhập khẩu hàng hóa thời kỳ 2011-2020.

Việt Nam đã chủ động hội nhập kinh tế quốc tế, quan hệ của Việt Nam với các nước và các tổ chức quốc tế ngày càng được phát triển sâu sắc. Vị thế trên trường quốc tế cũng đang được khẳng định. Tuy nhiên, ông Trương Đình Tuyển, nguyên Bộ trưởng Bộ Thương mại (nay là Bộ Công Thương) cũng thẳng thắn chỉ ra, hội nhập kinh tế quốc tế càng sâu rộng, ở cấp độ đơn phương hay đa phương đều mang lại nhiều thuận lợi, song khó khăn thách thức cũng không nhỏ. Đặc biệt, khi Việt Nam trở thành thành viên thứ 150 của WTO và gần đây là tham gia đàm phán ký kết Hiệp định thương mại tự do (FTA) với các đối tác. Chính trong bối cảnh hội nhập quốc tế này đòi hỏi phải có một chiến lược xuất nhập khẩu hiệu quả nhằm nâng cao khả năng cạnh tranh của nền kinh tế, và ổn định kinh tế vĩ mô.

Ông Nguyễn Thành Biên, Thứ trưởng Bộ Công Thương cũng chỉ ra rằng, trong những năm qua Việt Nam đã có một quá trình hội nhập kinh tế quốc tế với những tác động mạnh mẽ và sâu sắc đến nền kinh tế vĩ mô cũng như ngành xuất nhập khẩu. Giai đoạn từ 2001 – 2005, kinh tế vĩ mô của Việt Nam tương đối ổn định. Tuy nhiên, đến giai đoạn 2006-2010 lại có nhiều bất ổn do tăng trưởng chậm, đầu tư quá lớn. Cơ cấu kinh tế tiếp tục chuyển dịch theo hướng giảm tỷ trọng nông lâm – ngư nghiệp và tăng tỷ trọng công nghiệp – xây dựng so hiện nay có xu hướng chậm lại. Trong khi đó, nhập khẩu có mức tăng trưởng cao hơn xuất khẩu.

Một trong những vấn đề số một mà xuất khẩu Việt Nam vấp phải hiện nay chính là hàng rào kỹ thuật từ phía các thị trường nhập khẩu. Lý do này khiến cho nhiều mặt hàng Việt Nam không có chỗ đứng vững chắc ở các thị trường quốc tế. Các chuyên gia cho rằng, việc cần làm lúc này là phải tổ chức lại thị trường, sắp xếp lại xuất - nhập khẩu, nâng cao chất lượng hàng hóa. Ngoài ra, một nội dung quan trọng khác trong chiến lược phát triển xuất nhập khẩu của Việt Nam là thúc đẩy đàm phán, ký kết các Hiệp định thương mại tự do (FTA) và chú trọng đến lộ trình cắt giảm thuế quan. Mức thuế quan giảm mạnh sẽ là cơ hội tiếp cận thị trường và xuất khẩu của Việt Nam, nhất là đối với thị trường các đối tác thường có xu hướng tự do hóa nhanh hơn hoặc có ưu đãi hơn.

Theo ông Võ Trí Thành, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Quản lý kinh tế Trung ương, cái khéo trong công tác quản lý và phát triển thị trường của ngành công thương là vừa tạo sức ép trong nước để chúng ta cố gắng vươn lên nhưng cũng phải có lộ trình để thực hiện. Mặt khác, việc đàm phán điều khoản với các quốc gia đối tác cũng phải dựa trên nguyên tắc “có đi có lại”, để họ tạo điều kiện cho chúng ta có thời gian dần hoàn thiện những sản phẩm thương mại xuất khẩu.

Ông Hans Daag, Tham tán thương mại, Đại sứ quán Thụy Điển tại Việt Nam cho rằng, hàng rào thuế quan bị phá bỏ cũng là điều các doanh nghiệp và nhà quản lý Việt Nam cần lưu tâm khi tham gia vào sân chơi thương mại toàn cầu. Bởi ngoài việc phải cạnh tranh gay gắt với hàng hóa nước ngoài với mức thuế suất thấp, Việt Nam cũng cần có những cải thiện về chất lượng hàng hóa để vượt qua được rào cản và các biện pháp bảo hộ thị trường. Ngoài ra, Việt Nam cũng cần chăm lo vào chuỗi giá trị liên quan đến hàng hóa chứ không chỉ chăm lo vào chủng loại hàng hóa riêng biệt.

Các chuyên gia cũng cho rằng, trong định hướng phát triển thị trường, Việt Nam cũng cần quan tâm đặc biệt đến các thị trường tiềm năng mới như: Hàn Quốc, Ấn Độ,... Cũng như cần hết sức nhạy bén khai thác những động thái chính sách kinh tế thương mại gần đây của Trung Quốc để tận dụng cơ hội xuất khẩu. Theo đó, cần tập trung vào chuỗi giá trị hàng hóa lớn, đẩy mạnh xuất khẩu đối với hàng nông sản, xây dựng hoặc đầu tư vào các doanh nghiệp lớn kể cả khối doanh nghiệp tư nhân; Tránh khuyến khích buôn bán nhỏ lẻ theo đường tiểu ngạch ở biên giới với Trung Quốc để không bị ép giá....

Anh Phương