Giữ vững an ninh năng lượng, thúc đẩy xuất khẩu trong bối cảnh biến động toàn cầu

Từ đầu tháng 3 năm 2026, bối cảnh thế giới biến động phức tạp, khó lường, với nhiều rủi ro, thách thức; xung đột tại Trung Đông tạo cú sốc mới đối với thương mại toàn cầu, giá năng lượng, chi phí logistics leo thang, giá thành sản xuất hàng hoá xuất nhập khẩu tăng lên; chính sách thuế quan của các nước vẫn diễn biến phức tạp… khiến tình hình kinh tế trong nước đối mặt với nhiều khó khăn.

Đảm bảo an ninh năng lượng

An ninh năng lượng hiện đang trở thành một vấn đề nóng, thu hút sự quan tâm đặc biệt của xã hội và các nhà hoạch định chính sách. Trước diễn biến tình hình Trung Đông và khó khăn trên thị trường dầu mỏ thế giới, những ngày qua, Chính phủ, Thủ tướng đã tổ chức nhiều cuộc họp, ban hành các công điện yêu cầu thực hiện các giải pháp thích ứng kịp thời, linh hoạt, hiệu quả, nhằm đảm bảo an ninh năng lượng trong nước. Thủ tướng Chính phủ có các cuộc điện đàm, công thư tới lãnh đạo nhiều nước, cũng như làm việc với đại sứ của các nước tại Việt Nam đề nghị hỗ trợ Việt Nam đảm bảo an ninh năng lượng.

Thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, các bộ, ngành, cơ quan đã trích Quỹ bình ổn giá xăng dầu và điều chỉnh thuế đối với các mặt hàng xăng dầu nhằm hỗ trợ giá xăng dầu; các tập đoàn, doanh nghiệp tăng cường sản xuất, cung ứng xăng dầu, than, điện, khí cho nền kinh tế; thực hiện chuyển đổi năng lượng, với các sản phẩm mới thay thế dần nhiên liệu hoá thạch; thúc đẩy phong trào sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả; tăng cường kiểm tra, xử lý các hành vi buôn lậu, găm hàng, đầu cơ, trục lợi trong kinh doanh xăng dầu…

Nhờ đó, nguồn cung dầu thô cho các cơ sở lọc dầu trong nước được duy trì, nguồn cung ứng xăng dầu trong nước hiện nay và những tháng tiếp theo vẫn đảm bảo; giá xăng dầu được kiểm soát, bám sát giá xăng dầu thế giới; xăng dầu nói riêng và năng lượng nói chung đảm bảo cho sản xuất, tiêu dùng, hạn chế tối đa ảnh hưởng tiêu cực tới người dân, doanh nghiệp và nền kinh tế.

Theo đánh giá, thời gian tới, tình hình xung đột Trung Đông tiếp tục ảnh hưởng đến chuỗi cung ứng năng lượng, cụ thể là xăng dầu toàn cầu; giá dầu thế giới có thể tăng ảnh hưởng tới cung ứng và giá xăng dầu trong nước. Do đó, cùng với các giải pháp hiện nay, cần có giải pháp lâu dài nhằm đảm bảo nguồn cung xăng dầu phục vụ sản xuất, tiêu dùng, phát triển kinh tế - xã hội và điều hành giá xăng dầu linh hoạt, phù hợp tình hình. Bởi vậy, Thủ tướng Chính phủ đã giao các nhiệm vụ, giải pháp cụ thể cho từng bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp để thực hiện bằng được mục tiêu bảo đảm an ninh năng lượng, xăng dầu.

Trong đó, tiếp tục đảm bảo an ninh năng lượng phục vụ phát triển kinh tế xã hội, không để thiếu hụt xăng dầu trong bất cứ hoàn cảnh nào; có các giải pháp để đảm bảo nguồn dầu thô nhập khẩu; duy trì vận hành an toàn, ổn định các nhà máy lọc dầu, tối ưu hóa công suất chế biến, đảm bảo nguồn cung xăng dầu cho thị trường trong nước; triển khai sớm sản xuất, sử dụng xăng E10 theo Nghị quyết 36 của Chính phủ.

Cùng với đó, điều hành giá xăng dầu phù hợp, đảm bảo bám sát diễn biến giá xăng dầu thế giới và sử dụng linh hoạt, hiệu quả Quỹ bình ổn giá xăng dầu theo quy định; chống buôn lậu, nghiên cứu các giải pháp về thuế, phí đối với xăng dầu, nhiên liệu đầu vào phù hợp. Tập đoàn Điện lực, Tập đoàn Than - Khoáng sản rà soát, bảo đảm cân đối nguồn than, khí, nhiên liệu cho sản xuất điện trong các tháng tới, chủ động phương án ứng phó trong trường hợp nguồn cung nhiên liệu nhập khẩu bị gián đoạn. Đặc biệt, tiếp tục tăng cường trao đổi với các quốc gia đối tác nhằm đảm bảo nguồn cung nhiên liệu cho Việt Nam như than, khí, đặc biệt là dầu thô, xăng dầu thành phẩm và nhiên liệu hàng không…

Tiếp tục thúc đẩy xuất khẩu

Tình trạng khủng hoảng xăng dầu hiện nay đang làm gia tăng mạnh chi phí vận tải và logistics, khiến giá thành hàng xuất khẩu bị đội lên và làm suy giảm sức cạnh tranh của doanh nghiệp trên thị trường quốc tế. Nguồn cung năng lượng thiếu ổn định cũng gây gián đoạn hoạt động sản xuất, ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ giao hàng và uy tín của các doanh nghiệp xuất khẩu.

Trong 2 tháng đầu năm 2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa của cả nước đạt 155,7 tỷ USD, tăng 22,3% so với cùng kỳ năm trước; trong đó xuất khẩu đạt 76,4 tỷ USD, tăng 18,3% và nhập khẩu đạt 79,3 tỷ USD, tăng 26,3%. Tuy nhiên, từ đầu tháng 3 năm 2026, bối cảnh thế giới biến động phức tạp, khó lường, với nhiều rủi ro, thách thức…khiến hoạt động xuất nhập khẩu gặp nhiều khó khăn.

Để chủ động thích ứng linh hoạt, kịp thời, phù hợp, hiệu quả với tình hình thế giới, khu vực, thúc đẩy hơn nữa hoạt động xuất khẩu góp phần thực hiện mục tiêu phấn đấu tăng trưởng kinh tế năm 2026 đạt từ 10% trở lên, theo Công điện số 23/CĐ-TTg ngày 16/03/2026 về một số nhiệm vụ, giải pháp để tiếp tục thúc đẩy xuất khẩu năm 2026, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu các bộ, ban ngành, địa phương… tập trung thực hiện các nhiệm vụ, giải pháp kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc của doanh nghiệp trong hoạt động xuất nhập khẩu. Trong đó, nhất quán mục tiêu giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, thúc đẩy tăng trưởng, bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế; kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc của doanh nghiệp trong hoạt động xuất nhập khẩu, nhằm đa dạng hoá thị trường, đa dạng hoá sản phẩm, đa dạng hoá chuỗi cung ứng. Tăng cường thu hút đầu tư, đẩy mạnh sản xuất kinh doanh, lưu thông hàng hoá; rà soát, thúc đẩy mạnh mẽ các dự án sản xuất, xuất khẩu.

Đặc biệt, thực hiện các giải pháp đảm bảo nguồn cung xăng dầu phục vụ cho sản xuất, tiêu dùng, tuyệt đối không để đứt gãy, thiếu hụt nguồn cung, bảo đảm cung ứng đủ xăng dầu cho sản xuất, kinh doanh và tiêu dùng của người dân, doanh nghiệp. Tập trung hỗ trợ các địa phương, hiệp hội ngành hàng, doanh nghiệp khai thác có hiệu quả các FTA mà Việt Nam là thành viên, đặc biệt là các FTA với Liên minh châu Âu, Vương quốc Anh và Bắc Ai-len, Liên minh Kinh tế Á-Âu và Hiệp định CPTPP; Đẩy nhanh tiến độ đàm phán, ký kết các Hiệp định thương mại tự do mới, nhất là với Mỹ La tinh, Trung đông và Pakistan; mở rộng, khai thác hiệu quả thị trường mới, nhất là thị trường Halal, Trung Đông, Mỹ, La-tinh, Châu Phi... Chuẩn bị các nội dung để trao đổi, làm việc với phía Hoa Kỳ thúc đẩy ký kết Hiệp định thuế đối ứng cân bằng, công bằng.

Bên cạnh đó, đẩy mạnh các hoạt động kết nối doanh nghiệp trong nước với doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, thúc đẩy doanh nghiệp trong nước tham gia chuỗi cung ứng của các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài. Tiếp tục triển khai đàm phán mở cửa thị trường, công nhận lẫn nhau về an toàn thực phẩm giúp mở cửa thị trường cho các chủng loại trái cây, rau quả có thế mạnh của Việt Nam…

Trong bối cảnh nhiều biến động khó lường, việc chủ động bảo đảm an ninh năng lượng gắn với triển khai đồng bộ các giải pháp thúc đẩy xuất khẩu sẽ là chìa khóa giúp nền kinh tế Việt Nam duy trì ổn định, nâng cao sức chống chịu và tiếp tục tăng trưởng bền vững.

Anh Mai (Vietnam Business Forum)