Buôn lậu hàng xa xỉ: Thách thức hoạt động kiểm soát nhập khẩu

Lợi dụng sự thông thoáng trong hoạt động xuất nhập khẩu, hiện tượng nhập lậu lượng lớn hàng xa xỉ, hàng hiệu cao cấp…, vi phạm sở hữu trí tuệ (SHTT), trốn thuế gây thất thu cho ngân sách nhà nước đã và đang có xu hướng “nóng” lên tại Việt Nam… Trong năm 2012, lực lượng kiểm soát bảo vệ quyền SHTT, Cục Điều tra chống buôn lậu-Tổng cục Hải quan đã phát hiện nhiều vụ nhập lậu hàng xa xỉ, trốn thuế quy mô lớn. Tháng 12/2012, lực lượng hải quan Việt Nam đã tiến hành tiêu hủy hơn 10.000 sản phẩm hàng giả, nhái hàng hiệu.

Trở ngại trong kiểm soát nhập khẩu

Theo đánh gia của lực lượng điều tra chống buôn lậu, việc kiểm soát nhập khẩu những mặt hàng xa xỉ còn nhiều sơ hở. Thứ nhất, lợi dụng chủ trương tạo thuận lợi thương mại trong việc làm thủ tục của ngành Hải quan, khi bị phân vào luồng vàng hoặc luồng đỏ, DN đề nghị hải quan cho hủy tờ khai, sau đó tiếp tục mở tờ khai ở đơn vị hải quan khác. Được phân vào luồng xanh (miễn kiểm), DN với tiến hành nhập hàng.

Thứ hai, đối tượng buôn lậu lợi dụng kẽ hở trong các văn bản quy phạm pháp luật, không tuân thủ các quy định bắt buộc về ghi nhãn hàng hóa đối với hàng hóa nhập khẩu, khai báo trị giá thấp hơn so với giá mua bán trên thực tế.

Thứ ba, lợi dụng sự phối hợp còn chưa thật đồng bộ giữa cơ quan hải quan và các cơ quan quản lý nhà nước trong công tác kiểm tra, thanh tra liên quan đến việc cấp giấy phép đăng ký thành lập DN, chế độ kế toán, hóa đơn, chứng từ…, đối tượng buôn lậu có những hành vi như: sử dụng quay vòng tờ khai nhập khẩu, nội dung ghi trên hóa đơn phản ánh không trung thực về hàng hóa nhập khẩu, ghi bổ sung nhãn phụ của hàng hóa không đúng với nội dung khai báo trên tờ khai hải quan, khi bị xử lý vi phạm sẵn sàng bỏ trốn để lập DN mới và tiếp tục nhập khẩu, mua bán lòng vòng giữa các công ty mẹ - con nhằm mục đích chuyển giá, trốn thuế nhập khẩu, thuế thu nhập DN.

Tăng cường kiểm soát

Theo Tổng cục Hải quan, về phương diện quản lý nhà nước trong hoạt động xuất nhập khẩu, việc nhập khẩu các mặt hàng xa xỉ không phải là hàng cấm, DN được quyền nhập khẩu khi tuân thủ đầy đủ và chấp hành nghiêm túc các quy định của pháp luật. Tuy nhiên việc sử dụng một lượng lớn ngoại tệ để nhập khẩu các mặt hàng xa xỉ trong điều kiện đất nước vẫn chưa hết khó khăn, là một vấn đề rất đáng phải suy nghĩ trong việc định hướng tiêu dùng cho các tầng lớp dân cư xã hội.

Để ngăn chặn những hành vi gian lận có thể xảy ra, trong năm 2013, ngành Hải quan tiếp tục tăng cường công tác kiểm soát chống buôn lậu, kiểm tra giám sát chặt chẽ việc nhập khẩu các mặt hàng mỹ phẩm, điện thoại di động; tập trung vào những địa bàn trọng điểm, địa bàn các tỉnh biên giới phía Bắc, khu vực cảng hàng không quốc tế. Ngành Hải quan sẽ chỉ đạo các cục hải quan tỉnh, thành phố thực hiện đúng các quy định liên quan đến những trường hợp DN xin hủy tờ khai hải quan đối với các lô hàng thuộc tờ khai hệ thống đã phân vào luồng vàng, luồng đỏ; Tăng cường công tác tham vấn giá tính thuế, kiểm tra sau thông quan đối với những mặt hàng trọng điểm, có rủi ro cao về giá khai báo, chống thất thu thuế qua giá. Lực lượng điều tra chống buôn lậu sẽ tăng cường công tác khảo sát thực tế, trao đổi thông tin thường xuyên, hiệu quả với các đại diện chủ thể quyền SHTT, để kịp thời ngăn chặn những hành vi nhập lậu hàng giả, hàng nhái vào nội địa…

Hương Ly