Ngành dệt may sẵn sàng cho quy hoạch mới

Hiện Việt Nam có 5.982 doanh nghiệp dệt may với lực lượng lao động dồi dào, kỹ năng và tay nghề tốt. Đây là ngành xuất khẩu mũi nhọn của Việt Nam, đóng góp 8% vào GDP. Thế nhưng, sự mất cân đối trong quy hoạch đang khiến cho sức cạnh tranh của ngành này ngày một yếu đi. Với phần lớn các doanh nghiệp tập trung ở các đô thị lớn, sức ép ngày một tăng về chi phí mặt bằng, nhân công, yêu cầu bảo vệ môi trường đang là gánh nặng cho các doanh nghiệp.

Mất cân đối trong phân bổ

Nhìn vào thực trạng ngành dệt may hiện nay có thể thấy sự phân bổ không đồng đều giữa các tỉnh thành, giữa các vùng miền. Tại miền Bắc, số doanh nghiệp dệt may chiếm 30% số DN toàn ngành, trong đó, mật độ tập trung tại Hà Nội lên tới 12%. Các doanh nghiệp tập trung tại miền Nam chiếm 62% nhưng TP.HCM áp đảo với tỷ lệ 50,9%. Như vậy, miền Trung chỉ có vỏn vẹn 8% lượng doanh nghiệp dệt may trong cả nước.

Nếu mật độ các doanh nghiệp dệt may tập trung quá cao sẽ dẫn đến sự cạnh tranh quyết liệt giữa các doanh nghiệp dệt may với các ngành công nghiệp khác. Đó là chưa kể các doanh nghiệp dệt may phải cạnh tranh với nhau về đơn hàng, lao động, tiền lương. Nhiều năm qua, các doanh nghiệp dệt may thường xảy ra tình trạng thiếu hụt lao động vì trong thời gian vừa qua tốc độ phát triển ngành dệt may quá nhanh do chưa có kế hoạch định hướng. Nhiều doanh nghiệp dệt may ra đời một cách tự phát khiến nhu cầu sử dụng lao động ngày càng cao, trong khi số lao động đào tạo từ các địa phương không đáp ứng kịp nhu cầu doanh nghiệp.

Một số bất cập nảy sinh vì mất cân đối trong quy hoạch dệt may được Bộ Công Thương chỉ ra là công nghệ hỗ trợ ngành Dệt May còn yếu, phần lớn vải và phụ kiện may mặc còn phải phụ thuộc nguồn nhập khẩu. Đa phần còn sản xuất mô hình gia công, giá trị gia tăng còn thấp. Trong khi đó, công tác thu thập, phân tích, cung cấp thông tin chuyên ngành, thị trường trong nước và thế giới chưa kịp thời; kỹ năng thiết kế, phát triển sản phảm còn hạn chế…

Lập quy hoạch mới

Tại Hội thảo "Góp ý kiến về Dự thảo QH phát triển ngành công nghiệp (CN) dệt may Việt Nam đến năm 2020, tầm nhìn 2030" do Bộ Công Thương tổ chức, Thứ trưởng Hồ Thị Kim Thoa cho rằng ngành dệt may Việt Nam đòi hỏi cần sớm có Quy hoạch mới. "Tuy nhiên, song song với tiếp thu và kế thừa Quy hoạch cũ, quy hoạch dệt may mới cần có sự điều chỉnh để phù hợp hơn với thực tế. Trong đó, đáng lưu ý, hiện lao động dệt may phần lớn từ nông thôn chuyển dịch ra thành thị, trong khi thu nhập của người lao động còn thấp, không đủ đáp ứng nhu cầu sinh hoạt. Vì thế, quy hoạch mới cần xác định có sự chuyển dịch lao động ngược lại - từ thành thị về nông thôn”.

Dự thảo Quy hoạch phát triển ngành công nghiệp Dệt May đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030 được đưa ra khi Quy hoạch phát triển ngành công nghiệp Dệt may đến năm 2015, tầm nhìn đến năm 2020 đã thực hiện được 5 năm. Trong thời gian tới, ngành Dệt May thế giới có xu hướng dịch chuyển nhanh đến các quốc gia có lợi thế về nguồn nhân lực, giá gia công thấp.

Theo Bộ Công Thương, mục tiêu của quy hoạch mới là nhằm xây dựng ngành dệt may trở thành ngành công nghiệp trọng điểm, mũi nhọn về xuất khẩu và có thể đáp ứng nhu cầu tiêu dùng trong nước ngày càng cao; tạo nhiều việc làm, nâng cao khả năng cạnh tranh và hội nhập vững chắc. Đặc biệt, đến năm 2020, ngành phấn đấu xây dựng được một số thương hiệu nổi tiếng, hội nhập với thị trường thế giới.

Theo dự thảo QH, ngành đạt kim ngạch XK 31 - 32 tỷ USD vào năm 2020 và nâng lên 60 - 65 tỷ USD năm 2030, tương ứng nội địa hóa đạt 60% và 80%. Các mặt hàng chủ lực sẽ là nguyên liệu bông, xơ sợi tổng hợp, sợi các loại, vải dệt thoi, vải dệt kim, sản phẩm kỹ thuật, sản phẩm may mặc.

Hương Ly