Để tôm Việt Nam thâm nhập thị trường Nhật dễ hơn

Nhật Bản – thị trường tiêu thụ tôm lớn nhất của Việt Nam vừa đặt tiêu chuẩn mới về chất Ethoxyquin đối với tôm nhập khẩu của Việt Nam. Tuy nhiên theo nhận định của các doanh nghiệp, thực hiện được tiêu chuẩn này là rất khó.

Trong vòng chưa đầy 3 năm, tôm Việt Nam bị Nhật Bản cảnh báo với 3 chất kháng sinh và hóa chất vượt ngưỡng cho phép của nước này. Năm 2010, ngành tôm Việt Nam đứng ngồi không yên khi Nhật áp dụng chế độ lấy mẫu giám sát tăng cường Trifluralin với tần suất 30% số lô hàng tôm nhập khẩu của Việt Nam. Đồng thời cảnh báo nếu phát hiện thêm một lô hàng tôm bị nhiễm dư lượng Trifluralin sẽ áp dụng ngay chế độ kiểm tra tăng cường 100%. Để duy trì hoạt động kinh doanh, giữ bạn hàng và thị trường, DN xuất khẩu tôm đã phải chi không biết bao nhiêu tỷ đồng để kiểm soát dư lượng Trifluralin. Từ sự cố gắng này, tôm Việt Nam đã loại trừ được Trifluralin, xuất khẩu tôm sang Nhật Bản có chiều hướng tăng trở lại. Tuy nhiên gần như ngay sau đó, đến lược kháng sinh Enrofloxacin vào “tầm ngắm”.

Sau Enrofloxacin, ngày 18/5 vừa qua, Bộ Y tế Nhật Bản đã quyết định kiểm tra tần suất 30% lô tôm nhập khẩu từ Việt Nam về chỉ tiêu Ethoxyquin với mức giới hạn cho phép là 0,01ppm. Và nếu tiếp tục phát hiện vượt ngưỡng trên sẽ tăng mức kiểm tra lên 50% - 100%, sau đó có thể cấm nhập khẩu. Ông Trương Đình Hòe – Tổng thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP) cho biết, Ethoxyquin là chất chống oxy hóa, dùng trong thức ăn nuôi tôm và hầu như không ảnh hưởng đến sức khỏe con người. Chính vì vậy việc cảnh báo của Nhật đã gây bất ngờ cho cả ngành thủy sản. Thêm rào cản này, tôm Việt Nam sẽ gặp khó khăn hơn trong việc thâm nhập thị trường Nhật vốn đang có xu hướng tăng tiêu thụ các sản phẩm chế biến từ tôm của Việt Nam. Với việc Nhật Bản đưa thêm Ethoxyquin vào danh sách kháng sinh, hóa chất bị cảnh báo trong thủy sản nhập khẩu sẽ gây bất lợi cho thủy sản Việt Nam, đặc biệt là với các DN đang tìm cách củng cố và mở rộng thị phần tại thị trường lớn này. Và điều đáng lo ngại là một số thị trường khác cũng bắt đầu chú ý đến hiện tượng này và sẽ tăng cường kiểm tra. Trước tiên là Mỹ - thị trường nhập khẩu tôm lớn thứ 2 của Việt Nam.

Thêm nữa, Ethoxyquin là chất cấm mà Nhật Bản tiến hành áp dụng cho tất cả các nước xuất khẩu tôm vào thị trường này. Tuy nhiên có thông tin cho biết Nhật Bản quy định mức Ethoxyquin khác nhau cho tôm xuất khẩu các nước khác nhau và tôm Việt Nam đang chịu mức ngặt nghèo nhất là 0,01 ppm. Trong khi mức quy định của Ủy ban Luật thực phẩm Quốc tế (CODEX) là 0,5 ppm.

Để tránh thiệt hại cho các DN xuất khẩu và bảo vệ uy tín tôm Việt Nam trên thị trường Nhật, vừa qua VASEP đã gửi công văn đến Bộ NN&PTNT kiến nghị Bộ kiểm tra nguyên nhân và thông báo cho DN, các đơn vị liên quan những thông tin về nguồn lây nhiễm, cách phòng tránh và biện pháp tăng cường kiểm soát từ khâu nguyên liệu đối với chất Ethoxyquin. Đồng thời kiến nghị Bộ rà soát việc sử dụng các chất Ethoxyquin và Sulfamethoxazole (đã phát hiện trong sản phẩm tôm nhập từ Trung Quốc vào Nhật) trong nuôi thủy sản và tăng cường các biện pháp kiểm soát chặt chẽ việc sử dụng các chất này để ngăn chặn việc lây nhiễm các chất này từ khâu nguyên liệu.

Trước kiến nghị của VASEP, ngày 31/7, Bộ trưởng Bộ NN&PTNT Cao Đức Phát đã có công thư gửi Bộ trưởng Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi Xã hội Nhật Bản với nội dung liên quan đến các vướng mắc về dư lượng Ethoxyquin trong tôm xuất khẩu vào thị trường Nhật Bản. Theo đó, Bộ trưởng đề nghị phía Nhật Bản tạm thời áp dụng mức dư lượng tối đa cho phép (MRL) của Ethoxyquin đối với tôm là 1 ppm, tương tự như quy định của Nhật Bản đối với sản phẩm cá vì mức nhập lượng sản phẩm tôm và cá của người dân Nhật Bản là tương đương nhau.

Trong thời gian Ủy ban An toàn Thực phẩm Nhật Bản xác định lại mức nhập lượng hàng ngày chấp nhận được (ADI) đặc thù của Nhật Bản đối với Ethoxyquin, Bộ trưởng Cao Đức Phát cũng đề nghị Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi Xã hội Nhật Bản căn cứ mức ADI đã được Hội đồng chuyên gia về tồn dư thuốc bảo vệ thực vật của CODEX (JMPR) xác định là 0,005 mg/kg thể trọng để sớm xây dựng quy định MRL tạm thời của Ethoxyquin trong tôm.

Thanh Tùng