Đồng bằng Sông Cửu Long sẽ có khu phức hợp thủy sản tập trung

Trong khuôn khổ Diễn đàn hợp tác kinh tế Đồng bằng Sông Cửu Long (MDEC) được tổ chức tại Tp.Cà Mau mới đây, Diễn đàn doanh nghiệp vùng Đồng bằng Sông Cửu Long (ĐBSCL) cũng đã diễn ra. Tại đây, rất nhiều vấn đề về liên kết thế mạnh giữa các địa phương, giữa các doanh nghiệp đã được các chuyên gia, đại diện các doanh nghiệp đưa ra phân tích, mổ xẻ. trong đó vấn đề “nóng”, thu hút sự quan tâm đặc biệt của các đại biểu là đề nghị hình thành khu công nghiệp, khu chế xuất tập trung cho cả khu vực ĐBSCL.

ĐBSCL là một trong 7 vùng kinh tế trọng điểm của Việt Nam, có giá trị sản xuất nông nghiệp dẫn đầu, chiếm 33,2% tổng giá trị sản xuất nông nghiệp quốc gia; sản lượng gạo xuất khẩu chiếm 90%, sản lượng thủy sản chiếm 58,7%, sản lượng trái cây chiếm hơn 70% cả nước. Hai thế mạnh nông nghiệp và thủy sản đã mang lại nguồn lợi lớn lao và sự trù phú cho miền đất dồi dào tiềm năng phát triển này; đây cũng là hai ngành xuất siêu, mang lại nguồn thu ngoại tệ lớn cho Việt Nam. Những địa phương có kim ngạch xuất khẩu cao trong khu vực là Long An, Tp.Cần Thơ, An Giang và Cà Mau.

Tuy nhiên, hầu hết các doanh nghiệp tham dự diễn đàn đều cho rằng ngành nông thủy sản của khu vực ĐBSCL phát triển còn chưa tương xứng với tiềm năng thế mạnh sẵn có và ẩn chứa những yếu tố không bền vững. Các mặt hàng nông thủy sản ở đây đều có giá trị gia tăng thấp, hiệu quả mang lại cho sự phát triển không tương xứng. Sản xuất mang tính tự phát, thiếu quy hoạch vùng nguyên liệu. Đặc biệt các doanh nghiệp, các địa phương vẫn làm ăn thiếu liên kết. Theo ý kiến của Trần Văn Quang - Chủ tịch HĐQT, Tổng Giám đốc Công ty Chế biến thủy sản Minh Phú, doanh nghiệp chế biến thủy sản tại ĐBSCL chiếm tỉ lệ áp đảo trong cả nước nhưng còn rời rạc trong liên kết, khó khăn trong hoạt động, do đó dễ bị ép giá. Ông Quang cho biết Cà Mau có đến 27 công ty, xí nghiệp với gần 100 nhà máy lớn nhỏ chuyên chế biến tôm xuất khẩu. Sự phát triển ồ ạt này dẫn đến tình trạng thiếu nguyên liệu trầm trọng, các doanh nghiệp không thể hoàn thành đơn hàng. Trước tình trạng này, Hiệp hội Chế biến và xuất khẩu thủy sản Việt Nam (Vasep) cũng đành phải ngậm ngùi đứng ngoài cuộc.

Không chỉ ở ngành chế biến thủy sản, tình trạng các doanh nghiệp cạnh tranh, chèn ép lẫn nhau cũng thường xuyên diễn tra trong lĩnh vực mía đường thời gian qua, dẫn đến hậu quả ngành mía đường ĐBSCL ngày càng mất dần năng lực cạnh tranh. Hầu hết các nhà máy đường đều tự xây dựng vùng nguyên liệu cho mình, nhưng do cung không đủ cầu nên hễ năm nào giá đường tăng, một số doanh nghiệp liền “xé cam kết”, mua giá cao. Tình trạng tranh mua, tranh bán diễn ra thường xuyên.

Để giải quyết thực trạng trên, đại diện doanh nghiệp Đài Loan tại Việt Nam Hsien Wen Chu đề nghị phải hình thành khu công nghiệp, khu chế xuất tập trung cho cả ĐBSCL chuyên sản xuất lúa gạo, thủy sản và các sản phẩm nông nghiệp khác phục vụ xuất khẩu. Ông cho rằng do hạ tầng ở ĐBSCL còn yếu kém nên chi phí vận chuyển, chi phí hậu cần hiện chiếm khá nhiều trong chi phí đầu tư vào ĐBSCL nên việc có khu công nghiệp tập trung như vậy sẽ tiết kiệm được các chi phí này cũng như sẽ dễ kêu gọi đầu tư hơn. Chính từ những ưu điểm này, đề nghị hình thành khu công nghiệp, khu chế xuất chung của ông Hsien Wen Chu được rất nhiều doanh nghiệp đồng tình ủng hộ.

Đáp lại đề nghị của các doanh nghiệp, Thứ trưởng Bộ Kế hoạch - Đầu tư Đặng Huy Đông cho biết trước tình trạng doanh nghiệp ĐBSCL đua nhau mở rộng kinh doanh, trong khi đó sự liên kết giữa các địa phương lại hết sức rời rạc, Bộ Kế hoạch - Đầu tư cũng đang có dự định thành lập khu phức hợp thủy sản toàn vùng ĐBSCL. Tại đây sẽ bao gồm cả viện nghiên cứu, phòng thí nghiệm, sản xuất giống đến khâu sản xuất, tiêu thụ... Hiện Bộ đang làm việc với các địa phương ĐBSCL về vấn đề này và sẽ đi đến quyết định cuối cùng trong thời gian sớm nhất. Địa điểm xây dựng khu phức hợp sẽ là nơi có điều kiện tốt nhất, giao thông thuận tiện nhất. Nếu dự án được triển khai thực hiện thì các doanh nghiệp sẽ đóng vai trò vô cùng quan trọng. Ông Đông nhấn mạnh: “Nếu hình thành khu phức hợp thủy sản toàn vùng ĐBSCL cho ngành hàng nông sản và tập trung các nhà buôn, doanh nghiệp chế biến, nhà khoa học (nghiên cứu, kiểm nghiệm)... và có thị trường đầu ra ổn định sẽ nâng tầm cạnh tranh của sản phẩm trên thị trường”.

Xoay quanh vấn đề thành lập khu công nghiệp, khu chế xuất tập trung cho cả khu vực ĐBSCL, ông Phan Chánh Dưỡng - nguyên Phó Ban quản lý Khu chế xuất Tân Thuận (Tp.HCM) cũng cho rằng bên cạnh việc chú trọng đầu tư xây dựng hệ thống giao thông đồng bộ, các tỉnh ĐBSCL cần xây dựng khu công nghiệp kỹ thuật cao cũng như xây dựng cơ chế,
chính sách đặc thù cho khu công nghệ cao để làm mô hình phát triển.

Thanh Tân